વિશ્વમાં ‘વાઇકિંગ બેબી’ માટે શુક્રાણુનો મહત્વપૂર્ણ કેન્દ્ર બની ચૂક્યું છે, પરંતુ ઉદ્યોગની ઝડપી વૃદ્ધિ અને નિયમનનો અભાવ ગંભીર જોખમ ઉભું કરી રહ્યા છે. આ સ્કેન્ડિનેવિયન દેશ, જેની વસ્તી લગભગ 6 મિલિયન છે, દૂનિયાભરમાં શુક્રાણુ નિકાસ માટે જાણીતો છે. અહીં દર 100માં એક બાળક શુક્રાણુ દાન દ્વારા જન્મે છે, અને દેશની ગૌરવર્ણ, વાદળી આંખોવાળી જનસંખ્યાની જિનેટિક વિશેષતાઓ વૈશ્વિક સ્તરે મંગણીમાં છે. આ માટે દુનિયાભરની મહિલાઓ લાઈનો લગાવી દાન માટે રાહ જોયા કરતી જોવા મળે છે.

ડેનમાર્કનું શુક્રાણુ ઉદ્યોગ ‘વાઇકિંગ શુક્રાણુ’ તરીકે ઓળખાય છે, જે દાતાની પસંદગી પ્રમાણે સુંદર અને સ્વસ્થ બાળકોના જન્મની અપેક્ષા પૂરી કરે છે. વિશ્વના ઘણા દેશોમાં ડેનમાર્ક શુક્રાણુ પુરવઠો કરે છે, જેનાથી મહિલાઓ વિશિષ્ટ જિનેટિક લક્ષણ ધરાવતા બાળકો માટે આ દેશ પર નિર્ભર થઈ જાય છે. પરંતુ તાજેતરમાં આ ઉદ્યોગની કાળી બાજુ સામે આવી છે, જે ગંભીર ચિંતાનો વિષય છે.

એક દાતાએ 2005થી શરૂ કરીને 17 વર્ષ સુધી દાન કર્યું, અને તાજેતરની તપાસ મુજબ એ 14 દેશોમાં 67 ક્લિનિકમાં ઓછામાં ઓછા 197 બાળકોનો પિતા બન્યો છે. આ બધા બાળકોમાં જીવલેણ કેન્સર સાથે સંબંધિત આણવિક પરિવર્તનો જોવા મળ્યા છે, અને કેટલીક દશાઓમાં બાળકો મૃત્યુ પામ્યા છે. આ દાતા દ્વારા દાન કરેલા શુક્રાણુમાં જે आनुवंशિક બદલાવ આવ્યો છે, તે બાળકોને જીવનભર તબીબી દેખરેખની જરૂરિયાત ધરાવે છે. આ ઘટના શુક્રાણુ દાન ઉદ્યોગના નિયમન અને સલામતી અંગે ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કરે છે.

યુરોપમાં શુક્રાણુ દાન બજાર આશરે 1.3 બિલિયન યુરોનું છે, અને 2033 સુધીમાં તે 2.3 બિલિયન યુરો સુધી પહોંચવાની અપેક્ષા છે. ડેનમાર્ક વિશ્વનો સૌથી મોટો શુક્રાણુ નિકાસકાર છે અને અહીં સ્થિત ક્રાયોસ ઇન્ટરનેશનલ વિશ્વની સૌથી મોટી શુક્રાણુ બેંક છે, જે 100 થી વધુ દેશોમાં શુક્રાણુ નિકાસ કરે છે. શુક્રાણુની નાની શીશી (અડધો મિલીલીટર) માટેની કિંમત 100 થી 1,000 યુરોની વચ્ચે છે. નેધરલેન્ડ અને બેલ્જિયમ જેવા દેશોમાં શુક્રાણુ દાન દ્વારા જન્મેલા 60% બાળકોના પિતા ડેનિશ જૈવિક પિતા છે.

ડેનિશ શુક્રાણુ બેંકો સામાન્ય રીતે મહિલાઓને દાતાની સંપૂર્ણ પ્રોફાઇલ પ્રદાન કરે છે, જેમાં ફોટોગ્રાફ અને પૃષ્ઠભૂમિ સહિત તેના જિનેટિક લક્ષણોનો સમાવેશ થાય છે. સોનેરી વાળ, વાદળી આંખો, ઉંચા قد અને સ્વસ્થ શરીર રચના ધરાવતા દાતાઓની માંગ વૈશ્વિક સ્તરે ખૂબ જ ઊંચી છે. આ જનેટિક લક્ષણોને ‘વાઇકિંગ બેબી’ તરીકે પ્રચલિત કરવામાં આવ્યું છે, જે વિશ્વભરની મહિલાઓને આ દેશ તરફ આકર્ષે છે.

કિન્સરના કિસ્સા સામે આવવાથી યુરોપિયન યુનિયનના અધિકારીઓ આંતરરાષ્ટ્રીય રજિસ્ટ્રી દ્વારા દેખરેખ રાખવા માટે બોલ્યા છે, જેથી શુક્રાણુ દાનના ઉત્પાદનો પર નિયંત્રણ હોય. હજુ પણ ડેનમાર્કના ઉદ્યોગમાં નિયમન અને તંત્રની કમી દેખાય છે, અને દાતાઓની પસંદગીમાં તેજી, વૈશ્વિક માંગને પહોંચી વળવા ઉતાવળમાં આગળ વધતા જોખમ વધે છે.

ડેનમાર્કની આ સ્થિતિને જોઈને વૈશ્વિક સ્તરે પ્રશ્નો ઉભા થયા છે કે કેવી રીતે આ ઉદ્યોગનું નિયમન અને સ્વચ્છતા સુનિશ્ચિત કરવી. શુક્રાણુ દાનના દાતાઓ અને ઉદ્યોગના તમામ ભાગીદારો માટે વ્યાવસાયિક અને નૈતિક જવાબદારી જરૂરી છે. જો કે, ડેનમાર્કે આ ક્ષેત્રે વિશ્વમાં આગેવાની સ્થાપિત કરી છે, પરંતુ તાજેતરના કેસો ઉદ્યોગમાં વધુ કડક નિયમન લાવવાની જરૂરિયાત દર્શાવે છે.

આ ઘટનાથી સ્પષ્ટ થાય છે કે ‘વાઇકિંગ બેબી’ની ઇચ્છા અને વૈશ્વિક સ્તરે શુક્રાણુની માંગ સાથે સાથે, સાવચેતી, નિયમન અને ચેતવણીનું મહત્વ પણ એટલું જ છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે શુક્રાણુ ઉદ્યોગના દરેક તબક્કે જિનેટિક સલામતી, દાતાની યોગ્ય પસંદગી અને બાળકોના આરોગ્ય માટે વિશેષ ધ્યાન રાખવું અનિવાર્ય બન્યું છે.

આ કારણે, ડેનમાર્કના ઉદ્યોગના નિયમન, સ્વચ્છતા, શુક્રાણુ દાતાઓની તપાસ અને આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ આગામી વર્ષોમાં વધુ જરુરી બની રહેશે, જેથી વિશ્વભરની મહિલાઓ સલામત, સ્વસ્થ અને નિર્ભય રીતે ‘વાઇકિંગ બેબી’ના સપના પૂરા કરી શકે.