ચૂંટણી પંચ દ્વારા દેશના અનેક રાજ્યોમાં ચાલી રહેલી SIR—Special Summary Revision—પ્રક્રિયાની સમયમર્યાદા લંબાવવાના નિર્ણયથી લાખો મતદારોને રાહત મળી છે. મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીઓ તરફથી મળેલી સૂચનાઓ પછી, ચૂંટણી પંચે ગુજરાત, ઉત્તર પ્રદેશ, તમિલનાડુ, મધ્ય પ્રદેશ, છત્તીસગઢ અને આંદામાન નિકોબાર ટાપુઓ સહિત કુલ છ રાજ્યો માટે SIRની અંતિમ તારીખોમાં ફેરફાર કર્યો છે. આ નિર્ણય મતદાર યાદી સુધારણા પ્રક્રિયાને વધુ સરળ અને સુલભ بنانے માટે લેવામાં આવ્યો છે. સમયમર્યાદા વધારાતા હવે મતદારોને જરૂરી ફોર્મ ભરવા, દસ્તાવેજો જમા કરવા અને તેમની મતદાર માહિતી સુધારવા માટે વધારાનો સમય મળશે.

ગુજરાતમાં ખાસ કરીને SIR પ્રક્રિયામાં સારો પ્રતિસાદ મળતો હોવા છતાં, અનેક વિસ્તારોમાંથી ફોર્મ ભરવામાં થઈ રહેલા વિલંબ અંગે રજૂઆત કરવામાં આવી હતી. આ વિનંતીઓને ધ્યાનમાં રાખીને હવે ગુજરાતમાં ફોર્મ ભરવાની છેલ્લી તારીખ 11 ડિસેમ્બરની બદલે 14 ડિસેમ્બર નક્કી કરવામાં આવી છે. આ વધારાના ત્રણ દિવસથી નવા મતદારો, સ્થળ બદલનારા નાગરિકો અને સુધારણા માંગતા મતદારોને મોટી રાહત મળશે. સાથે જ મતદાર યાદીમાં નામ ઉમેરવાની અવરજવર સામાન્ય નાગરિકો માટે વધુ સરળ બનશે, જે ચૂંટણી પ્રક્રિયાની પારદર્શકતા અને વિશ્વસનીયતા બંનેમાં વધારો કરશે.

માત્ર ફોર્મ ભરવાની તારીખ જ બદલાઈ નથી, પરંતુ ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદી જાહેર કરવાની તારીખ પણ આગળ ધપાવવામાં આવી છે. અગાઉ ગુજરાતમાં 16 ડિસેમ્બરે ડ્રાફ્ટ રોલ જાહેર થવાનો હતો, પરંતુ હવે નવી તારીખ 19 ડિસેમ્બર નક્કી કરવામાં આવી છે. આ બદલાવના કારણે અધિકારીઓને પણ સબમિટ થયેલ ફોર્મોની ચકાસણી કરવા અને તેને યાદીમાં યોગ્ય રીતે જોડવાની વધુ મૂડી મળે છે. આથી અંતિમ મતદાર યાદીમાં ભૂલોના પ્રમાણમાં ઘટાડો થાય છે અને સમગ્ર પ્રક્રિયા વધુ શુદ્ધતા તરફ આગળ વધી શકે છે.

તમિલનાડુ, મધ્ય પ્રદેશ, છત્તીસગઢ, ઉત્તર પ્રદેશ અને આંદામાન નિકોબાર ટાપુઓ માટે પણ આ જ પ્રમાણે સમયમર્યાદામાં ફેરફાર કરાયા છે. દરેક રાજ્યની વહીવટી સ્થિતિ અને ફોર્મ ભરવાના પ્રમાણને ધ્યાનમાં રાખીને જરૂરી અનુરૂપ તારીખો નક્કી કરવામાં આવી છે. ચૂંટણી પંચનો આ અભિગમ રાજ્યવાર લચીલાપણો દર્શાવે છે, જે સમગ્ર દેશમાં એકસમાન નીતિ અપનાવવાનું બદલે દરેક રાજ્યની વાસ્તવિક પરિસ્થિતિ પ્રમાણે નિર્ણય લેવાની વૃત્તિ દર્શાવે છે.

દેશના અન્ય કેટલાક રાજ્યોમાં પણ SIR પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે, પરંતુ તેમની તારીખોમાં કોઈ ફેરફાર કરાયો નથી. ગોવા, પોંડિચેરી, લક્ષદ્વીપ, રાજસ્થાન અને પશ્ચિમ બંગાળમાં ફોર્મ ભરવાની છેલ્લી તારીખ 11 ડિસેમ્બર જ પ્રબળ છે. આ રાજ્યોમાં 16 ડિસેમ્બરે ડ્રાફ્ટ યાદી જાહેર થશે. આ રાજ્યોમાં પ્રક્રિયા સમયસર આગળ વધી રહી હતી, તેથી ચૂંટણી પંચે અહીં કોઈ વધારાનો સમય આપવાની જરૂરિયાત અનુભવી નથી.

કેરળમાં પણ SIR માટેની અગાઉથી નક્કી કરેલી તારીખો જ યથાવત્ રાખવામાં આવી છે. અહીં ફોર્મ ભરવાની છેલ્લી તારીખ 18 ડિસેમ્બર અને ડ્રાફ્ટ યાદી જાહેર કરવાની તારીખ 23 ડિસેમ્બર છે. કેરળમાં પ્રક્રિયા સમયસર ચાલી રહી હોવાથી કોઈ ફેરફાર કરાયો નથી. આ તમામ નિર્ણયો બતાવે છે કે ચૂંટણી પંચ રાજ્યવાર SIR પ્રક્રિયાની પ્રગતિ પર નજર રાખીને લવચીકતા સાથે પગલાં લઈ રહ્યું છે.

આ સમયમર્યાદા વધારવાના પગલાથી સૌથી વધુ લાભ નવા મતદારોને મળશે, ખાસ કરીને યુવાનોને. 18 વર્ષ પૂર્ણ કરનારા વિદ્યાર્થીઓ અને યુવા નાગરિકો માટે મતદાર યાદીમાં નામ ઉમેરવાની પ્રક્રિયા સરળ બનશે. ઉપરાંત, સ્થળાંતર કરનારા લોકો અથવા તેમના સરનામામાં ફેરફાર કરનારા નાગરિકો માટે પણ આ એક સુવર્ણ તક છે. SIR પ્રક્રિયા દ્વારા સરખી અને પૂર્ણ મતદાર યાદી તૈયાર થવી લોકશાહી વ્યવસ્થાનું મહત્વપૂર્ણ પાયુ છે.

ચૂંટણી પંચનો આ નિર્ણય દેશમાં મતદાર યાદીની ગુણવત્તા અને સત્યતામાં વધારો કરવાની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ગણાય છે. વધુ સમય મળવાથી ફોર્મ ભરવામાં થતો પડતો વિલંબ ઘટાડાશે, અને નાગરિકો સગવડ સાથે તેમની મતદાર વિગતો સુધારી શકશે. આથી આવનારી ચૂંટણીમાં વધુ પ્રમાણમાં લોકો મતદાન કરી શકે તે પણ સુનિશ્ચિત થશે.