માર્ચમાં જ ગરમી સાથે પાણીનો ઘટાડો

સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છ વિસ્તારમાં માર્ચ મહિનાની શરૂઆત સાથે જ ગરમીનું પ્રમાણ વધી ગયું છે. વધતી ગરમીના કારણે જળાશયોમાં પાણીના સ્તરમાં ચિંતાજનક ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે. ખાસ કરીને Saurashtra વિસ્તારમાં પાણીની સ્થિતિ ચિંતાજનક બની રહી છે. તાજેતરના આંકડાઓ મુજબ સૌરાષ્ટ્રના ઘણા ડેમોમાં પાણી ઝડપથી ઘટી રહ્યું છે, જે આગામી ઉનાળામાં પાણીની તંગીનું સંકેત આપી રહ્યું છે.
 

141 ડેમોમાં માત્ર 55 ટકા જ પાણી

સરકારી માહિતી મુજબ સૌરાષ્ટ્રના કુલ 141 નાના અને મોટા ડેમોમાં હાલ માત્ર 55 ટકા જેટલું પાણી જ સંગ્રહિત છે. ગત વર્ષની તુલનામાં આ વર્ષે પાણીના જથ્થામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો નોંધાયો છે. આંકડાઓ પ્રમાણે ગત વર્ષ કરતાં લગભગ 9 ટકા જેટલો પાણીનો જથ્થો ઓછો છે. જો માર્ચ મહિનામાં જ પાણીની આવી સ્થિતિ હોય તો એપ્રિલ, મે અને જૂન મહિનાની કાળઝાળ ગરમી દરમિયાન પરિસ્થિતિ વધુ ગંભીર બની શકે તેવી શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
 

42 ડેમ ખાલી થવાની સ્થિતિમાં

સૌરાષ્ટ્રમાં પાણીની સ્થિતિને વધુ ગંભીર બનાવતી બાબત એ છે કે 141 ડેમોમાંથી 42 ડેમો લગભગ ખાલી થવાની સ્થિતિમાં પહોંચી ગયા છે. આ ડેમોમાં પાણીનું સ્તર એટલું ઓછું થઈ ગયું છે કે ઘણા સ્થળોએ તળિયા દેખાવા લાગ્યા છે. આ કારણે હવે પાણીની જરૂરિયાત પૂરી કરવાની જવાબદારી બાકી રહેલા 99 ડેમો પર આવી પડી છે.
 

ખેતી અને પશુપાલન પર અસરની ભીતિ

ડેમોમાં પાણીના સ્તરમાં ઘટાડો થવાથી ખેતી અને પશુપાલન પર પણ તેની અસર થવાની શક્યતા છે. સૌરાષ્ટ્રમાં મોટા પ્રમાણમાં લોકો ખેતી અને પશુપાલન પર નિર્ભર છે. જો ડેમોમાં પાણી ઓછું રહેશે તો સિંચાઈ માટે પાણીની ઉપલબ્ધતા ઓછી થઈ શકે છે. જેના કારણે ખેડૂતોને મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડી શકે છે.
 

ચાર જિલ્લાઓમાં સૌથી વધુ પાણીની તંગી

સૌરાષ્ટ્રના કેટલાક જિલ્લાઓમાં પાણીની સ્થિતિ વધુ ગંભીર બની રહી છે. ખાસ કરીને Devbhumi Dwarka, Jamnagar, Porbandar અને Surendranagar જિલ્લાઓમાં પાણીની તંગી સૌથી વધુ જોવા મળી રહી છે. આ જિલ્લાઓના ડેમોમાં હાલ માત્ર 21 થી 41 ટકા જેટલું પાણી જ બચ્યું હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે.
 

ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં પાણી માટે પોકાર

ખાસ કરીને પોરબંદર અને સુરેન્દ્રનગર જિલ્લાના ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં લોકોમાં પાણી અંગે ચિંતા વધી રહી છે. કેટલાક ગામોમાં અત્યારથી જ પાણી માટે પોકાર શરૂ થયો હોવાનું જાણવા મળે છે. જો સમયસર કોઈ વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા ન કરવામાં આવે તો ઉનાળામાં પરિસ્થિતિ વધુ મુશ્કેલ બની શકે છે.
 

વધતું બાષ્પીભવન પણ કારણ

ગરમીના કારણે ડેમોમાં રહેલું પાણી ઝડપથી બાષ્પીભવન થવા લાગ્યું છે. તાપમાન વધતા પાણીનું બાષ્પીભવન વધુ ઝડપથી થાય છે, જેના કારણે પાણીનો જથ્થો ઝડપી ગતિએ ઘટી રહ્યો છે. બીજી તરફ ગરમી વધતા પાણીની માંગ પણ વધી રહી છે. આ બંને પરિબળો મળીને પાણીની તંગીને વધુ ગંભીર બનાવી રહ્યા છે.
 

દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં વધતી મુશ્કેલી

જામનગર અને દ્વારકા જેવા દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં ભૂગર્ભ જળ પણ નીચે ઉતરી રહ્યા છે. જેના કારણે લોકો માટે પાણીના સ્ત્રોતો મર્યાદિત બની રહ્યા છે. આવા વિસ્તારોમાં લોકો મુખ્યત્વે ડેમ અને કેનાલના પાણી પર નિર્ભર રહે છે.
 

તંત્ર દ્વારા પાણી બચાવવા અપીલ

પાણીની વધતી તંગીને ધ્યાનમાં રાખીને તંત્ર દ્વારા નાગરિકોને પાણીનો કરકસરભર્યો ઉપયોગ કરવા અપીલ કરવામાં આવી છે. ખાસ કરીને પીવાના પાણીનો ઉપયોગ પ્રાથમિકતા સાથે કરવાની સલાહ આપવામાં આવી રહી છે. જરૂરી પડે તો સિંચાઈ માટેના પાણીમાં ઘટાડો કરવાની પણ ફરજ પડી શકે છે.
 

નર્મદાના પાણીથી મળી શકે રાહત

જો આગામી સમયમાં નર્મદાના પાણી દ્વારા આ ડેમોને ભરવાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવે તો જ પરિસ્થિતિમાં થોડું સુધારું આવી શકે છે. નર્મદા કેનાલ મારફતે પાણી પહોંચાડવામાં આવે તો સૌરાષ્ટ્રના કેટલાક વિસ્તારોને રાહત મળી શકે તેવી શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.

ઉનાળાની શરૂઆતમાં જ સૌરાષ્ટ્રમાં ઉભી થયેલી પાણીની આ સ્થિતિ તંત્ર અને લોકો બંને માટે ચિંતાજનક બની છે. આગામી દિવસોમાં તાપમાન વધતા પાણીની માંગ વધુ વધી શકે છે. તેથી પાણીનો યોગ્ય ઉપયોગ અને યોગ્ય આયોજન કરવું અત્યંત જરૂરી બન્યું છે.