ઈન્ડિગો એરલાઇન્સમાં છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી સર્જાયેલા સંકટને કારણે દેશભરમાં મોટા પાયે ફ્લાઇટના રદ થવાના કેસો સામે આવતાં મુસાફરો ભારે પરેશાન થયા છે. જ્યાં એક તરફ હજારો મુસાફરો એરપોર્ટ પર કલાકો સુધી અટવાઈ ગયા છે, ત્યાં બીજી તરફ આ પરિસ્થિતિએ હવાઈ મુસાફરીના ભાડામાં અસહ્ય વધારો લાવી દીધો છે. સામાન્ય રીતે 4,000 થી 5,000 રૂપિયા સુધી મળતી ફ્લાઇટની ટિકિટ અચાનક 35,000 થી 40,000 રૂપિયા સુધી પહોંચી ગઇ છે, જેને કારણે મુસાફરોમાં ગજબનો રોષ જોવા મળ્યો છે. આ સમગ્ર મુદ્દે હવે દિલ્હી હાઈકોર્ટએ કેન્દ્ર સરકારને કડક શબ્દોમાં લતાડ્યું છે અને જવાબ માગ્યો છે કે આખરે આવી પરિસ્થિતિ સર્જાવવા માટે જવાબદાર કોણ છે.

દિલ્હી હાઈકોર્ટએ સુનાવણી દરમિયાન સ્પષ્ટપણે કહ્યું કે અહીં માત્ર મુસાફરોની મુશ્કેલીનો મુદ્દો નથી, પણ આ સ્થિતિ દેશના અર્થતંત્રને પણ નુકસાન પહોંચાડે તેવી છે. એરલાઇન્સનું આયોજન, કર્મચારી વ્યવસ્થા અને સલામતી સંબંધી નિયમોનું પાલન જેવી બાબતોમાં ગેરવહીવટના કારણે ઉદ્ભવેલાં આ સંકટને કોર્ટએ ગંભીરતાથી લીધો છે. કોર્ટએ પૂછ્યું કે જો હજારો લોકો રોજેરોજ ફ્લાઇટ કેન્સલ થવાને કારણે અટવાઈ રહ્યા છે, તો તેની જવાબદારી કોણ સ્વીકારશે? મુસાફરોને વળતર આપવાનું કે તેમના નુકસાનની જવાબદારી લેવાનું કોઈ સ્પષ્ટ માપદંડ કેમ નથી?

કોર્ટ ખાસ કરીને ટિકિટના ભાવમાં આવેલા બેફામ વધારા પર ખૂબ નારાજ થયું. સામાન્ય રીતે હજારો મુસાફરો રોજ ફ્લાઇટનો ઉપયોગ કરે છે, અને જ્યારે એક મોટી એરલાઇન પોતાની ફ્લાઇટ્સ બંધ કરે છે, ત્યારે અન્ય એરલાઇન્સ ભાડામાં મનમાની કરે છે — આ અંગે કોર્ટએ પ્રશ્ન કર્યો કે સરકારએ આવી સ્થિતિ સર્જાય તે પહેલાં જ નિયંત્રણાત્મક પગલાં કેમ ન લીધા? કોર્ટએ પૂછ્યું કે અન્ય એરલાઇન્સને મુસાફરોની મુશ્કેલીનો ‘ફાયદો’ ઊઠાવવાની મંજૂરી કોના આદેશથી આપવામાં આવી?

સરકાર અને DGCA (ડિરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ સિવિલ એવિએશન) તરફથી કોર્ટમાં રજૂ કરાયેલા જવાબોથી પણ કોર્ટ અસંતોષ વ્યક્ત કર્યો. DGCAના વકીલે જણાવ્યું કે સંકટનું મુખ્ય કારણ કર્મચારીઓની અછત છે અને FDTL—અર્થાત ફ્લાઇટ ડ્યુટી ટાઇમ લિમિટેશન—લાગુ કરતી વખતે રિલેક્સેશન આપવું પડ્યું હતું, કારણ કે તેને અચાનક કડક રીતે અમલમાં મૂકાતાં સમગ્ર એરલાઇન ઉદ્યોગ ઊંધો પડી જતો. DGCAએ દલીલ કરી કે અમારી તરફથી કોઈ ગેરવહીવટ નથી, પરંતુ પરિસ્થિતિ નિયંત્રણ બહાર જતી અટકાવવા મનગરજ રિલેક્સેશન આપવામાં આવ્યું હતું.

