વિશ્વભરમાં હજારો જેટ વિમાનોનું સંચાલન પ્રભાવિત કરતી એક મોટી ટેક્નિકલ ખામીનું ખુલાસું થતાં નાગરિક ઉડ્ડયન જગતમાં મથામણ મચી ગઈ છે. એરબસ A320 ફેમિલીના વિમાનોમાં **સોલર રેડિએશન (સૌર કિરણોત્સર્ગ)**ના કારણે ફ્લાઇટ કંટ્રોલ સિસ્ટમના ડેટા કરપ્ટ થવાનો ગંભીર ખતરો સામે આવ્યો છે. આ ઘટનાએ વૈશ્વિક એવિએશન ઇન્ડસ્ટ્રીને ચેતવણીના સિગ્નલ આપી દીધા છે.

Airbus તરફથી બહાર પાડવામાં આવેલા એલર્ટ અનુસાર, લગભગ 6,000 જેટલા A320 ફેમિલીના વિમાનોને તાત્કાલિક સોફ્ટવેર અને હાર્ડવેર અપડેટ્સની જરૂર છે. આ રિકોલ પ્રક્રિયાનો સીધો અસરકારક ફટકો એર ઇન્ડિયા, ઇન્ડિગો, યુનાઇટેડ એરલાઇન્સ, ANA, કોરિયન એર સહિત ડઝનો આંતરરાષ્ટ્રીય એરલાઇન્સ પર પડ્યો છે.

કેવી રીતે સામે આવી ખામી?

એરબસે જણાવ્યું કે 30 ઓક્ટોબરે બનેલી એક ગંભીર ઘટનાએ સમગ્ર વિશ્વને ચોંકાવી દીધું. અમેરિકામાં જેટબ્લુ ફ્લાઇટ 1230 (કેનકૂન–ન્યૂઅર્ક) દરમિયાન વીજ ચુંબકીય તરંગો અથવા સોલર રેડિયેશનના કારણે ફ્લાઇટ કંટ્રોલ સિસ્ટમનો મહત્વપૂર્ણ ડેટા કરપ્ટ થયો. પાઇલટ્સને દૂરંદેશી અપનાવી વિમાનને તામ્પા એરપોર્ટ પર ઇમરજન્સી લેન્ડિંગ કરાવવું પડ્યું.

આ ઘટના બાદ એરબસે તાત્કાલિક તપાસ શરૂ કરી અને જાણવા મળ્યું કે:

• હજારોથી વધુ A320 સિરીઝના વિમાનોમાં આવું જ જોખમ રહેલું છે
• સોલર રેડિયેશનના પીક સમયે સિસ્ટમ ડેટા ડિસ્ટર્બ થવાની આશંકા
• ફ્લાઇટ કંટ્રોલ સોફ્ટવેરમાં loopholeને કારણે ઓપરેશનલ જોખમ

આને ધ્યાનમાં રાખીને Airbus એ Alert Operators Transmission (AOT) જાહેર કર્યું.

EASA નું ઇમરજન્સી ડાયરેક્ટિવ: વિશ્વમાં ઉડ્ડયન સેવાઓ અસરગ્રસ્ત

યુરોપિયન યુનિયન એવિએશન સેફ્ટી એજન્સી (EASA) એ પણ આ મુદ્દાને ગંભીર ગણાવતા Emergency Airworthiness Directive (EAD) જારી કર્યું છે.

આના કારણે:

• ઘણી ફ્લાઇટ્સમાં વિલંબ
• કેટલાક રૂટ પર ઉડાનો રદ
• વિમાનોને તાત્કાલિક ગ્રાઉન્ડ કરવાની ફરજ
• એરપોર્ટ ઓપરેશન્સ પર વધારાનો બોજો

આવી પરિસ્થિતિ 2008 બાદનો સૌથી મોટો વૈશ્વિક રિકોલ ગણાય છે.

