ગુજરાત સરકારે રાજ્યમાં સમાન નાગરિક સંહિતા (UCC) લાગુ કરવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પગલું ભર્યું છે. તાજેતરની કેબિનેટ બેઠકમાં UCC બિલના ડ્રાફ્ટને મંજૂરી આપવામાં આવી છે, જે રાજ્યના કાયદાકીય માળખામાં ઐતિહાસિક ફેરફાર લાવશે. આ કાયદાનો મુખ્ય હેતુ તમામ ધર્મો અને જાતિના લોકો માટે લગ્ન, છૂટાછેડા અને વારસાની બાબતોમાં એકસરખા નિયમો લાગુ કરવાનો છે.

હાલમાં ભારતમાં વ્યક્તિગત કાયદાઓ ધર્મ અનુસાર અલગ-અલગ છે, પરંતુ UCC લાગુ થયા બાદ તમામ નાગરિકો માટે એક સમાન કાનૂની વ્યવસ્થા અમલમાં આવશે. આથી સામાજિક સમાનતા અને ન્યાયને પ્રોત્સાહન મળશે.

લગ્ન સંબંધિત નિયમોમાં મોટા ફેરફારો કરવામાં આવ્યા છે. હવે લગ્નની નોંધણી ફરજિયાત બનાવવામાં આવી છે. જોકે નોંધણી ન કરાવવાથી લગ્ન અમાન્ય ગણાશે નહીં, પરંતુ સમયસર રજિસ્ટ્રેશન ન કરાવનારાઓને દંડનો સામનો કરવો પડશે. આ પગલાથી લગ્ન વ્યવસ્થા વધુ પારદર્શક અને કાયદેસર બનશે.

છૂટાછેડા માટે પણ નવા નિયમો લાગુ થશે. લગ્નના એક વર્ષની અંદર છૂટાછેડા માટે અરજી કરી શકાશે નહીં, જેથી દંપતીને સંબંધ સુધારવાનો સમય મળે. પરસ્પર સંમતિથી છૂટાછેડાની પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવામાં આવી છે. ખાસ કરીને બાળકોના હિતને ધ્યાનમાં રાખીને કસ્ટડી અને ભરણપોષણ માટે કડક અને સંતુલિત જોગવાઈઓનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.

લિવ-ઈન રિલેશનશિપ માટે આ કાયદો ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે. હવે લિવ-ઈનમાં રહેતા કપલ માટે રજિસ્ટ્રેશન ફરજિયાત રહેશે. જો કોઈ વ્યક્તિ સંબંધની માહિતી છુપાવે અથવા ખોટી માહિતી આપે તો તેને દંડ કે જેલસજા થઈ શકે છે. આ ઉપરાંત, લિવ-ઈન સંબંધમાંથી જન્મેલા બાળકોને કાયદેસર માન્યતા આપવામાં આવશે અને તેમને પિતાની મિલકતમાં સમાન હકો મળશે.

મિલકત અને વારસાના ક્ષેત્રમાં પણ મોટો બદલાવ આવશે. અત્યાર સુધી અલગ-અલગ ધર્મોમાં વારસાના નિયમો અલગ હતા, પરંતુ હવે પુત્ર અને પુત્રીને સમાન હકો મળશે. આ પગલું ખાસ કરીને મહિલાઓ માટે આર્થિક સશક્તિકરણ તરફનું મહત્વપૂર્ણ પગલું છે. વસિયતનામું બનાવવાની પ્રક્રિયા પણ સરળ બનાવવામાં આવશે, જેથી ભવિષ્યમાં વિવાદો ઓછા થાય.

રાજ્ય સરકારે આદિવાસી સમુદાયોની પરંપરાઓને પણ ધ્યાનમાં રાખી છે. અનુસૂચિત જનજાતિઓ (ST) અને કેટલાક વિશિષ્ટ સમુદાયોને આ કાયદાની કેટલીક જોગવાઈઓમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે, જેથી તેમની સંસ્કૃતિ અને પરંપરા અકબંધ રહે.

જો આ બિલ વિધાનસભામાં પસાર થશે, તો ઉત્તરાખંડ પછી ગુજરાત દેશનું બીજું રાજ્ય બનશે જ્યાં UCC લાગુ થશે. આગામી દિવસોમાં વિધાનસભામાં આ મુદ્દે ચર્ચા થવાની સંભાવના છે, જે રાજ્યના કાયદાકીય ઇતિહાસમાં નવો અધ્યાય લખશે.

રાજકીય દ્રષ્ટિએ પણ આ નિર્ણય મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યો છે. સ્થાનિક સ્વરાજ્યની ચૂંટણી પહેલા આ મુદ્દો સરકાર માટે મોટો રાજકીય દાવ સાબિત થઈ શકે છે. સાથે જ, સમાજમાં સમાનતા અને ન્યાય માટે આ કાયદો એક મોટું પગલું બની શકે છે.