રશિયાના પ્રમુખ વ્લાદિમીર પુતિનની ભારત મુલાકાત અનેક રાજકીય, રણનીતિક અને દ્વિપક્ષીય મુદ્દાઓ માટે મહત્વપૂર્ણ ગણાઈ રહી છે. પરંતુ આ મુલાકાત દરમિયાન એક ખાસ ક્ષણે તમામ ભારતીયોનું ધ્યાન ખેંચ્યું — જ્યારે પુતિન રાજઘાટ પહોંચ્યા અને રાષ્ટ્રપિતા મહાત્મા ગાંધીને શ્રદ્ધાંજલિ અર્પણ કરી. અહીં તેમણે મુલાકાતી પુસ્તિકા (Visiting Book) માં એક એવો સંદેશ લખ્યો જે માત્ર રાજનીતિક નહીં પરંતુ માનવતા અને મૂલ્યોની પરંપરાને પણ ઉજાગર કરતો હતો.

21 તોપોની સલામી બાદ રાજઘાટ પહોંચ્યા પુતિન

સવારે પ્રમુખ ભવન ખાતે પુતિનનું પરંપરા મુજબ ભવ્ય સ્વાગત કરવામાં આવ્યું. તેમને 21 તોપોની સલામી આપવામાં આવી અને ગાર્ડ ઓફ ઓનરથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા. આ વિધિ પૂર્ણ થયા બાદ તેઓ સીધા જ રાજઘાટ માટે રવાના થયા.
રાજઘાટ પહોંચી તેમણે મહાત્મા ગાંધીની સમાધિ પર દીર્ઘ વિચાર સાથે ફૂલ ચઢાવ્યા અને શાંતિ માટે પ્રાર્થના વ્યક્ત કરી. પછી તેમણે મુલાકાતી પુસ્તિકામાં એક લાંબો સંદેશ લખ્યો જેને કારણે સમગ્ર દેશનું ધ્યાન તેમની તરફ ખેંચાયું.

ગાંધીજી માટે પુતિનની ભાવના

પુતિને પોતાના સંદેશમાં મહાત્મા ગાંધીજીને "આધુનિક ભારતીય રાજ્યના સ્થાપકોમાંના એક" તરીકે વર્ણવ્યા. તેમણે ગાંધીજીના વિચારોને માનવતા, શાંતિ અને પરોપકારના ‘જીવંત માર્ગદર્શક’ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કર્યા.

વિઝિટર્સ બુકમાં તેમણે લખ્યું:

• “મહાત્મા ગાંધીએ પોતાના સમયમાં જ બહુધ્રુવીય, સમાન અને ન્યાયપૂર્ણ વિશ્વ વ્યવસ્થાનું સ્વપ્ન દર્શાવ્યું હતું.”
• “આજના બદલાતા સમયમાં તે વિચારો વધુ પ્રાસંગિક છે અને વિશ્વને જરૂરી માર્ગ બતાવે છે.”
• “આજાદી, સત્ય અને અહિંસાના સિદ્ધાંતો માત્ર ભારત માટે જ નહીં, સમગ્ર વિશ્વ માટે પ્રેરણા છે.”

પુતિનના આ શબ્દો માત્ર રાજનીતિક સ્વર નહોતા, પરંતુ મહાત્મા ગાંધીના વિશ્વ સ્તરના પ્રભાવને સ્વીકારતા ભાવપૂર્ણ શબ્દો હતા.
તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે રશિયા અને ભારત બંને મહાત્મા ગાંધીના મૂલ્યોને પોતાની નીતિઓમાં પ્રતિબિંબિત કરે છે અને નવી દુનિયા માટે શ્રેષ્ઠ માર્ગ શોધવા માટે મળીને પ્રયત્ન કરે છે.

દ્વિપક્ષીય મુલાકાત અને મહત્વપૂર્ણ ચર્ચાઓ

રાજઘાટની મુલાકાત બાદ પુતિન નવી દિલ્હીના હૈદરાબાદ હાઉસ પહોંચ્યા જ્યાં વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ તેમનું સ્વાગત કર્યું. બંને દેશો વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવવાનો પ્રયત્ન આ બેઠકનો મુખ્ય એજન્ડા હતો.

પીએમ મોદી અને પુતિન વચ્ચેની દ્વિપક્ષીય બેઠક પછી સંયુક્ત નિવેદન બહાર પાડવામાં આવ્યું. આ દરમિયાન ભારતે એક મહત્વપૂર્ણ બાબત સ્પષ્ટ કરી —
“યુક્રેન યુદ્ધ વિશે ભારત તટસ્થ નથી; ભારત શાંતિના પક્ષમાં છે.”

પીએમ મોદીએ જણાવ્યું કે શાંતિ અને વાર્તાલાપ દ્વારા જ વિશ્વ મોટા સંકટોથી બહાર આવી શકે છે. તેમણે પુતિનને એક ‘દૂરંદેશી નેતા’ તરીકે અભિવ્યક્ત કર્યા અને કહ્યું:

“આ યુગ યુદ્ધનો નહીં, શાંતિનો યુગ છે.”

આ નિવેદનથી વિશ્વને એ પણ સંદેશ આપ્યો કે ભારત વૈશ્વિક રાજકીય મુદ્દાઓ પર પોતાની સ્વતંત્ર અને સંતુલિત નીતિ પર અડગ છે.

ભારત–રશિયા સંબંધોમાં નવા પાયા

પુતિનની આ ભારત મુલાકાત દ્વિપક્ષીય સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
સુરક્ષા, અર્થતંત્ર, ઉર્જા ક્ષેત્રમાં સહકાર, રક્ષા ઉત્પાદન અને ટેકનોલોજીકલ સહયોગ જેવા મુદ્દાઓ પર બંને દેશોએ ચર્ચા કરી.

મહાત્મા ગાંધીના આદર્શોને યાદ કરવું માત્ર શિષ્ટાચાર નહોતું, પરંતુ ભારત અને રશિયા વચ્ચેની મિત્રતાનો એવો પાયો હતો જે મૂલ્યો પર આધારિત છે — શાંતિ, પરસ્પર સન્માન અને સહકાર.

પુતિનની મુલાકાતનું માનવતાપૂર્ણ સંદેશ

આ સમગ્ર મુલાકાતમાં સૌથી વધુ ચર્ચામાં રહ્યો તેમનો રાજઘાટનો સંદેશ.
એક મહાન વિશ્વ નેતા જ્યારે માનવતાના પ્રતીક એવા મહાત્મા ગાંધીનો ઉલ્લેખ કરે છે, ત્યારે તે માત્ર રાજનીતિ નહીં પરંતુ મૂલ્ય આધારિત કૂટનીતિનો સુંદર ઉદાહરણ બની જાય છે.

પુતિનના શબ્દોને કારણે ભારતીયો અને વિશ્વભરના પ્રશંસકોને યાદ આવ્યું કે મહાત્મા ગાંધીનું યુગ બદલાઈ શકે, દેશો બદલાઈ શકે, પરંતુ સત્ય, અહિંસા અને માનવતાના સિદ્ધાંતો અવિનાશી છે.