પરંતુ કોર્ટ DGCAના જવાબોથી સંતોષાયું નહોતું. કોર્ટએ કહ્યું કે તમે કહે છો કે તમે કોઈ છૂટ આપી નથી, અને બીજી તરફ તમે એ પણ કહે છો કે રિલેક્સેશન આપવા માટે મજબૂર હતા — તો પછી સાચું શું? કોર્ટએ આરોપ મૂક્યો કે DGCA પોતાની ભૂલ છુપાવવા આંકડાઓમાં ફેરફાર કરી રહ્યું છે. સરકારના વકીલે દલીલ કરી કે તેઓ લાંબા સમયથી FDTL અમલ માટે દબાણ કરી રહ્યા હતા, પરંતુ એરલાઇન્સે જુલાઈ અને નવેમ્બર સુધી સમય માગ્યો હતો. આ સાંભળીને કોર્ટએ સવાલ કર્યો કે જ્યારે નિયમો લાગુ કરવાનો સમય આવી ગયો હતો ત્યારે છૂટ આપવા પાછળનું કારણ શું હતું? અને જો આ છૂટના કારણે આજે આટલો મોટો સંકટ ઊભો થયો છે, તો તેની જવાબદારી કોણ લેવાનું?

આ સંકટના કારણે મુસાફરો જ નહીં, પરંતુ વ્યવસાયિક ક્ષેત્રમાં પણ ભારે ગડબડ સર્જાઈ છે. અનેક કંપનીઓના કર્મચારીઓ, વેપારીઓ, વિદ્યાર્થીઓ અને પરિવાર સાથે મુસાફરી કરતા લોકો—all–એ પોતાના કાર્યક્રમો રદ કરવા પડ્યા છે. કેટલીક ફ્લાઇટ્સ રદ થવા છતાં અન્ય ફ્લાઇટ્સના ભાવ આસમાને પહોંચી ગયા છે, જે સામાન્ય મુસાફરોની પહોંચ બહાર છે. અચાનક વધેલા ખર્ચને કારણે ઘણાએ પોતાની યાત્રા ટાળવી પડી છે અથવા વિકલ્પોની શોધમાં પરેશાન થયા છે.

વિસ્તૃત રીતે જોવામાં આવે તો આ સમગ્ર ઘટના ભારતીય હવાઈ ઉદ્યોગની નબળાઈ પણ ઉજાગર કરે છે. એક મોટી એરલાઇનમાં ખલેલ પડતાં આખા દેશની મુસાફરી પ્રણાલી હલચલમાં આવી જાય છે, જે દર્શાવે છે કે ઉદ્યોગ ખૂબ જ એકમો પર નિર્ભર છે અને તેમાં પૂરતી સ્પર્ધાત્મક શક્તિ કે તાત્કાલિક વ્યવસ્થા નથી. આ સંકટે સરકાર અને DGCA બંનેની તૈયારીઓ પર પણ સવાલ ઉઠાવ્યા છે — મુસાફરોની સુરક્ષા, સેવા અને ભાડા નિયંત્રણ જેવા મુદ્દાઓ પર નીતિગત કડકાઈની તાતી જરૂર છે.

દિલ્હી હાઈકોર્ટ હવે આ મામલે કેન્દ્ર સરકાર પાસેથી વિગતવાર જવાબ માંગ્યું છે અને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે મુસાફરો સાથે અન્યાય સહન નહીં કરવામાં આવે. હવે જોવાનું છે કે સરકાર અને DGCA આ સંકટમાંથી પાઠ ભણી કોઈ અસરકારક નીતિ અમલમાં મૂકે છે કે નહીં.