મગફળીના સારા માલની અછતને કારણે છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયાથી સીંગતેલના ભાવમાં સતત ઉછાળો જોવા મળી રહ્યો હતો. જોકે હવે સરકાર દ્વારા ટેકાના ભાવે ખરીદેલી મગફળી બજારમાં વેચવા કાઢવામાં આવતા પરિસ્થિતિમાં ફેરફાર દેખાવા લાગ્યો છે. માર્કેટમાં સપ્લાય વધવાની આશા સાથે સીંગતેલના ભાવમાં ઘટાડો નોંધાયો છે, જ્યારે કપાસિયા અને પામોલીન જેવા સાઇડ તેલોમાં તેજીનો માહોલ રહ્યો છે.

તેલ મીલરોના જણાવ્યા અનુસાર, સરકારે અગાઉ ટેકાના ભાવે મગફળીની ખરીદી બે એજન્સીઓ મારફતે કરી હતી. ખેડૂતોને યોગ્ય ભાવ મળી રહે તે હેતુથી કરાયેલી આ ખરીદી પછી હવે સરકાર પાસે નોંધપાત્ર જથ્થો ઉપલબ્ધ થયો છે. તાજેતરમાં એક એજન્સીએ અંદાજે સાત લાખ ટન મગફળીનો જથ્થો વેચાણ માટે બજારમાં મૂક્યો છે. આ માટે ટેન્ડર પ્રક્રિયા હાથ ધરાઈ હતી, જેમાં 6,800 થી 8,700 રૂપિયા સુધીના ભાવ ક્વોટ થયા હોવાનું જાણવા મળે છે.

આ ટેન્ડરોમાંથી કયા સ્વીકારવામાં આવશે તેની સત્તાવાર જાહેરાત આવતીકાલે થવાની છે. છતાં પણ માત્ર સરકાર દ્વારા મગફળી વેચાણ શરૂ કરવાની ખબરથી જ બજારમાં માનસ નબળું પડ્યું છે. વેપારીઓ માને છે કે જો સરકારનો જથ્થો મોટા પ્રમાણમાં બજારમાં આવશે તો મગફળીની અછત દૂર થશે અને સીંગતેલના ભાવ પર દબાણ વધશે.

રાજકોટ તેલ બજારમાં આજે સીંગતેલના નવા ડબ્બામાં 10 રૂપિયાનો ઘટાડો નોંધાયો હતો. નવા ડબ્બાનો ભાવ 2,870 થી 2,920 રૂપિયા વચ્ચે રહ્યો. 10 કિલો લૂઝ સીંગતેલમાં પણ ઘટાડો જોવા મળ્યો, જેમાં 1,725 રૂપિયાથી ગગડીને ભાવ 1,700 રૂપિયા થયો હતો. વેપારીઓનું માનવું છે કે જો સરકારનો સ્ટોક નિયમિત રીતે બજારમાં આવતો રહેશે તો આવનારા દિવસોમાં વધુ ઘટાડો શક્ય છે.

બીજી તરફ, વિશ્વ બજારમાં ચાલી રહેલી તેજી અને છેલ્લા દિવસોમાં સ્થાનિક બજારમાં થયેલા ઘટાડાને કારણે કપાસિયા અને પામોલીન જેવા સાઇડ તેલોમાં ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. કપાસિયા તેલના ડબ્બામાં 20 રૂપિયાનો વધારો નોંધાયો, જેના કારણે તેનો ભાવ 2,300 થી 2,330 રૂપિયા સુધી પહોંચ્યો. પામોલીન તેલમાં પણ 10 રૂપિયાનો ઉછાળો આવ્યો અને તેનો ભાવ 2,070 થી 2,075 રૂપિયા રહ્યો.
 

વેપારીઓના કહેવા મુજબ, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ખાદ્ય તેલોના ભાવમાં તેજી અને આયાત ખર્ચમાં વધારો થવાને કારણે સાઇડ તેલો મજબૂત રહ્યા છે. જ્યારે સીંગતેલનો ભાવ મુખ્યત્વે મગફળીની સ્થાનિક સપ્લાય અને માંગ પર આધારિત હોય છે. તેથી સરકારના વેચાણના નિર્ણયથી સીંગતેલમાં તાત્કાલિક અસર જોવા મળી છે.

ખેડૂતો માટે આ સ્થિતિ મિશ્ર સંકેત આપે છે. એક તરફ ટેકાના ભાવે સરકાર દ્વારા કરાયેલી ખરીદીથી તેમને લાભ મળ્યો હતો, પરંતુ હવે મોટા જથ્થાના વેચાણથી ભાવ પર દબાણ આવવાની શક્યતા છે. બીજી તરફ ગ્રાહકો માટે રાહતના સંકેત છે, કારણ કે ઘરખર્ચમાં ખાદ્ય તેલ મહત્વનો ભાગ ભજવે છે.

આગામી દિવસોમાં ટેન્ડર સ્વીકાર અને સરકાર દ્વારા વેચાણની ગતિ પર બજારની દિશા નિર્ભર રહેશે. જો સપ્લાય પૂરતી રહેશે અને માંગ સ્થિર રહેશે તો સીંગતેલમાં વધુ નરમાઈ શક્ય છે. પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય પરિસ્થિતિ અને સાઇડ તેલોના ભાવમાં તેજી ચાલુ રહેશે તો સમગ્ર ખાદ્ય તેલ બજાર ફરી અસ્થિર બની શકે છે.

મોટા ભાગે હાલની સ્થિતિ બજારમાં સંતુલન તરફ સંકેત આપે છે. મગફળીની અછત દૂર થવાની આશાએ સીંગતેલમાં રાહત મળી છે, જ્યારે વૈશ્વિક પરિબળો સાઇડ તેલોને ટેકો આપી રહ્યા છે. આવનારા દિવસોમાં સરકારના પગલાં અને વૈશ્વિક બજારના વલણ પર સૌની નજર રહેશે.