વિશ્વમાં પરમાણુ હથિયારોને સૌથી શક્તિશાળી અને વિનાશકારી માનવામાં આવે છે. એક જ પરમાણુ બોમ્બ આખા શહેરને નષ્ટ કરી શકે છે અને લાખો લોકોના જીવન પર અસર કરી શકે છે. આવા અત્યંત ખતરનાક હથિયારોની સુરક્ષા માટે દરેક દેશ કડક વ્યવસ્થા રાખે છે. પરંતુ અમેરિકાના પરમાણુ હથિયારોના ઇતિહાસમાં કેટલીક એવી ઘટનાઓ સામે આવી છે, જે વિશ્વ માટે ચિંતા ઊભી કરે છે. અહેવાલો મુજબ અમેરિકાએ પરિવહન અને સૈન્ય કામગીરી દરમિયાન કુલ 32 પરમાણુ હથિયારો અકસ્માતમાં ગુમાવ્યા હતા, જેમાંથી 6 બોમ્બ આજ સુધી મળી શક્યા નથી.

પરમાણુ હથિયારો ગુમ થવાની અથવા અકસ્માત દરમિયાન ખોવાઈ જવાની આવી ઘટનાઓને અમેરિકી સેનાએ “બ્રોકન એરો” નામ આપ્યું છે. આ શબ્દનો ઉપયોગ એવા અકસ્માતો માટે થાય છે જેમાં પરમાણુ હથિયારો સંકળાયેલા હોય પરંતુ પરમાણુ યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિ ઊભી ન થઈ હોય. જોકે આવા અકસ્માતો હોવા છતાં પરમાણુ બોમ્બ ગુમ થવાની ઘટના વિશ્વ માટે ગંભીર ચિંતાનો વિષય બની છે.

મીડિયા રિપોર્ટ મુજબ અત્યાર સુધી નોંધાયેલા 32 અકસ્માતોમાંથી મોટાભાગના બોમ્બ બાદમાં શોધી કાઢવામાં આવ્યા હતા. છતાં પણ છ પરમાણુ બોમ્બ હજુ સુધી મળી શક્યા નથી. આ બોમ્બો ક્યાંક સમુદ્રની ઊંડાઈમાં ખોવાઈ ગયા હોવાની સંભાવના છે. કેટલાક નિષ્ણાતો કહે છે કે આવા બોમ્બ જો ખોટા હાથમાં પહોંચી જાય તો તે વૈશ્વિક સુરક્ષા માટે ગંભીર ખતરો બની શકે છે.

પરમાણુ બોમ્બની વિનાશક શક્તિ એટલી વધારે હોય છે કે એક જ બોમ્બથી આખું શહેર નષ્ટ થઈ શકે છે. લાખો લોકોના જીવન પર તેની સીધી અસર પડી શકે છે. આ કારણસર પરમાણુ હથિયારોને દુનિયાના સૌથી જોખમી હથિયારોમાં ગણવામાં આવે છે. આ હથિયારો ગુમ થવાની ઘટનાઓને કારણે વૈશ્વિક સ્તરે સુરક્ષા અંગે પ્રશ્નો ઉભા થયા છે.

આવી ઘટનાઓમાં સૌથી ચર્ચિત ઘટના 1958ની ગણાય છે. તે વર્ષે અમેરિકાનું બી-47 જેટ વિમાન માર્ક-15 હાઈડ્રોજન બોમ્બ લઈને ઉડાન ભરી રહ્યું હતું. આ દરમિયાન વિમાન ટાઈબી દ્વીપ નજીક હવામાં અકસ્માતમાં ફસાયું હતું. અકસ્માત બાદ પાયલોટે વિમાનને બચાવવા માટે બોમ્બને સમુદ્રમાં નાખી દીધો હતો. આ હાઈડ્રોજન બોમ્બનું વજન આશરે 15,000 કિલોગ્રામ હતું. તે સમયે આ ઘટના ખૂબ જ ગંભીર માનવામાં આવી હતી.

