અમદાવાદ જિલ્લામાં છેલ્લા બે વર્ષમાં પાણીજન્ય રોગોના માત્ર 194 કેસ નોંધાયા હોવાનું સરકારી આંકડાઓમાં જણાવાયું છે. પરંતુ આ આંકડા સામે હવે સવાલો ઊભા થઈ રહ્યા છે. શહેરમાં વર્ષભર સરકારી હોસ્પિટલો દર્દીઓથી ભરેલી રહે છે અને ચોમાસા દરમિયાન અનેક વિસ્તારોમાં પાણીજન્ય તથા મચ્છરજન્ય રોગચાળો ફેલાતો રહે છે. આવી પરિસ્થિતિ વચ્ચે જાહેર કરાયેલા આ આંકડા હકીકતથી ઘણાં દૂર હોવાનું અનેક તબીબી જાણકારો માને છે.
 

વિધાનસભામાં રજૂ થયેલા આંકડાઓ

વિધાનસભામાં રજૂ કરાયેલા માહિતી અનુસાર Ahmedabad જિલ્લામાં વર્ષ 2024-25 દરમિયાન કોલેરા, કમળો અને ટાઈફોઈડ જેવા પાણીજન્ય રોગોના કુલ 101 કેસ નોંધાયા હતા. જ્યારે વર્ષ 2025-26 દરમિયાન આવા રોગોના 93 કેસ નોંધાયા હોવાનું જણાવાયું છે. આ રીતે બે વર્ષના સમયગાળામાં કુલ મળીને માત્ર 194 કેસ સરકારી નોંધમાં આવ્યા છે.

આ આંકડામાંથી મોટાભાગના કેસ ટાઈફોઈડના હોવાનું પણ જણાવાયું છે. સરકારી માહિતી મુજબ કુલ નોંધાયેલા કેસોમાંથી 127 કેસ ટાઈફોઈડના છે. મહત્વની વાત એ પણ જણાવવામાં આવી છે કે આ સમયગાળા દરમિયાન આવા રોગોના કારણે એક પણ વ્યક્તિનું મૃત્યુ થયું નથી.
 

ચોમાસામાં વધુ ફેલાય છે રોગચાળો

વાસ્તવમાં જોવામાં આવે તો અમદાવાદ શહેરમાં ચોમાસા દરમિયાન પાણીજન્ય રોગોનું પ્રમાણ વધતું રહે છે. વરસાદી મોસમમાં પ્રદૂષિત પાણી અને ગંદકીના કારણે કોલેરા, કમળો અને ટાઈફોઈડ જેવા રોગો ફેલાવાની શક્યતા વધી જાય છે.

ખાસ કરીને શહેરના કેટલાક વિસ્તારોમાં દર વર્ષે આવી સમસ્યાઓ વધુ જોવા મળે છે. દાણીલીમડા, બાપુનગર અને અન્ય ઘનવસ્તીવાળા વિસ્તારોમાં ચોમાસા દરમિયાન લોકો પાણીજન્ય રોગોના ભોગ બનતા હોય છે. જો અધિકારીઓ અને પદાધિકારીઓ આવા વિસ્તારોમાં સીધી મુલાકાત લે તો રોગચાળાની વાસ્તવિક સ્થિતિ વધુ સ્પષ્ટ રીતે સમજાઈ શકે તેમ હોવાનું સ્થાનિક લોકો કહે છે.
 

મચ્છરજન્ય રોગો પણ ચિંતા વધારતા

પાણીજન્ય રોગો ઉપરાંત અમદાવાદમાં મચ્છરજન્ય રોગો પણ મોટી સમસ્યા બની રહ્યા છે. શહેરમાં Dengue અને Malaria જેવા રોગો પણ વર્ષભર જોવા મળે છે.

આ રોગોના કેસ ખાસ કરીને વરસાદી મોસમમાં વધતા હોય છે. પાણી ભરાયેલા વિસ્તારો અને સ્વચ્છતાની અછતને કારણે મચ્છરોનું પ્રજનન વધે છે, જેના કારણે આવા રોગોના કેસોમાં વધારો જોવા મળે છે.
 

અમદાવાદના 26 વિસ્તારો હોટસ્પોટ

અગાઉ Ahmedabad Municipal Corporation દ્વારા શહેરના કેટલાક વિસ્તારોને પ્રદૂષિત પાણી અને રોગચાળાના હોટસ્પોટ તરીકે ઓળખવામાં આવ્યા હતા. અંદાજે 26 વિસ્તારોમાં પ્રદૂષિત પાણી અને સંબંધિત બીમારીઓનું જોખમ વધુ હોવાનું માનવામાં આવ્યું હતું.

આ વિસ્તારોમાં પાણીની લાઈનોમાં લીકેજ, ગંદા પાણીનું મિશ્રણ અને સ્વચ્છતાની સમસ્યાઓના કારણે લોકો વારંવાર બીમાર પડતા હોવાના અહેવાલો પણ મળતા રહે છે. તેથી તબીબી નિષ્ણાતો માને છે કે વાસ્તવિક સંખ્યા સરકારી આંકડાઓ કરતાં ઘણી વધુ હોઈ શકે છે.
 

તબીબોનો શંકાસ્પદ અભિપ્રાય

જાણકાર તબીબોનું માનવું છે કે સરકારી આંકડાઓ વાસ્તવિક પરિસ્થિતિને સંપૂર્ણ રીતે દર્શાવતા નથી. કેટલાક તબીબોના મતે તો કોઈ એક નાના ખાનગી દવાખાનામાં પણ એક જ દિવસે આટલા કેસ નોંધાઈ શકે છે.

કારણ કે શહેરમાં ઘણા દર્દીઓ ખાનગી હોસ્પિટલો અથવા ક્લિનિકોમાં સારવાર લે છે, જેના કારણે સરકારી રેકોર્ડમાં તેમની નોંધ થતી નથી. આથી રોગોના વાસ્તવિક આંકડા સરકારી નોંધ કરતાં અનેક ગણાં વધુ હોઈ શકે છે.
 

આરોગ્ય વ્યવસ્થામાં સુધારાની જરૂર

આ સમગ્ર મુદ્દા પછી આરોગ્ય વ્યવસ્થાની કાર્યક્ષમતા અને આંકડાઓની પારદર્શકતા અંગે ચર્ચા શરૂ થઈ છે. નિષ્ણાતોના મતે શહેરમાં સ્વચ્છ પાણીની સુવિધા, ગટર વ્યવસ્થામાં સુધારો અને આરોગ્ય વિભાગની સક્રિય કામગીરી જરૂરી છે.

જો યોગ્ય સમય પર પગલાં લેવામાં આવે તો પાણીજન્ય અને મચ્છરજન્ય રોગો પર નિયંત્રણ મેળવી શકાય છે. સાથે સાથે વાસ્તવિક આંકડાઓ જાહેર થવા પણ જરૂરી છે જેથી રોગચાળાની ગંભીરતા સમજવામાં સરળતા રહે.

આ રીતે અમદાવાદ જિલ્લામાં બે વર્ષમાં માત્ર 194 કેસ નોંધાયા હોવાનું જણાવતા સરકારી આંકડાઓ સામે હવે અનેક પ્રશ્નો ઉભા થયા છે. લોકો અને તબીબી નિષ્ણાતો બંને માને છે કે શહેરમાં રોગચાળાની વાસ્તવિક સ્થિતિ જાણવા માટે વધુ પારદર્શક અને વ્યાપક સર્વે કરવાની જરૂર છે.