પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવમાં ઘટાડો અને ચાબહાર પોર્ટના વિકાસને મળશે ગતિ

નવી દિલ્હી

વિશ્વના રાજકારણમાં એક મોટા વળાંકરૂપે, અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા તણાવનો અંત આવ્યો છે. પાકિસ્તાન અને કતારની મધ્યસ્થતામાં બંને દેશો વચ્ચે એક ઐતિહાસિક શાંતિ કરાર થયો છે. અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સત્તાવાર રીતે આ ડીલની જાહેરાત કરી છે, જેમાં સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝને ફરીથી વ્યાપારી જહાજો માટે ખોલવાની અને ઈરાન પર લાદવામાં આવેલી નૌસેનાની નાકેબંધી હટાવવાની વાત કરવામાં આવી છે. વિશ્વ માટે રાહતના આ સમાચાર ભારત માટે અનેક આર્થિક અને વ્યૂહાત્મક તકો લઈને આવ્યા છે.
ભારત પોતાની ઊર્જા જરૂરિયાતો માટે મોટાભાગે ક્રૂડ ઓઇલની આયાત પર નિર્ભર છે. સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ, જે દુનિયાના આશરે ૨૦% ઓઇલ અને એલએનજી સપ્લાયનો માર્ગ છે, તે ફરી ખુલતા વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલનો પુરવઠો વધશે. નિષ્ણાતોના મતે, આનાથી બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવોમાં ઘટાડો થવાની પ્રબળ શક્યતા છે. ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ ઘટવાથી ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના દરો પરનું દબાણ હળવું થશે, જેનો સીધો ફાયદો સામાન્ય નાગરિકોને મોંઘવારીમાં રાહત તરીકે મળશે. ઉપરાંત, ભારત જે ઈરાન પાસેથી રૂપિયામાં ઓઇલ વેપાર કરવાની ઈચ્છા ધરાવે છે, તેના માટેનો માર્ગ પણ મોકળો થયો છે.

વ્યૂહાત્મક રીતે, આ કરાર ભારત માટે ગેમ-ચેન્જર સાબિત થઈ શકે છે. ઈરાન સ્થિત ચાબહાર બંદર, જેમાં ભારતે મોટું રોકાણ કર્યું છે, તે હવે અમેરિકા અને ઈરાનના સંબંધો સુધરતા વધુ સક્રિય બનશે. અત્યાર સુધી આ પ્રોજેક્ટ પર અમેરિકી પ્રતિબંધોનું દબાણ હતું, જે હવે દૂર થતાં ભારત મધ્ય એશિયા અને અફઘાનિસ્તાન સુધી સીધો વેપાર સરળતાથી કરી શકશે. ઇન્ટરનેશનલ નોર્થ-સાઉથ ટ્રાન્સપોર્ટ કોરિડોર (INSTC) જેવી ભારતની મહત્વાકાંક્ષી યોજનાઓને પણ આ શાંતિ કરારથી નવું બળ મળશે.
આ ડીલ અંતર્ગત ઈરાનના ફ્રીઝ થયેલા અબજો ડોલરના ભંડોળ મુક્ત કરવામાં આવશે અને બંને દેશોએ પરસ્પર યુદ્ધવિરામ તથા સાર્વભૌમત્વના સન્માનના વચન સાથે શાંતિ તરફ કદમ મિલાવ્યા છે, જે ભારત માટે લાંબા ગાળે આર્થિક સમૃદ્ધિના દ્વાર ખોલનારી સાબિત થશે.