ભારતીય એરલાઇન્સની પ્રતિક્રિયા

ઇન્ડિગો: “સેફ્ટી ફર્સ્ટ”

ઈન્ડિગોએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેઓ એરબસની ટેક્નિકલ એડવાઇઝરીને અનુસરીને:

• ફરજિયાત સોફ્ટવેર અપડેટ
• હાર્ડવેર રિઅલાઇનમેન્ટ
• શેડ્યૂલમાં ફેરફાર

કરી રહ્યા છે. મુસાફરોને એરપોર્ટ જતાં પહેલાં ફ્લાઇટનું સ્ટેટસ તપાસવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.

એર ઇન્ડિયા: “કેટલાક વિમાનોનો ટર્નઅરાઉન્ડ સમય વધશે”

એર ઇન્ડિયાએ સત્તાવાર નિવેદનમાં કહ્યું:

• સોફ્ટવેર/હાર્ડવેર ફેરફારોને કારણે કેટલાક વિમાનો વધુ સમય માટે ગ્રાઉન્ડ રહેશે
• શિડ્યુલ્ડ ફ્લાઇટ્સ અસરગ્રસ્ત થવાની શક્યતા
• મુસાફરો 011-69329333 અથવા 011-69329999 પર સંપર્ક કરી શકે

કંપનીએ અસુવિધા બદલ ખેદ પણ વ્યક્ત કર્યો.

વૈશ્વિક સ્તરે ફેરફારો અને ફ્લાઇટ્સ પર અસર

આ રિકોલ પ્રક્રિયા માત્ર ભારતની જ નહીં, પરંતુ વિશ્વની અનેક એરલાઇન્સને અસર કરી છે.

વિદેશી એરલાઇન્સની સ્થિતિ:

• Jetstar (Australia): અનેક ઉડાનો રદ
• Korean Air: રવિવાર સુધીમાં 10 A320 અપડેટ્સ પૂર્ણ કરવાની જાહેરાત
• Japan ANA: 65 જેટલી ફ્લાઇટ્સ રદ
• United Airlines (USA): 6 વિમાન પ્રભાવિત, માઇનર ડિસરપ્શન થવાની શક્યતા

વિમાન સેફ્ટી નિષ્ણાતો માને છે કે આ પરિસ્થિતિ આવતા કેટલાક દિવસોમાં વધુ ઉથલપાથલ સર્જી શકે છે.

કેટલા વિમાનો પર સૌથી વધુ અસર?

વિશ્વભરમાં:

• A320 ફેમિલીના 11,300 જેટલા વિમાનો કાર્યરત
• જેમાં A320 મોડેલના 6,440 વિમાન
• અંદાજે 6,000 વિમાનોમાં તાત્કાલિક અપડેટ કરવાની જરૂર

આ એક વિશાળ સ્તરની રિકોલ પ્રક્રિયા છે, જે આગામી કેટલાક અઠવાડિયા સુધી ચાલશે.

સમાપન: મુસાફરો માટે શું જાણવું જરૂરી?

1. તમારી ફ્લાઇટનું સ્ટેટસ એરપોર્ટ જતાં પહેલાં જોઈ લેવું જરૂરી
2. ઘણા રૂટ્સમાં છેલ્લા ક્ષણે ફેરફારો થઈ શકે
3. ભારતીય એરલાઇન્સ સેફ્ટી સાથે કોઈ સમાધાન નહીં કરે
4. સમગ્ર વિશ્વમાં A320 ફ્લીટનો મોટો ભાગ આ બદલાવ હેઠળ છે

એરબસે સ્પષ્ટ કહ્યું છે કે “સેફ્ટી ઇઝ નોન-નેગોશિએબલ”, અને વિમાન સેફ્ટી સુધારવા માટે તમામ પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે.

આગામી દિવસોમાં ફ્લાઇટ્સ સામાન્ય થવાની આશા છે, પરંતુ મુસાફરો માટે સતર્કતા અને સમયસર માહિતી મેળવવી જરૂરી છે.