દેશની સૌથી મોટી પ્રાઈવેટ એરલાઇન ઈન્ડિગો ચાર દિવસથી ગંભીર સંકટમાંથી પસાર થઈ રહી હતી. પાયલોટની અછત, ફ્લાઇટની સતત રદગતીઓ અને મુસાફરોને ભોગવવા પડતી મુશ્કેલીઓ વચ્ચે હવે અંતે ડાયરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ સિવિલ એવિએશન (DGCA) હરકતમાં આવ્યું છે. ડીજીસીએએ પાયલોટના સાપ્તાહિક આરામ (Weekly Rest) અંગે જારી કરેલો વિવાદસ્પદ આદેશ તાત્કાલિક અસરથી પાછો ખેંચી લીધો છે.

DGCA તરફથી બહાર પાડવામાં આવેલા નવા પરિપત્ર અનુસાર, આ નિર્ણય મુસાફરોની સુવિધા અને એરલાઇનની કામગીરી સામાન્ય સ્થિતિમાં લાવવા માટે લેવામાં આવ્યો છે.

ઈન્ડિગોનું સંકટ શેના કારણે સર્જાયું?

DGCAએ તાજેતરમાં તમામ ભારતીય એરલાઈન્સ માટે પાયલોટના ‘વિકલી રેસ્ટ’ અંગે એક નવો નિયમ લાગુ કર્યો હતો. આ નિયમ મુજબ પાયલોટને પ્રત્યેક અઠવાડિયે ચોક્કસ સમયનો ફરજિયાત આરામ આપવો જરૂરી હતો. સુરક્ષા દ્રષ્ટિને ધ્યાનમાં રાખીને બનાવાયેલા આ નિયમનો હેતુ પાયલોટના કાર્યભારને ઓછો કરવાનો હતો.

પરંતુ આ નવા નિયમના તરત જ દૂષપરિણામો દેખાવા લાગ્યા.

• ઈન્ડિગોમાં પાયલોટની સંખ્યા પહેલાથી જ ટૂંકી હતી
• નવા આરામ નિયમને કારણે શેડ્યૂલ બનાવવા મુશ્કેલી પડી
• પરિણામે અચાનક ફ્લાઇટ ઓપરેશન્સ માટે પાયલોટ ઉપલબ્ધ ન રહ્યા

ચાર દિવસમાં ઈન્ડિગોને 1,300થી વધુ ફ્લાઇટ રદ કરવાની ફરજ પડી.
એરપોર્ટ પર મુસાફરોની ભારે ભીડ, ઉગ્ર ગુસ્સો અને બેકાબૂ પરિસ્થિતિ સર્જાઈ.

મુસાફરોને પડેલા ભારે ખારાખોરીના ફટકા

ફ્લાઇટ રદ થવાના કારણે મુસાફરોને અનેક મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડ્યો—

• કલાકો સુધી એરપોર્ટ પર ફસાય રહેવું
• ટિકિટ રિફંડ અને રી-શેડ્યૂલમાં મુશ્કેલી
• પરિવાર સાથે મુસાફરી કરતા લોકોની અગવડ
• આંતરરાષ્ટ્રીય મુસાફરોને ખાસ નુકસાન
• સ્ટુડન્ટ, બિઝનેસ ટ્રાવેલર્સ અને ઇમરજન્સી વાળા મુસાફરોની હાલાકી

સોશિયલ મીડિયા પર મુસાફરોના વીડિયો અને ફોટોઝ વાયરલ થતા પરિસ્થિતિ વધુ ચર્ચામાં આવી.

