રશિયાના પ્રમુખ વ્લાદિમીર પુતિન ભારતની બે દિવસીય મહત્વપૂર્ણ મુલાકાતે રવાના થયા છે. તેઓ આજે સાંજે લગભગ 6:30 વાગ્યે નવી દિલ્હી પહોંચશે, જેના માટે ભારત તરફથી ઊંચી સુરક્ષા અને રાજકીય તૈયારીઓ કરી દેવામાં આવી છે. રશિયા–યુક્રેન યુદ્ધ શરૂ થયા પછી પુતિનની ભારતની આ પ્રથમ મુલાકાત હોવાથી આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ આ મુલાકાત ખૂબ જ ચર્ચાનો વિષય બની છે.

આ મુલાકાતને વધુ ઐતિહાસિક બનાવતું કારણ એ છે કે ભારત અને રશિયા વચ્ચે વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીની 25મી વર્ષગાંઠ નિમિત્તે પુતિન ભારત આવી રહ્યા છે. વર્ષ 2000માં રશિયાના પ્રમુખ પુતિન અને તત્કાલીન વડાપ્રધાન અટલ બિહારી વાજપેયીએ બંને દેશો વચ્ચે વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીની શરૂઆત કરી હતી. ત્યારથી ભારત-રશિયા સંબંધો રક્ષા, ઊર્જા અને ટેકનોલોજી ક્ષેત્રે સતત મજબૂત બનતા આવ્યા છે.

આજે મોદી સાથે પ્રાઇવેટ ડિનર

પુતિન આજે સાંજે દિલ્હી પહોંચ્યા બાદ સીધા વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના સત્તાવાર નિવાસસ્થાન જશે, જ્યાં સાંજે 7 વાગ્યે પ્રાઇવેટ ડિનર યોજાશે. બંને નેતાઓ વચ્ચે અનૌપચારિક વાતચીત થશે અને આગામી દિવસની બેઠક માટેનો એજન્ડા પણ નક્કી થશે.

રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ બાદ વૈશ્વિક રાજનીતિ, તેલ પુરવઠો, રક્ષા સહકાર જેવા મુદ્દાઓ પર ભારતનું મહત્વ વધ્યું છે. આ પરિપ્રેક્ષ્યમાં પુતિન અને મોદી વચ્ચેની આ મુલાકાત દ્વિપક્ષીય સંબંધોને નવી દિશા આપનાર બની શકે છે.

પ્રમુખ પુતિન 23મી ભારત-રશિયા વાર્ષિક સમિટમાં ભાગ લેશે

ભારત અને રશિયા વચ્ચે દર વર્ષે યોજાતી વાર્ષિક સમિટ આ વખતે પણ ડિસેમ્બરમાં યોજાઈ રહી છે. 23મી India-Russia Annual Summit હૈદરાબાદ હાઉસમાં યોજાશે, જેમાં અનેક મોટા સોદાઓ પર ચર્ચા થવાની શક્યતા છે.

સંભવિત ચર્ચાના મુખ્ય મુદ્દાઓ:

• S-400 એર ડિફેન્સ સિસ્ટમનું વધારાનું સપ્લાય
• Su-57 ફિફ્થ જનરેશન ફાઇટર જેટ અંગે સહકાર
• ભારત માટે રશિયન ક્રૂડ ઓઈલનો પુરવઠો વધારવો
• પરમાણુ ઊર્જા ક્ષેત્રે નવા પ્રોજેક્ટ
• અવકાશ ક્ષેત્રમાં સંયુક્ત મિશન
• 2030 સુધીમાં દ્વિપક્ષીય વેપાર $100 બિલિયન સુધી વધારવાનો લક્ષ્ય

રક્ષા ક્ષેત્રે ભારત-રશિયા સહકાર દાયકાઓથી મજબૂત રહ્યો છે. S-400 સિસ્ટમની ડિલિવરી અને ભાવિ સંરક્ષણ પ્રોજેક્ટો પર આ મુલાકાત દરમિયાન મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય આવી શકે છે.

પુતિનની ભારત મુલાકાતનો વિગતવાર કાર્યક્રમ (5 ડિસેમ્બર)

પુતિનની મુલાકાતનો આવતીકાલનો શેડ્યુલ ખૂબ જ વ્યસ્ત રહેશે. ભારત સરકાર તેમની મુલાકાતને ઐતિહાસિક બનાવવા માટે સંપૂર્ણ પ્રોટોકોલ હેઠળ તમામ આયોજન કરી રહી છે.

5 ડિસેમ્બર, 2025 – પુતિનનો શેડ્યુલ

સવાર 11:00 – રાષ્ટ્રપતિ ભવનમાં ભવ્ય સ્વાગત
સવાર 11:30 – રાજઘાટ ખાતે મહાત્મા ગાંધીની સમાધિ પર પુષ્પાંજલિ
સવાર 11:50 – હૈદરાબાદ હાઉસ: વડાપ્રધાન મોદી સાથે દ્વિપક્ષીય બેઠક
બપોરે 01:50 – બંને નેતાઓની સંયુક્ત પ્રેસ સ્ટેટમેન્ટ
સાંજે 07:00 – રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુ સાથે મુલાકાત
રાત્રે 09:00 – પુતિનનો રશિયા માટે પ્રસ્થાન

આ તમામ કાર્યક્રમોમાં રશિયન પ્રતિનિધિમંડળના ઉચ્ચ અધિકારીઓ પણ હાજર રહેશે, જે વેપાર, રક્ષણ, એનર્જી, ટેકનોલોજી, અને સાંસ્કૃતિક સંબંધોને લઈને વિવિધ સમજુતી પર ચર્ચા કરશે.

મુલાકાતનું મહત્વ—રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ બાદ વૈશ્વિક સમીકરણ બદલાયા

આ મુલાકાત એવા સમયે થઈ રહી છે જ્યારે વૈશ્વિક રાજનીતિમાં મોટા પરિવર્તનો આવી રહ્યા છે. પશ્ચિમ દેશો અને રશિયા વચ્ચે વધતા તણાવ વચ્ચે ભારતે હંમેશા સંતુલિત વિદેશ નીતિ અપનાવી છે. તેલ અને રક્ષા ક્ષેત્રે રશિયા ભારતનો વિશ્વસનીય સાથી રહ્યો છે.

આથી પુતિનની આ મુલાકાત દ્વિપક્ષીય સ્તરે જ નહીં, પરંતુ વૈશ્વિક રાજનીતિમાં પણ મહત્વપૂર્ણ સંદેશ આપતી રહેશે.

રશિયાના પ્રમુખ વ્લાદિમીર પુતિનની બે દિવસીય ભારત મુલાકાત ભારત-રશિયા સંબંધોને નવી ઊંચાઈ પર લઈ જવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. રક્ષા, ઊર્જા, વેપાર અને વ્યૂહાત્મક સહકાર જેવા ક્ષેત્રોમાં બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો વધુ મજબૂત બનવાની પૂરી સંભાવના છે.

મોસ્કોથી દિલ્હીની આ મુલાકાત માત્ર પ્રોટોકોલ નહીં પરંતુ ભવિષ્યમાં દાયકા સુધી અસર પેદા કરનાર નિર્ણયોની શરૂઆત બની શકે છે.