રાજકોટ શહેર માટે મહત્વપૂર્ણ એવા આરોગ્ય સંબંધિત પ્રોજેક્ટને હવે સરકાર તરફથી લીલી ઝંડી મળી ગઈ છે. શહેરમાં સૌરાષ્ટ્રની પ્રથમ આધુનિક ફૂડ ટેસ્ટિંગ લેબોરેટરી બનાવવામાં આવશે, જે માટે અંદાજે 45 કરોડ રૂપિયાનો ખર્ચ કરવામાં આવશે. આ લેબોરેટરી બન્યા બાદ ખાદ્ય પદાર્થોના નમૂનાઓની તપાસ માટે અન્ય શહેરોમાં મોકલવાની જરૂરિયાત ઘટશે અને રિપોર્ટ પણ ઝડપથી મળી શકશે તેવી આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.

માહિતી મુજબ Rajkot Municipal Corporation દ્વારા શહેરમાં આ લેબોરેટરી બનાવવા માટેની પ્રક્રિયા શરૂ કરવામાં આવી છે. વોર્ડ નંબર 10 વિસ્તારમાં કાલાવડ રોડ પરથી નાના મવા રોડ તરફ જતા માર્ગ પર આવેલા પ્લોટમાં, સયાજી હોટલની બાજુમાં આ આધુનિક બિલ્ડિંગ બનાવવાનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. અહીં ફૂડ ટેસ્ટિંગ લેબોરેટરી ઉપરાંત આરોગ્ય કેન્દ્ર અને મેલેરિયા નિયંત્રણ કેન્દ્ર પણ બનાવવામાં આવશે, જેથી આરોગ્ય સેવાઓને વધુ મજબૂતી મળી શકે.

હાલની સ્થિતિમાં રાજકોટ મહાનગરપાલિકાના આરોગ્ય અને ફૂડ વિભાગ દ્વારા શહેરમાંથી લેવામાં આવતા ખાદ્ય પદાર્થોના નમૂનાઓ તપાસ માટે Vadodara Government Food Laboratory ખાતે મોકલવામાં આવે છે. પરંતુ ત્યાં રાજ્યના વિવિધ શહેરો અને નગરપાલિકાઓમાંથી મોટા પ્રમાણમાં નમૂનાઓ પહોંચતા હોવાના કારણે તપાસ પ્રક્રિયામાં લાંબો સમય લાગી જાય છે. ઘણી વખત રિપોર્ટ આવવામાં બે થી ત્રણ મહિના જેટલો સમય પણ લાગી જાય છે.

આ વિલંબના કારણે ભેળસેળયુક્ત અથવા અખાદ્ય ખાદ્ય પદાર્થો બજારમાં વેચાતા રહેવાની શક્યતા વધી જાય છે. ખાસ કરીને તહેવારો દરમિયાન મીઠાઈ, ફરસાણ અને અન્ય ખાદ્ય વસ્તુઓનું મોટા પ્રમાણમાં વેચાણ થાય છે. ત્યારે ભેળસેળ પકડવા માટે ફૂડ વિભાગને ભારે મહેનત કરવી પડે છે, પરંતુ રિપોર્ટ મોડા મળતા અસરકારક કાર્યવાહી કરવામાં વિલંબ થાય છે.

ઉનાળાની ઋતુમાં મસાલાની સિઝન શરૂ થતાં મસાલામાં ભેળસેળના કેસ પણ વધી જાય છે. દર વર્ષે ફૂડ વિભાગ દ્વારા મસાલા અને અન્ય ખાદ્ય પદાર્થોના નમૂનાઓ લેવામાં આવે છે, પરંતુ પરીક્ષણ માટે બહાર મોકલવાના કારણે તપાસ પ્રક્રિયા ધીમી રહે છે. આ સમસ્યાને ધ્યાનમાં રાખીને સૌરાષ્ટ્ર માટે અલગ ફૂડ ટેસ્ટિંગ લેબોરેટરી બનાવવાની માંગ લાંબા સમયથી કરવામાં આવી રહી હતી.

હવે રાજ્ય સરકારે આ માંગને સ્વીકારીને રાજકોટમાં ફૂડ ટેસ્ટિંગ લેબોરેટરી બનાવવા માટે મંજૂરી આપી છે. આ પ્રોજેક્ટ માટે મહાનગરપાલિકાના બજેટમાં પણ જરૂરી જોગવાઈ કરવામાં આવી હતી. હવે લગભગ 45 કરોડ રૂપિયાના અંદાજિત ખર્ચ સાથે આ લેબોરેટરી તથા આરોગ્ય કેન્દ્રનું બિલ્ડિંગ તૈયાર કરવામાં આવશે.

આ પ્રોજેક્ટ માટે મહાનગરપાલિકા દ્વારા ટેન્ડર પ્રક્રિયા પણ શરૂ કરવામાં આવી છે. હાલ ટેન્ડર જાહેર કરવામાં આવ્યા છે અને તેની આગળની પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા બાદ નિર્માણ કાર્ય શરૂ કરવામાં આવશે. ભાવને મંજૂરી અને અન્ય વહીવટી પ્રક્રિયાઓ પૂર્ણ થયા બાદ કામ ક્યારે શરૂ થશે તે આગામી સમયમાં સ્પષ્ટ થશે.

રાજકોટમાં આ લેબોરેટરી શરૂ થયા બાદ માત્ર શહેર જ નહીં પરંતુ સમગ્ર સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારને તેનો લાભ મળશે. સૌરાષ્ટ્રની આઠ મહાનગરપાલિકાઓ તથા વિવિધ નગરપાલિકાઓ દ્વારા લેવાતા ખાદ્ય પદાર્થોના નમૂનાઓની તપાસ હવે રાજકોટમાં જ થઈ શકશે. તેના કારણે રિપોર્ટ ઝડપથી મળી શકશે અને ભેળસેળ સામે તાત્કાલિક પગલાં લેવાની પ્રક્રિયા પણ ઝડપી બનશે.

ખાસ કરીને ફૂડ સેફ્ટી માટે આ લેબોરેટરી ખૂબ મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે. ભેળસેળયુક્ત ખાદ્ય પદાર્થો માનવ આરોગ્ય માટે ગંભીર જોખમ ઉભું કરે છે. તેથી સમયસર પરીક્ષણ અને કાર્યવાહી જરૂરી બને છે. આ નવી લેબોરેટરી શરૂ થયા બાદ ફૂડ વિભાગને પણ કામગીરીમાં સરળતા મળશે.

સરકારનો મૂળ હેતુ ખાદ્ય પદાર્થોમાં થતી ભેળસેળને રોકવાનો છે. પરંતુ હકીકતમાં આરોગ્ય સાથે ચેડા થવાના બનાવો સંપૂર્ણપણે બંધ થતા નથી. તેથી ઓછામાં ઓછું તપાસ પ્રક્રિયા ઝડપી બને અને કાયદેસરની કાર્યવાહી સમયસર થઈ શકે તે માટે આવી સુવિધાઓ ઊભી કરવામાં આવી રહી છે.

રાજકોટમાં બનનારી આ આધુનિક ફૂડ ટેસ્ટિંગ લેબોરેટરીના કારણે ખાદ્ય સુરક્ષા વ્યવસ્થા વધુ મજબૂત બનશે અને સમગ્ર સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં ફૂડ ક્વોલિટી પર વધુ અસરકારક નજર રાખી શકાશે તેવી આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.