શિયાળો એ એવો ઋતુ છે જ્યારે આપણી શરીર ઉર્જાની માંગ વધે છે અને રોગપ્રતિકારક શક્તિ થોડી ઘટી જાય છે. આવી સ્થિતિમાં ભારતની પરંપરાગત રેસિપીઓ—ખાસ કરીને પાક—શરીરનું રક્ષણ, શક્તિ, ઉષ્ણતા અને પૌષ્ટિકતા જાળવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. ગુજરાતી ઘરોમાં પેઢીથી ચાલતી આવું સ્વાદિષ્ટ અને ઉર્જાદાયક પાકનું સેવન શરીરને ગરમ રાખે છે, હાડકા મજબૂત બનાવે છે, સાંધાના દુખાવાથી રાહત આપે છે તેમજ રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારી શકશે.

નીચે અંજીર પાકથી લઈ મેથી પાક સુધીના મુખ્ય 10 પાકની વિશેષતાઓ અને ફાયદા આપવામાં આવ્યા છે.
 

1. અંજીર પાક

અંજીર કુદરતી મીઠાશ, ફાઇબર અને આયર્નથી સમૃદ્ધ છે. શિયાળામાં અંજીર પાક શરીરને ગરમ રાખે છે, કોષોનું નુકસાન અટકાવે છે અને પાચન તંત્ર મજબૂત કરે છે. ખાસ કરીને એનિમિયા અને કમજોરી ધરાવતા લોકો માટે આ શ્રેષ્ઠ શક્તિવર્ધક પાક માનવામાં આવે છે.
 

2. ગુંદર પાક

ગુંદર (ગમ) શિયાળામાં શરીરને આંતરિક ગરમી આપે છે. આ પાક ખાસ કરીને પ્રસૂતિ બાદની સ્ત્રીઓ, નબળાઈ પામેલા લોકો અને હાડકાંમાં પીડા અનુભવનારાઓ માટે અમૃત સમાન માનવામાં આવે છે. ગુંદર શરીરનું તાપમાન સંતુલિત રાખે છે અને સાંધાના ગ્રીસને મજબૂત કરે છે.
 

3. સાલમ પાક

સાલમ મિસ્રી અને સુગંધી દવાઓથી બનેલો આ પાક શક્તિવರ್ಧક અને ટોનિક તરીકે પ્રખ્યાત છે. શરીરનું વજન સતુલિત રાખે છે, ઉર્જા વધારશે અને હોર્મોનલ સંતુલન જાળવવામાં મદદરૂપ છે. યૌનદુર્બળતા સુધારવામાં પણ ઉપયોગી.
 

4. આદુ પાક

આદુ પોતે જ શિયાળામાં શ્રેષ્ઠ ઔષધિ છે. આદુ પાક ગળાના ઈન્ફેક્શન દૂર કરે છે, કફ-ખાંસી ઘટાડે છે અને પાચનક્રિયા સુધારે છે. શરીરને કુદરતી રીતે ગરમ રાખીને રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારવાનું કાર્ય કરે છે.
 

5. ખજૂર પાક

ખજૂર ઊર્જાનો સારો સ્ત્રોત છે. ખજૂર પાક શિયાળામાં બ્લડ પ્રેશર નિયંત્રિત રાખે છે, હિમોગ્લોબિન વધારશે અને થાક દૂર કરે છે. ઠંડીમાં થતી નબળાઈ અને એનિમિયાની સમસ્યામાં અત્યંત અસરકારક.
 

6. સાની (સાંઈ) પાક

સાની અથવા સાંઈ પાક ખાસ કરીને પાચન શક્તિ અને હાડકાંની મજબૂતી માટે લોકપ્રિય છે. શિયાળામાં થતી ક્રેમ્પ્સ, સાંધા-સ્નાયુના દુખાવાથી રાહત લઈને શરીરને મજબૂત બનાવે છે.

7. ટોપરા પાક

ટોપરો એટલે સૂકું નાળિયેર, જે સ્વસ્થ ચરબીનો ઉત્તમ સ્ત્રોત છે. ટોપરા પાક શરીરને લાંબા સમય સુધી ઊર્જાવંત રાખે છે, સ્કિનને નરમ રાખે છે અને મગજ માટે ઉત્તમ પોષણ આપે છે.
 

8. સુખડી (ગોળ–ઘી પાક)

સુખડી ગુજરાતીઓનો પ્રિય શિયાળાનો પાક છે. ગોળ અને ઘી સાથે બનેલો આ સ્વાદિષ્ટ પારંપરિક પાક શરીરમાં ગરમી ઉત્પન્ન કરે છે, રક્ત શુદ્ધ કરે છે અને સ્ટેમિના વધારશે. બાળકો માટે ખૂબ લાભદાયક.
 

9. માંડવી (મંડવી) પાક

માંડવી બીજ અથવા મંડવી બીજ શિયાળામાં શક્તિ વધારવાના માટે પ્રસિદ્ધ છે. હાડકાંને મજબૂત બનાવે છે, સ્નાયુઓને પોષણ આપે છે અને થાક-કમજોરી દૂર કરવામાં મદદ કરે છે.
 

10. મેથી પાક

મેથી, ઘી, ગુંદર, ગોળ અને સુકા મેવાથી બનેલો આ પાક શિયાળામાં આરોગ્ય માટે સૌથી વધુ ભલામણ થાય છે. સાંધાના દુખાવા, કમરદર્દ, પ્રસૂતિ પછીની સંભાળ અને રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારવામાં બહુ અસરકારક છે.