દેશમાં વધતા માર્ગ અકસ્માતો ખાસ કરીને બાઈક અને સ્કૂટર સંબંધિત અકસ્માતોને ધ્યાનમાં રાખીને કેન્દ્ર સરકારે મહત્વપૂર્ણ અને કડક નિર્ણય લીધા છે. ટુ-વ્હીલર્સ ભારતના રોડ પર સૌથી વધુ ચાલતા વાહનો છે, અને આ વાહનોને કારણે લગભગ 40% રોડ અકસ્માતો થતા હોવાનો સરકારી આંકડો કહે છે. આ પરિસ્થિતિ સુધારવા માટે 1 જાન્યુઆરી, 2026થી નવા નિયમો અમલમાં આવશે. આ નિયમો ટુ-વ્હીલર ચાલકો માટે ફરજિયાત હશે અને તેના ઉલ્લંઘન પર ભારે દંડ તેમજ લાયસન્સ સસ્પેન્શન જેવી કાર્યવાહી થશે.

બે BIS-સરકાર પ્રમાણિત હેલ્મેટ ફરજિયાત

સરકારનું સૌથી મોટું ધ્યાન સલામતી પર છે. અત્યાર સુધી ફક્ત ડ્રાઈવર માટે હેલ્મેટ ફરજિયાત હતો, પરંતુ હવે નવો નિયમ કહે છે:

• દરેક બાઈક સાથે બે BIS-પ્રમાણિત હેલ્મેટ રાખવા ફરજિયાત થશે.
• ડ્રાઈવર અને પિલિયન રાઈડર (પાછળ બેસનાર) – બંનેએ હેલ્મેટ પહેરવો જ પડશે.

હેલ્મેટ BIS પ્રમાણિત એટલે ભારતીય ધોરણો મુજબ સલામતી ચકાસેલો અને ગુણવત્તાવાળો હેલ્મેટ. બજારમાં ઘણા નકલી અને નબળા ગુણવત્તાવાળા હેલ્મેટ વેચાતાં હોવાથી અકસ્માત સમયે તે કોઈ રક્ષણ આપી શકતા નથી. નવા નિયમ દ્વારા નબળા હેલ્મેટનો ઉપયોગ અટકશે.

નિયમ ન પાળો તો ₹2000 દંડ અથવા લાયસન્સ સસ્પેન્ડ

1 જાન્યુઆરી, 2026 પછી જો તમે અથવા પાછળ બેસનાર વ્યક્તિ હેલ્મેટ વિના ઝડપાયા તો:

• ₹2000નો દંડ લાગશે અથવા
• તમારું લાયસન્સ 3 મહિના માટે સસ્પેન્ડ કરી શકાશે.

આ નિયમ ખૂબ કડક છે અને સરકારનો હેતુ માત્ર દંડ વસૂલવાનો નથી, પરંતુ લોકોને પોતાના જીવનની કદર કરાવવાનો છે.

એન્ટી-બ્રેકિંગ સિસ્ટમ (ABS) ફરજિયાત

હવે સુધી ABS ફક્ત 125cc અથવા તેથી ઉપરના એન્જિનવાળી બાઈકમાં ફરજિયાત હતું, પરંતુ હવે નિયમ બધાં પર લાગુ થશે:

• સ્કૂટર હોય કે બાઈક, એન્જિનના કદની પરવા નહીં – બધામાં ABS ફરજિયાત થશે.

ABS અકસ્માત સમયે વાહન સરકતું અટકાવે છે અને બ્રેકિંગ ક્ષમતા વધારે છે. રિસર્ચ પ્રમાણે ABS ધરાવતી બાઇકોમાં અકસ્માતનું જોખમ 30% સુધી ઓછું થાય છે.

ટુ-વ્હીલર અકસ્માતો કેમ વધી રહ્યા છે?

દેશમાં થતા કુલ અકસ્માતોમાંથી 40% અકસ્માતો ટુ-વ્હીલર્સને કારણે થાય છે. તેના મુખ્ય કારણો:

• હેલ્મેટ ન પહેરવાની ટેવ
• ઓવર સ્પીડિંગ
• ટ્રાફિક નિયમોનું ઉલ્લંઘન
• નબળી બ્રેક સિસ્ટમ
• નકલી હેલ્મેટનો ઉપયોગ
• રોંગ સાઇડ ડ્રાઈવિંગ
• મોબાઈલનો ઉપયોગ કરીને વાહન હંકાવવું

સરકારના નવા નિયમો સીધા આ જોખમોને ઘટાડવાનો પ્રયત્ન છે.

સરકારનો હેતુ – દંડ નહીં, સલામતી

નવા નિયમો લાગુ કરવાની પાછળ ત્રણ મોટા હેતુ છે:

1. માર્ગ સલામતી વધારવી.
2. યુવાનોમાં નિયમો માટે જવાબદારી વિકસાવવી.
3. ટુ-વ્હીલર અકસ્માતોથી થતા મૃત્યુઓમાં ઘટાડો કરવો.

દર વર્ષે ભારતમાં હજારો લોકો હેલ્મેટ ન પહેરવાના કારણે જીવન ગુમાવે છે. ઘણા પરિવારો એક ક્ષણની બેદરકારીના કારણે તૂટે છે. સરકાર ઇચ્છે છે કે આવું અટકવું જોઈએ.

નવા નિયમોનો ફાયદો શું થશે?

• અકસ્માત વખતે માથાના ગંભીર ઈજાઓમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થશે
• ABSથી વાહન પર નિયંત્રણ વધારે રહેશે
• સુરક્ષિત ડ્રાઈવિંગની સંસ્કૃતિ વિકસશે
• ટ્રાફિક દંડ અને કાયદાકીય કાર્યવાહીથી બચી શકાશે
• જીવ બચશે – જે સૌથી મહત્વપૂર્ણ છે

ટુ-વ્હીલર ચાલકોએ શું કરવું જોઈએ?

• BIS-પ્રમાણિત 2 હેલ્મેટ ખરીદો
• હેલ્મેટ ચોક્કસપણે બાંધી ને પહેરો
• પાછળ બેસનારને પણ હેલ્મેટ ફરજિયાત કરાવો
• બાઈકમાં ABS છે કે નહીં ચકાસો
• ટ્રાફિક નિયમોનું પાલન કરો
• ઓવર સ્પીડિંગથી બચો
• મોબાઈલ વાપરીને ડ્રાઈવિંગ બિલકુલ ન કરો

1 જાન્યુઆરી, 2026થી લાગુ થનારા આ નવા નિયમો માત્ર કાયદો નથી – પરંતુ સલામતીની દિશામાં આગળ વધેલું પગલું છે. જો તમે તમારા અને તમારા પરિવારના જીવનને કિંમત આપો છો, તો આ નિયમોનું પાલન કરવું અત્યંત જરૂરી છે. રસ્તા પર ચાલતા દરેક માટે જવાબદારી અને સાવચેતી સૌથી મહત્વની છે.

ટ્રાફિક નિયમો દંડ માટે નથી, તમારું જીવન બચાવવા માટે છે.