દર વર્ષે ભારતભરમાં 24 જાન્યુઆરીના દિવસે ‘નેશનલ ગર્લ ચાઈલ્ડ ડે’ ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસનો મુખ્ય ઉદ્દેશ સમાજમાં દીકરીઓના અધિકારો પ્રત્યે જાગૃતિ લાવવી, તેમને સમાન તકો પૂરી પાડવી અને સમાજના દરેક સ્તર પર લિંગ સમાનતા માટે લોકોનું ધ્યાન ખેંચવું છે. ગુજરાત સરકારે કન્યા કેળવણી, મહિલા સશક્તિકરણ અને દીકરીઓના વિકાસ ક્ષેત્રે હંમેશા અગ્રગણ્ય ભૂમિકા ભજવી છે. રાજ્યના મહિલા અને બાળ વિકાસ વિભાગ દ્વારા આ દૃઢ નિર્ધાર સાથે ‘વ્હાલી દીકરી’ યોજના 2 ઓગસ્ટ 2019 થી અમલમાં છે, જેનું મુખ્ય ઉદ્દેશ દીકરીના જન્મને પ્રોત્સાહન આપવા, કન્યા શિક્ષણ અને સમાજસેવા ક્ષેત્રે પ્રેરણા ફેલાવવાનું છે.

‘વ્હાલી દીકરી’ યોજનાના માધ્યમથી કન્યાઓને શૈક્ષણિક, આર્થિક અને સામાજિક રીતે મજબૂત બનાવવા માટે વિવિધ સ્તરે સહાય આપવામાં આવે છે. આ યોજના હેઠળ પ્રથમ ધોરણમાં પ્રવેશ કરતી દીકરીને રૂ. 4,000, નવમા ધોરણમાં રૂ. 6,000, અને 18 વર્ષની ઉંમરે ઉચ્ચ શિક્ષણ અથવા લગ્ન સહાય માટે રૂ. 1,00,000 આપવાની વ્યવસ્થા છે. આ યોજનાનો હેતુ માત્ર આર્થિક સહાય પૂરું પાડવાનો જ નથી, પરંતુ દીકરીઓના વિકાસ માટે જરૂરી આધારીય સહાયક માળખું પણ તૈયાર કરવાનો છે.

રાજકોટ જિલ્લામાં વર્ષ 2025 દરમિયાન આશરે 4,200 દીકરીઓએ ‘વ્હાલી દીકરી’ યોજનાનો લાભ મેળવ્યો છે. આ લાભ ધરાવતા લાભાર્થીઓમાં છોકરીઓના શિક્ષણ, આરોગ્ય અને સમાન તકોની પ્રગતિ માટે રાજ્ય સરકાર દ્વારા વિશેષ ઝુંબેશ ચલાવવામાં આવી રહી છે. આ ઝુંબેશ 12 જાન્યુઆરી 2026થી 25 ફેબ્રુઆરી 2026 સુધી યોજાઈ રહી છે, જેના અંતર્ગત દરેક ગામ અને ગ્રામ્ય વિસ્તાર સુધી માહિતી પહોંચાડવામાં આવી રહી છે. આ દરમિયાન દરેક ગામમાં આંગણવાડી કેન્દ્રો, ગ્રામ પંચાયત કેન્દ્રો અને મામલતદાર કચેરીઓમાં કેમ્પોનું આયોજન કરીને લાભાર્થીઓના ડોક્યુમેન્ટ ચેકિંગ, ફોર્મ ભરવા અને જરૂરી સર્ટિફિકેટ પ્રાપ્ત કરાવવા વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે.

રાજકોટ જિલ્લાના મહિલા અને બાળ અધિકારી શ્રી જનકસિંહ ગોહિલે જણાવ્યું છે કે, આ ઝુંબેશ દરમિયાન રાજ્યના દરેક વિસ્તારમાં ‘વ્હાલી દીકરી’ યોજનાની જાણકારી લોકોને પહોંચાડવા માટે વિવિધ કાર્યક્રમો યોજવામાં આવ્યા છે. આ કાર્યક્રમોમાં નોંધણી, આધાર કાર્ડ, આવક પ્રમાણપત્ર અને લગ્ન નોંધણી જેવી જરૂરી કાગળપત્રો મેળવવાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે, જેથી દીકરીઓ સરળતાથી યોજનાનો લાભ મેળવી શકે.
 

