દેશના કરોડો કરદાતાઓ માટે વર્ષ 2026 એક ઐતિહાસિક વળાંક સાબિત થવાનું છે. કેન્દ્ર સરકાર દાયકાઓથી ચાલતી જટિલ અને ગૂંચવણભરી ટેક્સ પ્રણાલીમાં મોટો સુધારો કરીને નવી અને સરળ ટેક્સ સિસ્ટમ અમલમાં મૂકવા જઈ રહી છે. 1 એપ્રિલ 2026થી 1961નો આવકવેરા કાયદો સંપૂર્ણપણે રદ થશે અને તેની જગ્યાએ ‘નવો આવકવેરા કાયદો, 2025’ અમલમાં આવશે. સરકારના જણાવ્યા મુજબ, આ સુધારાનો મુખ્ય હેતુ ટેક્સ પ્રક્રિયાને પારદર્શક બનાવવાનો, કોર્ટ કેસો અને વિવાદો ઘટાડવાનો તથા કરદાતાઓનો ભય દૂર કરવાનો છે.
 

શું છે નવો આવકવેરા કાયદો, 2025?

નવો આવકવેરા કાયદો 1 એપ્રિલ 2026થી અમલમાં આવશે. આ કાયદો ખાસ કરીને સામાન્ય કરદાતાઓ, મધ્યમ વર્ગ અને નાના વ્યવસાયોને ધ્યાનમાં રાખીને તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. સરકાર ઇચ્છે છે કે લોકો ટેક્સ કાયદા સરળતાથી સમજી શકે, નિયમોનું સ્વયંસ્ફૂર્ત રીતે પાલન કરે અને ટેક્સ વિભાગ તથા કરદાતાઓ વચ્ચેના વિવાદોમાં ઘટાડો થાય.

નવા કાયદામાં ભાષા સરળ રાખવામાં આવી છે, કલમોની સંખ્યા ઘટાડવામાં આવી છે અને અનાવશ્યક જટિલતાઓ દૂર કરવામાં આવી છે. ડિજિટલ ટેક્સ સિસ્ટમને વધુ મજબૂત બનાવવામાં આવશે જેથી ફાઇલિંગ, રિફંડ અને નોટિસ પ્રક્રિયા ઝડપી બને.
 

રૂ. 12 લાખ સુધીની આવક પર કોઈ આવકવેરો નહીં

વર્ષ 2025ના બજેટમાં જાહેર કરાયેલી ટેક્સ રાહત 2026માં પણ યથાવત્ રહેશે. નવી ટેક્સ રિઝીમ હેઠળ વાર્ષિક 12 લાખ રૂપિયા સુધીની આવક પર કોઈ આવકવેરો લાગશે નહીં. આ નિર્ણયથી મધ્યમ વર્ગ અને નોકરીયાત વર્ગને મોટી રાહત મળશે.

નવી ટેક્સ રિઝીમમાં ડિડક્શન અને છૂટછાટોનો વિકલ્પ ઓછો રહેશે, પરંતુ ટેક્સ સ્લેબ સરળ અને ઓછા દરે બનાવવામાં આવ્યા છે. ઉદાહરણ તરીકે,

• ₹4 લાખથી ₹8 લાખ સુધીની આવક પર 5% ટેક્સ
• ₹8 લાખથી ₹12 લાખ સુધી 10% ટેક્સ
• ₹12 લાખથી ઉપર ક્રમશઃ વધતો દર
• ₹24 લાખથી વધુ આવક પર મહત્તમ 30% ટેક્સ લાગશે

સરકારનું માનવું છે કે ઓછી છૂટછાટ સાથે સીધો અને પારદર્શક ટેક્સ દર લોકો માટે વધુ સરળ રહેશે.
 

તમાકુ અને સિગારેટ પર ટેક્સનો ભાર વધશે

વર્ષ 2026માં પસંદગીની અને હાનિકારક વસ્તુઓ પર સરકાર વધુ કડક વલણ અપનાવશે. સિગારેટ પર એક્સાઈઝ ડ્યુટીમાં વધારો કરવામાં આવશે, જ્યારે અન્ય તમાકુ ઉત્પાદનો પર નવો સેસ લાગુ કરવામાં આવશે. આ કર હાલના GST ઉપરાંત લાગશે.

સરકારનો ઉદ્દેશ્ય માત્ર આવક વધારવાનો નથી, પરંતુ તમાકુ જેવા ઉત્પાદનોના વપરાશને પણ નિરોત્સાહિત કરવાનો છે. જાહેર સ્વાસ્થ્યને ધ્યાનમાં રાખીને આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હોવાનું નાણાં મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું છે.
 

GST દરોમાં મોટા ફેરફાર નહીં

2026માં GST દરોમાં કોઈ મોટા ફેરફાર થવાની શક્યતા નથી. સપ્ટેમ્બર 2025માં લાગુ કરાયેલી નવી GST રચનાનું 2026 પહેલું પૂર્ણ વર્ષ હશે. આ સુધારા બાદ આશરે 375 માલ અને સેવાઓ પરના ટેક્સ દરમાં ઘટાડો થયો હતો.

હાલમાં મોટાભાગની વસ્તુઓ 5% અથવા 18% GST હેઠળ આવે છે. જો કે, તમાકુ, દારૂ અને કેટલીક લક્ઝરી વસ્તુઓ પર ઊંચો ટેક્સ યથાવત્ રહેશે. સરકાર માને છે કે સ્થિર GST દરો ઉદ્યોગ અને વેપાર માટે વિશ્વાસ ઉભો કરશે.
 

ડિજિટલ અને પારદર્શક ટેક્સ સિસ્ટમ તરફ પગલું

નવા ટેક્સ કાયદા હેઠળ ડિજિટલ ફાઇલિંગ, ઑનલાઈન નોટિસ, ફેસલેસ અસેસમેન્ટ અને ઝડપી રિફંડ પ્રક્રિયા પર વધુ ભાર મૂકવામાં આવશે. આથી કરદાતાઓનો સમય અને પૈસા બચશે તથા ભ્રષ્ટાચારની શક્યતાઓ ઘટશે.
 

સામાન્ય કરદાતાઓ માટે શું ફાયદો?

નિષ્ણાતોના મત મુજબ, 2026ની નવી ટેક્સ સિસ્ટમ સામાન્ય કરદાતાઓ માટે સરળ, સ્પષ્ટ અને વિશ્વસનીય સાબિત થશે. ઓછા વિવાદો, સરળ ભાષા, ઓછી જટિલતા અને ટેક્નોલોજી આધારિત પ્રક્રિયાઓથી લોકો માટે ટેક્સ ભરવું હવે ડરજનક નહીં રહે.

 2026ની ટેક્સ સુધારા ભારતની ટેક્સ પ્રણાલીને આધુનિક, પારદર્શક અને કરદાતા-મૈત્રી બનાવવાની દિશામાં મોટું પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે.