ગુજરાતમાં નવીનીકરણીય ઊર્જા ક્ષેત્રે એક વધુ મહત્વપૂર્ણ માઇલસ્ટોન નોંધાયો છે. ગુજરાત ઇન્ડસ્ટ્રીઝ પાવર કંપની લિમિટેડ (GIPCL) એ કચ્છ જિલ્લાના ખાવડા વિસ્તારમાં વિકસાવવામાં આવેલા 600 મેગાવોટ ક્ષમતા ધરાવતા સૌર ઉર્જા પ્રોજેક્ટને લગભગ સંપૂર્ણ ક્ષમતાએ પહોંચાડ્યો છે. કંપનીએ સત્તાવાર રીતે જાહેરાત કરી છે કે પ્રોજેક્ટનો પાંચમો અને અંતિમ તબક્કો, જેમાં 135 મેગાવોટ સૌર ઉત્પાદન ક્ષમતા સામેલ છે, સફળતાપૂર્વક કાર્યરત થયો છે અને ગ્રીડ સાથે જોડાઈ ગયો છે.

આ સાથે ખાવડા ખાતેનો સમગ્ર 600 મેગાવોટ સૌર ઉર્જા પ્રોજેક્ટ હવે પૂર્ણ ક્ષમતાથી વીજ ઉત્પાદન માટે તૈયાર થયો છે. રાજ્ય સરકાર દ્વારા પ્રોત્સાહિત આ પ્રોજેક્ટને ગુજરાતના સૌથી મોટા અને મહત્વાકાંક્ષી નવીનીકરણીય ઊર્જા પ્રયાસોમાંનું એક માનવામાં આવે છે.
 

ખાવડા નવીનીકરણીય ઊર્જા પાર્કમાં મહત્વપૂર્ણ ઘટક

ખાવડા સૌર પ્રોજેક્ટ કચ્છના મહાન રણ વિસ્તારમાં સ્થિત 2,375 મેગાવોટ ક્ષમતા ધરાવતા ખાવડા નવીનીકરણીય ઊર્જા પાર્કનો એક મુખ્ય હિસ્સો છે. આ પાર્કને ભારતના સૌથી મોટા હાઇબ્રિડ નવીનીકરણીય ઊર્જા પાર્ક તરીકે વિકસાવવાની યોજના છે, જેમાં સૌર અને પવન બંને ઊર્જા ઉત્પાદનનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.

વિશાળ અને શુષ્ક ભૂમિ, ઊંચી સૂર્યપ્રકાશ ઉપલબ્ધતા અને અનુકૂળ હવામાનને કારણે ખાવડા વિસ્તારને નવીનીકરણીય ઊર્જા હબ તરીકે વિકસાવવાની સંભાવના લાંબા સમયથી વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી હતી. હવે આ પ્રોજેક્ટના પૂર્ણતાથી કચ્છ જિલ્લાનું આ સપનું સાકાર થતું દેખાઈ રહ્યું છે.
 

રાજ્ય સરકાર સાથે સમજૂતી અને વધારાની ક્ષમતા

ઉલ્લેખનીય છે કે જાન્યુઆરી 2024માં GIPCL એ ગુજરાત સરકાર સાથે ગાંધીનગર નજીક વધારાની 1,100 મેગાવોટ સૌર ક્ષમતા વિકસાવવા માટે સમજૂતી કરાર (MoU) પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. આ મહત્ત્વાકાંક્ષી યોજનાને આગળ વધારવા માટે રાજ્ય સરકારે 4,750 હેક્ટર જમીન ફાળવી છે.

આ પગલું ગુજરાત સરકારની લાંબા ગાળાની ઊર્જા નીતિનો ભાગ છે, જેમાં રાજ્યને દેશના અગ્રણી નવીનીકરણીય ઊર્જા ઉત્પાદક તરીકે સ્થાપિત કરવાનો ઉદ્દેશ છે. ખાવડા પ્રોજેક્ટ અને આવનારી યોજનાઓથી રાજ્યની ઊર્જા સુરક્ષા વધુ મજબૂત બનશે.
 

GIPCLનું મજબૂત પ્રમોટર માળખું

GIPCL ને ગુજરાત સ્ટેટ ફર્ટિલાઇઝર્સ એન્ડ કેમિકલ્સ લિમિટેડ (GSFC), ગુજરાત આલ્કલીઝ એન્ડ કેમિકલ્સ લિમિટેડ (GACL) અને ગુજરાત ઉર્જા વિકાસ નિગમ લિમિટેડ (GUVNL) દ્વારા સંયુક્ત રીતે પ્રમોટ કરવામાં આવે છે. આ મજબૂત જાહેર ક્ષેત્રના સહયોગને કારણે કંપની રાજ્યના ઊર્જા ક્ષેત્રમાં વિશ્વસનીય અને વ્યૂહાત્મક ભૂમિકા ભજવી રહી છે.

કંપનીના અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, ખાવડા પ્રોજેક્ટનું કમિશનિંગ ગુજરાત સરકારના 2030 સુધીમાં 38 ગીગાવોટ (GW)થી વધુ નવીનીકરણીય ઊર્જા ક્ષમતા હાંસલ કરવાના લક્ષ્ય સાથે સંપૂર્ણ રીતે સુસંગત છે.
 

રાષ્ટ્રીય લક્ષ્ય તરફ મહત્વપૂર્ણ પગલું

ઉદ્યોગ વિશ્લેષકો ખાવડા સૌર પ્રોજેક્ટને ભારતના 2030 સુધીમાં 500 ગીગાવોટ નવીનીકરણીય ઊર્જા ક્ષમતા હાંસલ કરવાના રાષ્ટ્રીય લક્ષ્ય તરફનું મહત્વપૂર્ણ પગલું માને છે. ખાસ કરીને કચ્છ જેવા દુર્ગમ અને શુષ્ક વિસ્તારોમાં મોટા પાયે ઊર્જા પ્રોજેક્ટ સ્થાપિત થવાથી સ્થાનિક વિકાસ, રોજગારી અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સુધારામાં પણ નોંધપાત્ર લાભ થવાની અપેક્ષા છે.
 

પર્યાવરણ અને ભવિષ્ય માટે લાભદાયી

ખાવડા સૌર પ્રોજેક્ટથી કાર્બન ઉત્સર્જનમાં ઘટાડો થશે અને પર્યાવરણને અનુકૂળ ઊર્જા ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન મળશે. પરંપરાગત ઈંધણ પર આધાર ઘટાડીને સ્વચ્છ ઊર્જા તરફનું આ પરિવર્તન લાંબા ગાળે પર્યાવરણીય સંતુલન જાળવવામાં મદદરૂપ બનશે.
 

નવીનીકરણીય ઊર્જા હબ તરીકે કચ્છ

એકંદરે, GIPCL દ્વારા ખાવડા ખાતે 600 મેગાવોટ સૌર પ્રોજેક્ટનો અંતિમ તબક્કો શરૂ થવો એ માત્ર એક પ્રોજેક્ટની પૂર્ણતા નથી, પરંતુ કચ્છને વૈશ્વિક સ્તરે નવીનીકરણીય ઊર્જા હબ તરીકે સ્થાપિત કરવાની દિશામાં એક મોટું પગલું છે. આવનારા વર્ષોમાં ખાવડા વિસ્તાર ભારતની સ્વચ્છ ઊર્જા ક્રાંતિનું કેન્દ્ર બની શકે છે.