એરલાઇન્સની ફરિયાદો બાદ DGCA હરકતમાં આવ્યું

નવા ‘વિકલી રેસ્ટ’ નિયમને લઈને ઈન્ડિગો સહિત અન્ય એરલાઇન્સે DGCAને સતત પ્રતિભાવ આપ્યો કે:

• નિયમ ખૂબ જ અચાનક લાગુ કરવામાં આવ્યો
• પાયલોટની અછતને કારણે શેડ્યૂલ ચલાવવો અશક્ય
• મુસાફરોને સતત ફ્લાઇટ રદ કરવાથી તકલીફ
• એરલાઇન્સની ઓપરેશનલ ક્ષમતા ઘટી રહી છે

આ પરિસ્થિતિને ગંભીરતાથી લઈને DGCAએ નિર્ણય લીધો કે હાલ માટે આ નિયમ પર પુનર્વિચાર જરૂરી છે.

DGCAનો સત્તાવાર નિર્ણય: આદેશ તાત્કાલિક અસરથી પાછો

ડીજીસીએ જાહેર કરેલા પરિપત્રમાં જણાવ્યું:

• વિવિધ એરલાઇન્સ તરફથી સતત ફરિયાદો મળી રહી હતી
• મુસાફરોની સુવિધા અને નિયમિત ફ્લાઇટ ઓપરેશન જાળવવું પ્રથમ પ્રાથમિકતા
• તેથી પાયલોટના સાપ્તાહિક આરામ અંગેનો અગાઉનો આદેશ તાત્કાલિક અસરથી પાછો ખેંચવામાં આવે છે
• નવા નિયમો પર પુન: ચર્ચા કરવામાં આવશે
• આવતા દિવસોમાં સુધારેલી માર્ગદર્શિકા જારી થશે

આ પગલાને લીધે એરલાઈન્સે રાહતનો શ્વાસ લીધો છે.

ઈન્ડિગો માટે આ નિર્ણયનો અર્થ શું?

• પાયલોટની ઉપલબ્ધતા વધશે
• રદ થયેલી ફ્લાઇટ્સ ધીમે-ધીમે ફરી શરૂ થઈ શકશે
• મુસાફરોને રાહત મળશે
• એરપોર્ટ પરની ભીડ અને ખલેલમાં ઘટાડો થશે
• આખું ઓપરેશન આગામી 48–72 કલાકમાં સામાન્ય સ્થિતિ તરફ જઈ શકે

સુરક્ષાને લઈને ચર્ચા હજી ચાલુ

પાયલોટ રેસ્ટ નિયમોની મહત્વતા કોઈને સમજાવવાની જરૂર નથી. ઓવર-વર્કડ અથવા થાકેલા પાયલોટથી અકસ્માતનો જોખમ વધી શકે છે. DGCAનું પહેલું નિયમ સુરક્ષા માટે હતું. પરંતુ તેની લાગુ કરવાની રીતને લઈને ઘણો વિરોધ થયો.

વિશેષજ્ઞો કહે છે:

• નિયમ ખરાબ ન હતો,
• પરંતુ એરલાઇન્સને તૈયારીનો પૂરતો સમય મળ્યો નહોતો.

હવે DGCA નવા નિયમો બનાવતી વખતે

• પાયલોટ એસોસિએશન,
• એરલાઇન્સ,
• અને સુરક્ષા નિષ્ણાતો
  સાથે ચર્ચા કરશે તેવી શક્યતા છે.

ઈન્ડિગોના સંકટે દીઠું કે એરલાઈન ઓપરેશનમાં માત્ર એક નીતિની તાત્કાલિક અસર પણ કેટલો મોટો ખલેલ ઉભો કરી શકે છે. DGCAએ આદેશ પાછો ખેંચીને યોગ્ય પગલું ભર્યું છે, જેથી મુસાફરોની મુશ્કેલીમાં રાહત મળશે અને ફ્લાઇટ ઓપરેશન્સ ફરી સામાન્ય બની શકશે.

આગામી દિવસોમાં DGCA દ્વારા સુધારેલી માર્ગદર્શિકા જાહેર થશે કે જે સુરક્ષા, પાયલોટ વેલફેર અને એરલાઈન ઓપરેશન્સને સંતુલિત રાખશે એવી આશા છે.