આઈટી ક્ષેત્રમાં ફરી એકવાર મોટા પાયે છટણીની ચર્ચા તેજ થઈ છે. અહેવાલો અનુસાર વૈશ્વિક આઈટી સર્વિસ કંપની Cognizant માં આશરે 15,000થી વધુ કર્મચારીઓની છટણી થવાની શક્યતા છે. જો આ યોજના અમલમાં આવે તો તેની સૌથી મોટી અસર ભારતના આઈટી વર્કફોર્સ પર જોવા મળી શકે છે, કારણ કે કંપનીનો મોટો હિસ્સો ભારતીય કર્મચારીઓ પર આધારિત છે.
 

છટણી પાછળનો અંદાજ અને કંપનીની સ્થિતિ

મળતી માહિતી મુજબ Cognizant પાસે હાલમાં વૈશ્વિક સ્તરે 3,57,000થી વધુ કર્મચારીઓ છે. તેમાં ભારતનો હિસ્સો સૌથી મોટો છે. કંપનીની અંદરની નીતિઓ અને ખર્ચ ઘટાડવાના પ્રયાસોને જોતા એવું માનવામાં આવે છે કે આગામી છટણીમાં 12,000થી 13,000 જેટલા કર્મચારીઓ માત્ર ભારતમાં અસરગ્રસ્ત થઈ શકે છે.

રિપોર્ટ્સ અનુસાર કંપનીએ આ છટણી પ્રક્રિયા માટે અંદાજે 230 મિલિયન ડોલરથી 320 મિલિયન ડોલર જેટલો ખર્ચ અલગ રાખ્યો છે. આ રકમ કર્મચારીઓને આપવામાં આવનાર વળતર અને રિલીઝ સંબંધિત ખર્ચ માટે ઉપયોગમાં લેવાશે.
 

વળતર અને આર્થિક અસર

છટણી દરમિયાન અસરગ્રસ્ત કર્મચારીઓને વળતર પેકેજ આપવામાં આવે છે. ઉદ્યોગ અંદાજ મુજબ જો સરેરાશ વાર્ષિક પગાર 15 લાખ રૂપિયા ગણવામાં આવે અને છ મહિનાનું વળતર આપવામાં આવે, તો દરેક કર્મચારીને લગભગ 7.5 લાખ રૂપિયા સુધીનું પેકેજ મળી શકે છે. આથી કંપની પર ભારે આર્થિક બોજ પણ આવી શકે છે.

આ પગલું માત્ર કર્મચારીઓ માટે જ નહીં પરંતુ સમગ્ર આઈટી સેક્ટરમાં પણ અસરકારક સાબિત થઈ શકે છે, કારણ કે આવા મોટા નિર્ણયથી માર્કેટમાં અનિશ્ચિતતા વધી શકે છે.
 

AI અને ટેકનોલોજી બદલાવ મુખ્ય કારણ

આ છટણી પાછળ સૌથી મોટું કારણ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને ડિજિટલ ઓટોમેશન માનવામાં આવી રહ્યું છે. આજકાલ કંપનીઓ ઓછા માનવીય સંસાધનો સાથે વધુ ઉત્પાદનક્ષમતા મેળવવા તરફ આગળ વધી રહી છે.

Cognizant ના CEO રવિ કુમાર એસ.એ અગાઉ સંકેત આપ્યો હતો કે કંપની હવે પરંપરાગત હાયરાર્કિકલ પિરામિડ મોડલમાંથી બહાર આવી રહી છે. તે જગ્યાએ હવે “નાનો પિરામિડ મોડલ” અપનાવવામાં આવશે, જેમાં મેનેજમેન્ટ લેવલ ઓછું અને ડિજિટલ તથા AI આધારિત કાર્ય વધુ રહેશે.

આ બદલાવનો હેતુ કંપનીને વધુ ઝડપી, કાર્યક્ષમ અને ખર્ચ-પ્રભાવશાળી બનાવવાનો છે. પરંતુ તેનો સીધો અસરકારક પરિણામ કર્મચારીઓની સંખ્યામાં ઘટાડા રૂપે જોવા મળી શકે છે.

 

ભારત પર સૌથી મોટી અસર શક્ય

ભારત આઈટી આઉટસોર્સિંગનું સૌથી મોટું કેન્દ્ર છે અને Cognizantની મોટી કામગીરી પણ અહીં જ છે. તેથી જો છટણી થાય છે, તો તેની સૌથી વધુ અસર ભારતીય IT કર્મચારીઓ પર પડશે.

બેંગલુરુ, હૈદરાબાદ, પુણે અને ચેન્નાઈ જેવા શહેરોમાં મોટા પાયે જોબ કટ્સની શક્યતા છે. આ શહેરો IT હબ તરીકે ઓળખાય છે અને અહીં હજારો કર્મચારીઓ Cognizant સાથે જોડાયેલા છે.
 

કંપનીની સ્થિતિ અને બજાર પ્રતિક્રિયા

Cognizant એક અમેરિકન બહુરાષ્ટ્રીય IT સર્વિસ કંપની છે જે બેન્કિંગ, હેલ્થકેર, ઇન્સ્યોરન્સ અને ક્લાઉડ સર્વિસિસમાં કામ કરે છે. કંપનીનો શેર અમેરિકાના NASDAQ સ્ટોક એક્સચેન્જમાં લિસ્ટેડ છે.

હાલ સુધી કંપની તરફથી કોઈ સત્તાવાર જાહેરાત કરવામાં આવી નથી, પરંતુ માર્કેટ એનાલિસ્ટ્સ માને છે કે ટેક સેક્ટરમાં ચાલી રહેલા રિસ્કટ્રક્ચરિંગના કારણે આ પ્રકારના નિર્ણયો આગામી સમયમાં વધુ જોવા મળી શકે છે.
 

આઈટી સેક્ટરમાં બદલાતી દિશા

વૈશ્વિક IT ઉદ્યોગ હાલમાં મોટા પરિવર્તનમાંથી પસાર થઈ રહ્યો છે. AI, મશીન લર્નિંગ અને ઓટોમેશનના વધતા ઉપયોગને કારણે પરંપરાગત નોકરીઓ પર અસર પડી રહી છે. કંપનીઓ હવે સ્કિલ-બેઝ્ડ હાયરિંગ અને ટેક-ફોકસ્ડ ટીમ સ્ટ્રક્ચર તરફ આગળ વધી રહી છે.

આ સમગ્ર પરિસ્થિતિ દર્શાવે છે કે ટેકનોલોજીના વિકાસ સાથે નોકરીના માળખામાં પણ મોટો બદલાવ આવી રહ્યો છે. Cognizant જેવી મોટી કંપનીની સંભવિત છટણી આ પરિવર્તનની એક સ્પષ્ટ ઝલક છે.