નવા વર્ષ પહેલાં જ સોના અને ચાંદીના ભાવોએ ઇતિહાસ સર્જવાની દિશામાં પગલાં માંડ્યા છે. વાયદા બજારમાં સોનું અને ચાંદી બંનેએ સર્વકાલીન ઉચ્ચતમ સ્તર નજીક પહોંચીને રોકાણકારો સાથે સાથે સામાન્ય ગ્રાહકોને પણ આશ્ચર્યમાં મૂકી દીધા છે. લગ્નની સિઝન અને તહેવારો વચ્ચે સોનાની ખરીદી કરવા ઇચ્છુક લોકો માટે આ ભાવ વધારો ચિંતા ઊભી કરનાર છે.

વાયદા બજારમાં 24 કેરેટ સોનું ₹1,754ના ઉછાળા સાથે ₹1,39,851 પ્રતિ 10 ગ્રામના સર્વકાલીન ઊંચા સ્તર પર પહોંચી ગયું છે. આ સાથે જ સોનું ₹1.40 લાખના ઐતિહાસિક આંકડાને સ્પર્શવાથી માત્ર ₹149 દૂર છે. બીજી તરફ, ચાંદીએ તો તમામ રેકોર્ડ તોડી નાંખ્યા છે. ચાંદી ₹11,457 વધીને ₹2,35,247 પ્રતિ કિલોગ્રામના નવા રેકોર્ડ પર પહોંચી ગઈ છે. ખાસ વાત એ છે કે ચાંદી સતત પાંચ ટ્રેડિંગ સત્રોથી મજબૂત તેજી દર્શાવી રહી છે.

ચાંદીના ભાવમાં થયેલો આ ઉછાળો ફક્ત સ્થાનિક પરિબળોના કારણે નથી. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ચાંદી પ્રતિ ઔંસ $75ને વટાવી ચૂકી છે, જેના સીધા પડઘા ભારતીય બજારમાં જોવા મળી રહ્યા છે. આવી સ્થિતિમાં પ્રશ્ન ઊભો થાય છે કે આખરે સોના અને ચાંદીના ભાવમાં આવી અચાનક અને મોટી તેજી પાછળના મુખ્ય કારણો કયા છે? નિષ્ણાતો અનુસાર, આ તેજી પાછળ બે મહત્વપૂર્ણ પરિબળો જવાબદાર છે.
 

કારણ નંબર 1: વૈશ્વિક ભૂરાજકીય તણાવ અને યુદ્ધનો ભય

સોના અને ચાંદીના ભાવમાં વધારાનું સૌથી મોટું કારણ વૈશ્વિક ભૂરાજકીય અનિશ્ચિતતા છે. રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ હજુ સુધી સમાપ્ત થવાના કોઈ સ્પષ્ટ સંકેતો દેખાતા નથી. બીજી તરફ, વેનેઝુએલાથી ક્રૂડ ઓઇલ સપ્લાયમાં વિક્ષેપના અહેવાલોએ વૈશ્વિક ઉર્જા પુરવઠા માટે ચિંતા વધારી છે. આફ્રિકામાં ISIS સામે અમેરિકાની લશ્કરી કાર્યવાહીના અહેવાલોએ પણ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ભયનું વાતાવરણ સર્જ્યું છે.

આવી સ્થિતિમાં રોકાણકારો શેરબજાર જેવા જોખમી વિકલ્પોમાંથી નાણાં બહાર કાઢીને સોના અને ચાંદી જેવી સુરક્ષિત સંપત્તિ તરફ વળે છે. ઇતિહાસ સાક્ષી છે કે જ્યારે પણ વૈશ્વિક સ્તરે યુદ્ધ, મંદી કે રાજકીય તણાવ વધે છે, ત્યારે સોનાની માંગમાં ભારે વધારો થાય છે. હાલ પણ એ જ સ્થિતિ જોવા મળી રહી છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સોનું લગભગ $4,500 પ્રતિ ઔંસ સુધી પહોંચી ગયું છે, જે સુરક્ષિત રોકાણ તરીકે તેની વધતી માંગને દર્શાવે છે.
 

કારણ નંબર 2: વ્યાજ દરમાં ઘટાડાની અપેક્ષા

સોના અને ચાંદીના ભાવમાં તેજીનું બીજું મોટું કારણ વ્યાજ દરોમાં ઘટાડાની અપેક્ષા છે. વૈશ્વિક બજારમાં એવી ધારણા બની રહી છે કે અમેરિકાની સેન્ટ્રલ બેંક આવતા વર્ષે ઓછામાં ઓછા બે વખત વ્યાજ દરમાં ઘટાડો કરી શકે છે. જેમ જેમ વ્યાજ દર ઘટે છે, તેમ તેમ ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ, બોન્ડ અને અન્ય બચત યોજનાઓ પર મળતું વળતર ઓછું આકર્ષક બની જાય છે.

આ પરિસ્થિતિમાં રોકાણકારો એવા વિકલ્પોની શોધમાં રહે છે જ્યાં તેમનું મૂડીમૂલ્ય સુરક્ષિત રહે. સોનું એ માટે સૌથી વિશ્વસનીય વિકલ્પ તરીકે સામે આવે છે. વ્યાજ દરમાં ઘટાડાની અપેક્ષાને કારણે ગોલ્ડ ETFમાં સતત નાણાં પ્રવાહ વધી રહ્યો છે. એટલું જ નહીં, વિશ્વભરની અનેક સેન્ટ્રલ બેંકો પણ મોટા પાયે સોનું ખરીદી રહી છે, જે ભાવને વધુ મજબૂતી આપી રહ્યું છે.
 

સામાન્ય ખરીદદારો માટે શું સંદેશ?

જો તમારે લગ્ન કે અન્ય મહત્વપૂર્ણ જરૂરિયાત માટે સોનું ખરીદવાનું હોય, તો હાલના ભાવ ચોક્કસપણે ઊંચા છે. તેમ છતાં નિષ્ણાતો માને છે કે જો વૈશ્વિક ભૂરાજકીય તણાવ ચાલુ રહેશે અને વ્યાજ દરમાં ઘટાડાની પ્રક્રિયા આગળ વધશે, તો સોનાના ભાવમાં મોટા ઘટાડાની શક્યતા ઓછી છે.

આ વર્ષે અત્યાર સુધીમાં સોનાના ભાવમાં 70 ટકા કરતાં વધુનો વધારો નોંધાયો છે. આ સ્પષ્ટ સંકેત આપે છે કે સોનું હવે ફક્ત શોખ કે દાગીનાની વસ્તુ નથી, પરંતુ એક જરૂરી અને મહત્વપૂર્ણ રોકાણ વિકલ્પ બની ગયું છે. આવનારા સમયમાં પણ સોના અને ચાંદી પર બજારની નજર ટકેલી રહેશે.