બોલીવુડ સુપરસ્ટાર સલમાન ખાન ફરીથી એક નવા વિવાદમાં ફસાયા છે. આ વખતે મુદ્દો છે જાહેરાત સંબંધિત ગેરમાર્ગે દોરવાના આક્ષેપોનો. રાજસ્થાનના કોટામાં દાખલ એક ફરિયાદના આધારે કન્ઝ્યુમર કોર્ટ દ્વારા સલમાન ખાન અને રાજશ્રી પાન મસાલા કંપનીને નોટિસ પાઠવાઈ હતી. ફરિયાદમાં આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો કે સલમાને પાન મસાલા જેવા પ્રોડક્ટને પ્રમોટ કર્યો છે, જે યુવાનોને નકારાત્મક રીતે પ્રભાવિત કરી શકે છે.

પરંતુ હવે સલમાન ખાને કોર્ટમાં પોતાનો સત્તાવાર જવાબ આપીને આખા મામલે મહત્વનો ખુલાસો કર્યો છે. સલમાનના વકીલ મુજબ, અભિનેતાએ પાન મસાલાની જાહેરાત નહીં, પરંતુ સિલ્વર-પ્લેટેડ એલચી એટલે કે સામાન્ય એલચી પ્રોડક્ટનું પ્રમોશન કર્યું હતું – જે પાન મસાલા શ્રેણીમાં આવતું જ નથી.

મામલો શરૂ કેવી રીતે થયો?

કોર્ટમાં દાખલ થયેલી ફરિયાદ કોટાના એડવોકેટ અને BJP નેતા ઇન્દ્ર મોહન હની દ્વારા કરવામાં આવી હતી. તેઓએ દાવો કર્યો કે સલમાન ખાન દ્વારા કરવામાં આવેલી જાહેરાત લોકોને ગેરમાર્ગે દોરે છે અને તેને પાન મસાલા પ્રોડક્ટ સાથે જોડવામાં આવી રહી છે.

આ ફરિયાદના આધારે કન્ઝ્યુમર કમિશને સલમાન અને બ્રાન્ડ બંનેને નોટિસ જારી કરીને સ્પષ્ટીકરણ માંગ્યું.

ફરિયાદીનું કહેવું હતું કે—

• આવી જાહેરાતો પાન મસાલા અથવા ગુટખા સાથે જોડાઈ જાય છે
• યુવાનોમાં ખોટો સંદેશ ફેલાય છે
• બ્રાન્ડ લોકો સાથે છેતરપીંડી કરે છે

કોર્ટમાં સલમાનનો જવાબ: "મેં ક્યારેય ગુટખો કે પાન મસાલો પ્રમોટ કર્યો નથી"

સલમાનના વકીલએ કોર્ટમાં સ્પષ્ટ કહ્યું કે—

• સલમાને કોઈ પાન મસાલા કંપનીનું સમર્થન કર્યું નથી
• જાહેરાતમાં દર્શાવેલું પ્રોડક્ટ માત્ર ચાંદીથી મઢેલી એલચી હતું
• એ એક સામાન્ય મસાલા/એલચી પ્રોડક્ટ છે
• તેને પાન મસાલા અથવા તમાકુ સાથે જોડવું યોગ્ય નથી

સલમાનના વકીલે વધુમાં આક્ષેપ કર્યો કે ફરિયાદી જાણીજોઈને ખોટા આક્ષેપો કરીને સલમાનના નામનો ઉપયોગ કરી પબ્લિસિટી મેળવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.

સલમાનના સહી અંગે પણ ઉઠ્યા પ્રશ્નો

ફરિયાદી પ્રદીપ પ્રશિક્ષક સિંહ હનીએ કોર્ટમાં એક અલગ દલીલ પણ મૂકી. તેમણે કહ્યું કે—

“સલમાનના વતી આપવામાં આવેલા જવાબ પરની સાહી સાચી લાગે નથી. તેથી સલમાને વ્યક્તિગત રીતે હાજર થઈને જવાબ આપવો જોઈએ.”

અર્થાત, હવે મામલો માત્ર જાહેરાતનો નથી રહ્યો, પરંતુ સલમાનના હસ્તાક્ષર અસલી છે કે નહીં એ મુદ્દો પણ જોડાઈ ગયો છે.