બોમ્બ સમુદ્રમાં પડ્યા બાદ અમેરિકી નૌકાદળે તાત્કાલિક શોધખોળ શરૂ કરી હતી. સોનાર ટેક્નોલોજીની મદદથી બોમ્બ શોધવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો. લગભગ બે મહિના સુધી 100થી વધુ કર્મચારીઓ દ્વારા શોધખોળ કરવામાં આવી હતી. તેમ છતાં બોમ્બ મળી શક્યો ન હતો.

પછી અમેરિકી વાયુસેનાએ જાહેર કર્યું હતું કે આ બોમ્બ વાસ્તવિક પરમાણુ બોમ્બ નહોતો, પરંતુ તેનો વિકલ્પ તરીકે કાચનો મોડેલ લગાવવામાં આવ્યો હતો. પરંતુ વર્ષો બાદ આ દાવા પર પણ પ્રશ્નો ઊભા થયા. 1994માં બહાર આવેલા કેટલાક દસ્તાવેજોમાં ખુલાસો થયો હતો કે આ માર્ક-15 વાસ્તવમાં પરમાણુ હથિયાર હતું, માત્ર પ્રેક્ટિસ માટેનો મોડેલ નહોતો.

આ સિવાય 1966માં પણ એક ગંભીર ઘટના બની હતી. તે સમયે અમેરિકી સેનાના બે વિમાનો વચ્ચે હવામાં અકસ્માત થયો હતો. આ અકસ્માત દરમિયાન ચાર પરમાણુ બોમ્બ ધરાવતા વિમાનોમાંથી એક બોમ્બ મેડિટેરિયન સમુદ્રમાં ખોવાઈ ગયો હતો. આ ઘટના સ્પેનના દરિયાકાંઠા નજીક બની હતી. અકસ્માત બાદ કેટલાક બોમ્બ જમીન પર પડ્યા હતા અને તેમને નિષ્ક્રિય કરવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ એક બોમ્બ સમુદ્રમાં ખોવાઈ ગયો હતો.

આ ઘટનાની શોધ દરમિયાન એક સ્પેનિશ માછીમારે વિમાનમાંથી સફેદ પેકેટ જેવી વસ્તુ સમુદ્રમાં પડતી જોઈ હોવાનું જણાવ્યું હતું. ત્યારબાદ અમેરિકી સેનાએ લાંબા સમય સુધી શોધખોળ કરી હતી. જોકે કેટલાક બોમ્બ મળી આવ્યા હતા, પરંતુ તમામ હથિયારો સંપૂર્ણપણે મળી શક્યા નહોતા.

આવી ઘટનાઓથી સ્પષ્ટ થાય છે કે પરમાણુ હથિયારોની સુરક્ષા અને સંભાળ કેટલી મહત્વપૂર્ણ છે. વિશ્વમાં ઘણા દેશો પરમાણુ શક્તિ ધરાવે છે અને દરેક દેશ માટે આ હથિયારોનું સંચાલન અત્યંત જવાબદારીપૂર્વક કરવું જરૂરી છે.

અમેરિકાના પરમાણુ હથિયારો સાથે જોડાયેલા આવા અકસ્માતો ઇતિહાસમાં નોંધાયેલા છે અને આજે પણ કેટલાક બોમ્બોના અસ્તિત્વ અંગે અનિશ્ચિતતા છે. જો કે ઘણા નિષ્ણાતો કહે છે કે આ બોમ્બોને સક્રિય કરવું સરળ નથી, છતાં પણ તેઓ ક્યાંક અસ્તિત્વમાં હોવાની સંભાવના વિશ્વ માટે ચિંતાજનક બની રહે છે.

આ કારણે પરમાણુ હથિયારોની સુરક્ષા, નિયંત્રણ અને આંતરરાષ્ટ્રીય દેખરેખ વિશે ચર્ચા સતત ચાલી રહી છે. વિશ્વભરના દેશો માટે આ એક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો બની ગયો છે કે આવા જોખમી હથિયારો ક્યારેય ગેરવપરાશ અથવા અકસ્માતના કારણે માનવજાત માટે ખતરો ન બને.