રાજકોટના જંગલેશ્વર વિસ્તારમાં સરકારી જમીન પર થયેલા ગેરકાયદેસર દબાણ મામલે છેલ્લા કેટલાક સમયથી ભારે ચર્ચા અને અસંતોષ જોવા મળી રહ્યો છે. કલેક્ટર તંત્ર દ્વારા 1358 જેટલા આસામીઓને ડિમોલિશન અંગે નોટિસ ફટકારાતા વિસ્તારના રહેવાસીઓમાં રોષ ફેલાયો છે. આ મામલે કેટલાક આસામીઓએ ગુજરાત હાઇકોર્ટમાં અપીલ કરતા હાઇકોર્ટે મહત્વપૂર્ણ આદેશ આપ્યો છે.
 

હાઇકોર્ટનો આદેશ અને અપીલની તક

જંગલેશ્વર વિસ્તારમાં નોટિસ મળ્યા બાદ કેટલાક દબાણકર્તાઓએ હાઇકોર્ટમાં રજૂઆત કરી હતી. હાઇકોર્ટે આ રજૂઆતને ધ્યાનમાં લઈને અરજદારોને ગુજરાત રેવન્યુ ટ્રિબ્યુનલ (GRT) સમક્ષ અપીલ કરવાની તક આપી છે. હાઇકોર્ટના આદેશ મુજબ, અસરગ્રસ્તોને ત્રણ મહિનાનો સમય આપવામાં આવ્યો છે, જેમાં તેઓ પોતાની અપીલ રજૂ કરી શકે છે. સાથે જ હાઇકોર્ટે GRTને 90 દિવસની અંદર અપીલનો નિર્ણય લેવા સ્પષ્ટ સૂચના આપી છે.
 

વહિવટી તંત્રને કોઈ વિશેષ સૂચના નહીં

આ સમગ્ર મામલે રાજકોટના જિલ્લા કલેક્ટર ઓમ પ્રકાશે સ્પષ્ટતા કરતા જણાવ્યું હતું કે હાઇકોર્ટ તરફથી વહિવટી તંત્રને કોઈ વિશેષ સૂચનાઓ આપવામાં આવી નથી. પ્રશાસન માત્ર કોર્ટના આદેશોનું પાલન કરશે અને તે મુજબ આગળની કાર્યવાહી હાથ ધરશે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે કાયદા અને નિયમોની મર્યાદામાં રહીને જ કોઈ પણ નિર્ણય લેવામાં આવશે.
 

વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા અંગે કાયદાની સ્થિતિ
 

જંગલેશ્વર દબાણ કેસમાં સૌથી મોટો વિવાદ વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા મુદ્દે ઊભો થયો છે. કલેક્ટર ઓમ પ્રકાશે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું હતું કે સરકારી જમીન પર દબાણ કરનારા લોકો માટે વૈકલ્પિક રહેણાંક વ્યવસ્થા કરવાની કોઈ જોગવાઈ કાયદામાં નથી. દરેક દબાણકર્તાને પુનર્વસન આપવું વ્યવહારિક રીતે પણ શક્ય નથી, તેમ તેમણે જણાવ્યું.
 

મ્યુનિસિપલ અને કલેક્ટર હસ્તક જમીનનો તફાવત

આ કેસમાં મહત્વપૂર્ણ બાબત એ છે કે સરકારી જમીન ચાર ખંડમાં વહેંચાયેલી છે. તેમાંના બે ખંડ મ્યુનિસિપલ કમિશનર હસ્તક આવે છે, જ્યારે બાકીના બે ખંડ કલેક્ટર હસ્તક આવે છે. રાજ્ય સરકારના જી.આર. મુજબ, મ્યુનિસિપલ કમિશનર હસ્તક આવતી જમીનમાં ગેરકાયદેસર દબાણ કરનારાઓને કેટલીક પરિસ્થિતિમાં વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા આપવાની જોગવાઈ છે. પરંતુ કલેક્ટર હસ્તક આવતી જમીનમાં આવા દબાણકર્તાઓને કોઈ વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા આપવાની કાયદાકીય જોગવાઈ નથી. આ કારણે જંગલેશ્વરનો સમગ્ર મામલો વધુ ગૂંચવાયો છે.
 

દબાણકર્તાઓનું હિયરિંગ અને દસ્તાવેજી પ્રક્રિયા

કલેક્ટર તંત્ર દ્વારા નોટિસ ફટકાર્યા બાદ દબાણકર્તાઓને પોતાનો પક્ષ રજૂ કરવાની તક પણ આપવામાં આવી હતી. જરૂરી દસ્તાવેજો રજૂ કરવા માટે સમય આપ્યો હતો અને કેટલાક આસામીઓનું હિયરિંગ પણ કરવામાં આવ્યું હતું. ડિસેમ્બર મહિનાથી તબક્કાવાર રીતે નોટિસ આપવાની કાર્યવાહી ચાલી રહી છે.
 

લોકરોષ અને સ્થિતિની ગંભીરતા

નોટિસ બાદ જંગલેશ્વર વિસ્તારમાં લોકરોષ સ્પષ્ટ રીતે જોવા મળ્યો છે. ઘણા રહેવાસીઓ વર્ષોથી ત્યાં વસવાટ કરતા હોવાનો દાવો કરે છે અને વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા વિના ડિમોલિશનના નિર્ણયનો વિરોધ કરી રહ્યા છે. જોકે પ્રશાસનનું કહેવું છે કે સરકારી જમીન પર થયેલા ગેરકાયદેસર બાંધકામો દૂર કરવું કાયદાકીય ફરજ છે.
 

પ્રશાસનની અંતિમ સ્પષ્ટતા

કલેક્ટર ઓમ પ્રકાશે અંતમાં પુનરાવર્તન કર્યું હતું કે સમગ્ર કાર્યવાહી કાયદા મુજબ અને હાઇકોર્ટના આદેશોને અનુસરીને જ કરવામાં આવશે. કોઈ પણ નિર્ણય નિયમોથી ઉપર નહીં હોય અને પ્રશાસન પર લાગેલા તમામ આરોપો છતાં કાયદાનું પાલન જ મુખ્ય પ્રાથમિકતા રહેશે.

જંગલેશ્વર દબાણ કેસ હવે ગુજરાત રેવન્યુ ટ્રિબ્યુનલના નિર્ણય પર આધારિત છે. આગામી મહિનાઓમાં આવનારો નિર્ણય 1358 પરિવારોના ભવિષ્ય માટે મહત્વપૂર્ણ સાબિત થવાનો છે.