‘નેશનલ ગર્લ ચાઈલ્ડ ડે’ના અવસર પર રાજકોટ જિલ્લામાં તા. 21 જાન્યુઆરીથી ૨૪ જાન્યુઆરી સુધી વિવિધ કાર્યક્રમો યોજાયા છે. જેમાં સહાયના હુકમ વિતરણ અને ‘બેટી બચાવો, બેટી પઢાવો’ યોજના હેઠળ વધામણાં કિટનું વિતરણ પણ કરવામાં આવ્યું. ઉદાહરણ તરીકે, કોટડાસાંગાણીના વેરાવળ (શાપર) ખાતે ધારાસભ્ય શ્રી ભાનુબેન બાબરીયાના હસ્તે 81 લાભાર્થીઓને રૂ. 89.10 લાખના સહાયના હુકમો આપવામાં આવ્યા હતા. સાથે જ 35 માતાઓને દીકરી વધામણાં કિટ પણ વિતરિત કરવામાં આવ્યા. જામકંડોરણા ખાતે આઇ.સી.ડી.એસ. ચેરમેન શ્રી કંચનબેન બગડાની ઉપસ્થિતિમાં 33 લાભાર્થીઓને રૂ. 36.30 લાખની સહાયના હુકમો આપવામાં આવ્યા હતા. અંતે, 24 જાન્યુઆરીએ ગોંડલ સિવિલ હોસ્પિટલમાં 100 લાભાર્થીઓને સહાયના હુકમો અને ૧૫ કિટનું વિતરણ કરીને યોજનાને આગળ વધારવામાં આવ્યું. ચાર દિવસમાં કુલ 114 લાભાર્થીઓને રૂ. 1.25 કરોડની સહાય અને 50 કિટ વિતરિત કરાઈ.

આ યોજના માત્ર આર્થિક સહાય પૂરતી નથી, પરંતુ દીકરીઓના શિક્ષણ અને સામાજિક સશક્તિકરણ માટે એક સશક્ત માળખું પૂરૂ પાડે છે. મુખ્ય ધ્યેય સ્ત્રીભ્રુણ હત્યા, બાળલગ્ન અને શૈક્ષણિક ડ્રોપઆઉટની સમસ્યાઓને દૂર કરીને દીકરીઓને પુરસ્કૃત અને સુરક્ષિત જીવન માટે પ્રોત્સાહિત કરવાનો છે.

અરજી પ્રક્રિયા પણ સરળ રાખવામાં આવી છે. ગ્રામ્ય કક્ષાએ ગ્રામ પંચાયતના ઈ-ગ્રામ સેન્ટરમાં, તાલુકા કક્ષાએ મામલતદાર કચેરીમાં, અને જિલ્લા કક્ષાએ જિલ્લા મહિલા અને બાળ અધિકારીની કચેરીમાં અરજી કરી શકાય છે. અરજી કરનાર દીકરીને જન્મના એક વર્ષની અંદર અરજી કરવી જરૂરી છે. દંપતીની સંયુક્ત વાર્ષિક આવક રૂ. 2,00,000 અથવા તે કરતાં ઓછા હોવી જોઈએ.

આ રીતે ‘વ્હાલી દીકરી’ યોજના ગુજરાતમાં દીકરીઓના ઉજ્જવળ ભવિષ્ય માટે સોપાન બની રહી છે, અને નેશનલ ગર્લ ચાઈલ્ડ ડેના અવસર પર રાજ્ય સરકારની આ દૃઢ નિષ્ઠા દેશભરમાં બાળકો અને ખાસ કરીને દીકરીઓના વિકાસ માટે એક પ્રેરણાત્મક ઉદાહરણ છે.