પાન મસાલા કંપનીની વિવાદિત માર્કેટિંગ સ્ટ્રેટેજી

આ આખો વિવાદ ત્યારે શરૂ થયો જ્યારે કંપનીએ ‘કેસર સાથે એલચી’ અને ‘કેસર સાથે પાન મસાલા’ – આ બંને અલગ પ્રોડક્ટના દાવા એકસાથે કરવાની શરૂઆત કરી.

5 રૂપિયાની કોથળીમાં અસલી કેસર હોય જ શકે નહીં – એવી શંકા પર ફરિયાદીએ કંપની અને સલમાન બંનેને જવાબદાર ઠેરવ્યા. ફરિયાદીનું માનવું છે કે—

• કંપની ગ્રાહકોને ભ્રામક માહિતી આપી રહી છે
• બ્રાન્ડ એંબેસેડર હોવાને કારણે સલમાનની પણ જવાબદારી બને છે

સલમાનના વકીલનો દાવો: "આ બધું બિનઆધારિત અને રાજકીય પ્રેરિત"

કોર્ટમાં સલમાનની તરફથી વકીલએ કહ્યું કે—

• સલમાનને વાદવિવાદમાં ખેંચવાનો પ્રયાસ છે
• જાહેરાતમાં તેમને જે પ્રોડક્ટ બતાવ્યો છે, તે સંપૂર્ણ કાયદેસર મસાલા પ્રોડક્ટ છે
• તેનો તમાકુ અથવા પાન મસાલા સાથે કોઈ સંબંધી નથી
• ફરિયાદ માત્ર પબ્લિસિટી મેળવવા માટે કરવામાં આવી છે

શાહરુખ અને અક્ષય પણ આવી જ વિવાદોમાં આવી ચૂક્યા છે

આ વિવાદ નવોજ નથી. પાન મસાલા અને સુગંધિત તંબાકુ બ્રાન્ડ્સે અગાઉ શાહરુખ ખાન, અક્ષય કુમાર, અજય દેવગન જેવા સ્ટાર્સને પણ બ્રાન્ડિંગ માટે ઉપયોગ કર્યા છે – જેના કારણે તેમને સોશિયલ મીડિયા પર ભારે ટીકા થઈ હતી.

એક તરફ લોકો કહે છે કે સ્ટાર્સને આવી વસ્તુઓ પ્રમોટ કરવી જોઈએ નહીં, જ્યારે બ્રાન્ડ્સ દલીલ આપે છે કે તેઓ “તમાકુ વિનાનું પ્રોડક્ટ” વેચે છે.

આગળ શું? – કેસની આગામી સુનાવણી

સલમાન અને કંપની દ્વારા જવાબ રજૂ થયા બાદ, કોર્ટ હવે આગામી સુનાવણી 9 ડિસેમ્બરે કરશે.

તે દરમિયાન કોર્ટ નીચેના મુદ્દાઓ પર વિચારશે:

• સલમાનની સાહી અસલી છે કે નહીં
• કંપનીએ જાહેરાતમાં ભ્રામક દાવા કર્યા કે નહીં
• ‘ચાંદીથી મઢેલી એલચી’ને ખરેખર પાન મસાલા સમાન ગણાવી શકાય કે નહીં
• ફરિયાદી દ્વારા કરવામાં આવેલા આક્ષેપો વિશ્વસનીય છે કે નહીં
   

આ કેસ માત્ર એક જાહેરાતને લઈને ગરમાયો હોય એવું લાગી શકે, પરંતુ તેની પાછળ અનેક મુદ્દાઓ જોડાયેલા છે—

• સેલિબ્રિટીની સામાજિક જવાબદારી
• યુવાનો પર પ્રભાવ
• ભ્રામક જાહેરાતો
• બ્રાન્ડિંગની નૈતિકતા

સલમાન ખાનો વલણ સ્પષ્ટ છે:

“મેં ક્યારેય ગુટખો કે તમાકુ આધારિત પ્રોડક્ટનું સમર્થન કર્યું નથી.”

હવે જોવાનું એ છે કે કોર્ટના આગામી નિર્ણય બાદ આ મામલો કઈ દિશામાં વળે છે.