ગુજરાતમાં ઉભી થયેલી LPG ગેસની અછતનો અસર હવે માત્ર ઘરગથ્થુ અથવા વેપાર ક્ષેત્ર સુધી મર્યાદિત રહી નથી, પરંતુ તેનો પ્રભાવ શિક્ષણ ક્ષેત્ર પર પણ જોવા મળવા લાગ્યો છે. આણંદ જિલ્લાના એક સરકારી શાળાએ મધ્યાહન ભોજન યોજના ખોરવાઈ ન જાય તે માટે પહેલાથી જ ગેસ સિલિન્ડરની માંગ કરી છે. શાળાના આચાર્ય દ્વારા ગેસ એજન્સીને લેખિત રજૂઆત કરીને વિદ્યાર્થીઓના ભોજનની વ્યવસ્થા સતત ચાલુ રહે તે માટે જરૂરી પુરવઠો કરવાની વિનંતી કરવામાં આવી છે.

આ મામલો આણંદ જિલ્લાના આસોદર ગામની Asodar Primary Girls School સાથે જોડાયેલો છે. શાળાના આચાર્યએ ગેસ પુરવઠો કરતી એજન્સીને પત્ર લખીને જણાવ્યું છે કે માર્ચ 2026થી શાળામાં ચાલતી મધ્યાહન ભોજન યોજનાને નિયમિત રાખવા માટે ઓછામાં ઓછા છ LPG ગેસ સિલિન્ડરની ફાળવણી તાત્કાલિક ધોરણે કરવામાં આવે. શાળામાં અભ્યાસ કરતા વિદ્યાર્થીઓને દરરોજ ભોજન તૈયાર કરવા માટે ગેસની જરૂરિયાત રહે છે, પરંતુ હાલમાં ઉભી થયેલી અછતને કારણે ભવિષ્યમાં સમસ્યા ઊભી થવાની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.

ભારત સરકાર દ્વારા શરૂ કરાયેલી PM Poshan Yojana હેઠળ સરકારી શાળાઓમાં અભ્યાસ કરતા વિદ્યાર્થીઓને પૌષ્ટિક મધ્યાહન ભોજન આપવામાં આવે છે. આ યોજના બાળકોના આરોગ્ય અને શિક્ષણ બંને માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. ઘણા પરિવારો માટે આ ભોજન બાળકોના દૈનિક પોષણનો મહત્વપૂર્ણ સ્ત્રોત બની રહે છે. તેથી જો ગેસની અછતને કારણે ભોજન બનાવવામાં મુશ્કેલી થાય તો તેનો સીધો પ્રભાવ વિદ્યાર્થીઓ પર પડી શકે છે.

હાલમાં મધ્ય પૂર્વમાં ચાલતી આંતરરાષ્ટ્રીય તણાવની સ્થિતિને કારણે LPG અને પ્રોપેન ગેસના વૈશ્વિક પુરવઠામાં અસર જોવા મળી રહી છે. ખાસ કરીને Middle East વિસ્તારમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધના કારણે ગેસ સપ્લાયમાં અસ્થિરતા સર્જાઈ છે. આ પરિસ્થિતિનો પ્રભાવ ધીમે ધીમે ભારત સહિત અન્ય દેશોમાં પણ જોવા મળવા લાગ્યો છે. ગેસ સપ્લાયમાં કાપ મુકાતા ઘણા વિસ્તારોમાં પુરવઠાની સમસ્યાઓ ઊભી થઈ રહી છે.

આણંદ જિલ્લાના આસોદર કન્યા શાળાના આચાર્યએ પોતાના પત્રમાં જણાવ્યું છે કે હાલની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને શાળામાં પહેલેથી જ ગેસનો પૂરતો જથ્થો ઉપલબ્ધ રહે તે અત્યંત જરૂરી છે. જો સમયસર ગેસ સિલિન્ડર ઉપલબ્ધ ન થાય તો મધ્યાહન ભોજનની પ્રક્રિયા ખોરવાઈ શકે છે, જે વિદ્યાર્થીઓ માટે મુશ્કેલી ઊભી કરી શકે છે. તેથી શાળાએ આગોતરા પગલાં રૂપે વધારાના સિલિન્ડરની ફાળવણી કરવાની માંગ કરી છે.
 

શાળાના સંચાલન માટે મધ્યાહન ભોજન યોજના ખૂબ મહત્વપૂર્ણ છે. દરરોજ વિદ્યાર્થીઓ માટે ભોજન તૈયાર કરવા માટે રસોઈ ગેસ મુખ્ય સાધન છે. જો ગેસ પુરવઠામાં ખોટ પડે તો ભોજન બનાવવાની પ્રક્રિયા અટકી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં વિદ્યાર્થીઓને ભોજન ઉપલબ્ધ કરાવવામાં મુશ્કેલી પડી શકે છે.

આ ઉપરાંત ગેસની અછતનો પ્રભાવ અન્ય ક્ષેત્રોમાં પણ જોવા મળી રહ્યો છે. ખાસ કરીને રેસ્ટોરન્ટ અને ખાદ્ય વ્યવસાય સાથે જોડાયેલા લોકો માટે કોમર્શિયલ ગેસના પુરવઠામાં કાપ મૂકાતા ચિંતાની સ્થિતિ ઊભી થઈ છે. કેટલીક જગ્યાએ ગેસ સિલિન્ડર મેળવવામાં વિલંબ થતો હોવાનું પણ જણાવવામાં આવી રહ્યું છે.

આણંદની આસોદર પ્રાથમિક કન્યા શાળાએ કરેલી આ રજૂઆતથી સ્પષ્ટ થાય છે કે ગેસ પુરવઠાની સમસ્યા હવે શિક્ષણ ક્ષેત્ર સુધી પહોંચી ગઈ છે. શાળા તંત્રનું કહેવું છે કે બાળકોના ભોજનમાં કોઈ વિક્ષેપ ન આવે તે માટે સમયસર જરૂરી ગેસ સિલિન્ડર ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવે તે અત્યંત જરૂરી છે.

વિશેષજ્ઞોના મત મુજબ મધ્યાહન ભોજન યોજના માત્ર ભોજન પૂરું પાડવાની યોજના નથી, પરંતુ તે બાળકોના આરોગ્ય, શિક્ષણ અને હાજરી વધારવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. તેથી આ યોજનામાં કોઈ વિક્ષેપ ન આવે તે માટે પુરવઠાની વ્યવસ્થા મજબૂત હોવી જોઈએ.

આ સમગ્ર ઘટનાએ એક મહત્વનો પ્રશ્ન ઉભો કર્યો છે કે જો ગેસની અછત લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહે તો તેની અસર અન્ય શાળાઓમાં પણ જોવા મળી શકે છે. તેથી શિક્ષણ અને બાળકોના પોષણને ધ્યાનમાં રાખીને સરકાર અને વહીવટી તંત્ર દ્વારા સમયસર યોગ્ય વ્યવસ્થા કરવી જરૂરી બની ગઈ છે.