એક સમય હતો જ્યારે કેનેડાનો ઉલ્લેખ થતાં જ ભારતીયોમાં નવી આશા જાગતી. સારું શિક્ષણ, સારો પગાર, સુરક્ષિત જીવન અને સ્થિર ભવિષ્યની કલ્પના સાથે લોકો ત્યાં વસવા જતા. થોડા વર્ષો પહેલા સુધી, એન્ટ્રી-લેવલ નોકરીઓમાં પણ એટલું કમાઈ લેવાતું કે ભારતમાં રહેતા પરિવારને પૈસા મોકલવા ઉપરાંત ત્યાંના અંગત ખર્ચો સહેલાઈથી સંભાળી શકાય.
પરંતુ હવે આ સ્થિતિમાં મોટો ફેરફાર આવ્યો છે. કેનેડાની હાલની આર્થિક પરિસ્થિતિ, વધતો ફુગાવો અને બજારના નિયમોમાં આવેલા પલટાને કારણે ગુજરાન ચલાવવું કઠિન બનતું જાય છે — ખાસ કરીને ભારતીયો માટે.

લઘુતમ વેતન અને જીવનનિર્વાહ વેતન વચ્ચે વધી રહેલો ખાડો

કેનેડામાં ‘લઘુતમ વેતન’ એટલે કાયદેસર મળતો સૌથી ઓછો કલાકદીઠ પગાર. પરંતુ ‘જીવનનિર્વાહ વેતન’ એટલે કેટલી કમાણી કરવી જરૂરી છે જેથી ઘરભાડું, ખોરાક, પરિવહન, બિલો અને બીજી આવશ્યકતાઓ પૂરી કરી શકાય.
આજે હકિકત એ છે કે લોકોને લઘુતમ વેતન તો મળી રહ્યું છે, પણ આ આવક જીવનનિર્વાહ વેતનથી ઘણી ઓછી રહેતી હોવાથી દૈનિક જીવન ગુજારવું મુશ્કેલ બની ગયું છે.

ઉદાહરણ રૂપે, GTA (ગ્રેટર ટોરોન્ટો એરિયા) માટે 2025 મુજબ જીવનનિર્વાહ વેતન લગભગ $27.20 પ્રતિ કલાક છે, જ્યારે લઘુતમ વેતન ઉમેદવારોને માત્ર $17.60 પ્રતિ કલાક મળે છે.
આ તફાવત બતાવે છે કે સામાન્ય વ્યક્તિ દરેક મહિનાની જરૂરીયાતો પૂરી કરી શકતી નથી.

આવક અને ખર્ચ વચ્ચેનો તોફાન

લઘુતમ વેતન મેળવનાર વ્યક્તિ જો અઠવાડિયામાં 40 કલાક કામ કરે, તો કર બાદ માસિક આવક આશરે $2,650 જેટલી થાય છે.
પરંતુ GTA વિસ્તારમાં 1-BHK મકાનનું ભાડું જ $1,900–$2,300 જેટલું રહે છે.
તે ઉપરાંત ખોરાક, ટ્રાન્સપોર્ટ, ઇન્ટરનેટ, ફોન, મેડિકલ અને બીજા નાના-મોટા ખર્ચ ઉમેરતાં કુલ ખર્ચ $2,770 થી $3,400 સુધી પહોંચી જાય છે.
આનો સીધો અર્થ એ થાય છે કે આવક કરતા ખર્ચ વધુ હોવાથી બચત તો દૂર, ગુજરાન પણ મુશ્કેલીથી ચાલે છે.

ભારતીય ઇમિગ્રન્ટ્સ પર સીધી અસર

કેનેડામાં નવા જવા ઠીક છે ભારતીયોનો મોટો ભાગ એન્ટ્રી-લેવલ નોકરીઓ પર આધારિત રહે છે — જેમ કે રિટેલ, ફૂડ સર્વિસ, વેરહાઉસ, ક્લીનિંગ, હૉસ્પિટાલિટી અને સ્ટૂડન્ટ પાર્ટ-ટાઈમ જોબ્સ.
આ નોકરીઓ બહુવાર લઘુતમ વેતન આપતી હોવાથી આવક મર્યાદિત રહે છે, જ્યારે ખર્ચ સતત વધી રહ્યો છે.

વિદેશમાં સેટલ થવા ગયેલા નવા યુવાનોને સ્થાનિક અનુભવ, નેટવર્ક અથવા સંદર્ભનું અભાવ હોય છે, જેના કારણે તેમને શરૂઆતમાં સામાન્ય નોકરીઓથી જ શરૂઆત કરવાની ફરજ રહે છે.

ઓવરટાઈમ અને ડબલ જોબ્સ – મજબૂરી બની ગઈ

આવક-જાવકનું ગણિત ન મળતા ઘણા લોકો ઓવરટાઈમ અથવા બીજી નોકરી લેવા માટે મજબૂર બને છે.
દિવસે કૅફેમાં અને રાત્રે સિક્યુરિટી ગાર્ડકેન્ટ કામ કરવું કે વીકએન્ડમાં વધારાનું કામ કરવું — આ બધું ‘વધારાની કમાણી’ માટે નહીં, પણ ‘ગુજરાન’ માટે થતું રહ્યું છે.
પહેલાં લોકો વધારું કામ કરીને બચત કરતા, પરંતુ હવે વધારે કામ કરીને માત્ર મહિનાના અંત સુધી કોઈક રીતે ટકી રહેવાનું લક્ષ્ય છે.

પરિસ્થિતિ ખરાબ થવાના મુખ્ય કારણો

• મકાનભાડું સતત વધી રહ્યું છે, ખાસ કરીને ટોરોન્ટો અને વેંકુવર જેવા શહેરોમાં.
• ખાદ્ય પદાર્થોની કિંમતોમાં તીવ્ર વધારો.
• વીજળી, ગેસ, પરિવહન અને ઇન્ટરનેટ જેવી મૂળભૂત સેવાઓના ખર્ચમાં ઉછાળો.
• ફુગાવો (Inflation) વધી રહ્યો છે, પણ પગારમાં વધારો તેના મુકાબલે ખૂબ ધીમો છે.
• પરિવારો માટે ચાઇલ્ડ કેરનો ખર્ચ સૌથી મોટો પડકાર છે.

આગળ શું? નિષ્ણાતોની ચેતવણી

જો પરિસ્થિતિ સુધરશે નહીં, તો આગામી સમયમાં ઘણી સમસ્યાઓ ઊભી થઈ શકે છે:

• લોકોમાં માનસિક તણાવ, ડિપ્રેશન અને આર્થિક દબાણ વધશે
• મેટ્રો શહેરોમાં રહેણાક સંકટ વધુ ગહન બનશે
• કંપનીઓ પર કર્મચારીઓના પગાર વધારવાનો દબાણ
• લોકો મોટી સંખ્યામાં નાના, સસ્તા શહેરો તરફ સ્થળાંતર કરશે

કેનેડામાં આજે પણ અવસરો પુષ્કળ છે, પરંતુ વધતા ખર્ચ અને ઘટતી આવકનું અસંતુલન ભારતીયોના જીવનને મુશ્કેલ બનાવી રહ્યું છે. એક વાત સ્પષ્ટ છે — કેનેડામાં હવે ‘સપનાઓની જમીન’ કરતા ‘સંઘર્ષની જમીન’ વધારે બની ગઈ છે, જ્યાં સફળતા મેળવવા પહેલાં આર્થિક ટકાવારીનો જંગ લડવો પડે છે.