ગીર સોમનાથ જિલ્લાના કોડીનારમાં બનેલી એક હૃદયદ્રાવક ઘટના સમગ્ર શિક્ષણ જગતને ચોંકાવી ગઈ છે. ચૂંટણીલક્ષી કામગીરીના ભારણ અને માનસિક તણાવ સહન ન કરી શકતા એક શિક્ષકે આપઘાત કરી લેવાતા ચર્ચાનો તોફાન મચી ગયું છે. દેવળી ગામના વતની અને છારા કન્યા પ્રાથમિક શાળામાં ફરજ બજાવતા 38 વર્ષીય શિક્ષક અરવિંદભાઈ વાઢેરે આ દુઃખદ પગલું ભરતા પરિવાર, સાથી શિક્ષકો અને આખું જિલ્લો શોકમાં ડૂબી ગયો છે.

ઘટનાસ્થળેથી પોલીસે એક સ્યુસાઈડ નોટ પણ જપ્ત કરી છે, જેમાં તેમણે સ્પષ્ટ લખ્યું છે કે તેઓ SIR (Special Summary Revision – મતદાર યાદી સુધારણા કાર્યક્રમ) ની કામગીરીના ભારે દબાણને કારણે માનસિક રીતે વ્યથિત થઈ ગયા હતા. આ નોટ તેમની સમસ્યાઓ અને હાલની સિસ્ટમ શિક્ષકો પર કેટલો માનસિક બોજ નાખે છે તે દર્શાવે છે.

સ્યુસાઈડ નોટમાં કામનું તણાવ સ્પષ્ટ

માહિતી અનુસાર અરવિંદભાઈ 2010થી શિક્ષક તરીકે સેવા આપી રહ્યા હતા. છેલ્લા કેટલાક સમયથી રાજ્યમાં શિક્ષકોને BLO (બૂથ લેવલ ઓફિસર) તરીકે ચૂંટણીલક્ષી કામગીરી સોંપવામાં આવી છે. મતદાર યાદી સુધારણા, વેરિફિકેશન, દરવાજે દરવાજે સર્વે, અને દસ્તાવેજ ચકાસણી જેવી જવાબદારીઓ તેમના પર વધતી જતાં માનસિક તણાવ વધી ગયો હતો.
તેમની સ્યુસાઈડ નોટમાં તેમણે લખ્યું:
"હું SIRની કામગીરીથી કંટાળી ગયો છું… તણાવ સહન થતો નથી…"
આ શબ્દો શિક્ષણ વ્યવસ્થાની હાલાકી અને શિક્ષકો પર વધતા બિન-શૈક્ષણિક ભારણની ગંભીરતા દર્શાવે છે.

શિક્ષકો પર બિન-શૈક્ષણિક કામગીરીનો માઠો પ્રભાવ

આ ઘટનાએ શિક્ષકોની વાસ્તવિક પરિસ્થિતિ પર પ્રકાશ પાડ્યો છે. હાલમાં શિક્ષકોને શૈક્ષણિક કાર્યથી વધુ સમય બીન-શૈક્ષણિક કામગીરીમાં જોતરી દેવાતા ભણતર પર સીધી અસર પડી રહી છે.

શિક્ષક સંઘનું એક ચોંકાવનારું નિવેદન ચર્ચામાં છે:
“સંત્રીઓની કામગીરીના કારણે બાળકો શિક્ષકોને શોધે છે, શિક્ષકો મતદાતાને શોધે છે અને મતદારો પોતાના નામ મતદારયાદીમાં શોધે છે.”

શાળાઓમાં શિક્ષકોની ઓછી હાજરી અને સતત દબાણને કારણે ભણતર પ્રક્રિયા અસરગ્રસ્ત બની રહી છે.

3 દિવસમાં બીજા શિક્ષકનું મૃત્યુ

રાજ્યમાં છેલ્લા ત્રણ દિવસમાં આવી આ બીજી ઘટના છે. થોડા દિવસ પહેલાં જ કપડવંજમાં શિક્ષક રમેશ પરમારનું BLOની કામગીરી દરમિયાન હાર્ટ એટેકથી મોત થયું હતું. આ બંને બનાવોએ શિક્ષક વર્ગની મુશ્કેલીઓને વધુ સ્પષ્ટ બનાવી છે.

શિક્ષક સંઘનો રોષ: તાત્કાલિક કાર્યવાહી કરવાની માંગ

આ ઘટનાને પગલે રાજ્યભરમાં શિક્ષક સંઘોમાં ભારે રોષ ફેલાયો છે.
સંઘનો આક્ષેપ છે કે:

• BLO કામગીરીમાં શિક્ષકોને અતિશય ટાર્ગેટ આપવામાં આવે છે
• રાત્રે મોડે સુધી દબાણ, સર્વે અને રિપોર્ટિંગના કારણે ભારે માનસિક તણાવ
• ભણાવવાને બદલે ચૂંટણી અને અન્ય કામોમાં શિક્ષકોનો ઉપયોગ
  સંઘે સરકારને ચેતવણી આપી છે કે જો શિક્ષકો પરથી બિન-શૈક્ષણિક કાર્યનો ભાર ઘટાડવામાં નહીં આવે તો રાજ્યવ્યાપી આંદોલન કરવામાં આવશે.

સરકાર માટે મોટું ચેતવનારું સંદેશ

અરવિંદભાઈની આપઘાતની ઘટના માત્ર એક વ્યક્તિગત દુઃખદ ઘટના નથી, પરંતુ એ શિક્ષણ વ્યવસ્થામાં ઊંડે બેઠેલી સમસ્યાઓ પર પ્રકાશ પાડે છે.
હવે પ્રશ્ન એ છે કે—

• શું શિક્ષકોને ખરેખર શિક્ષણ સિવાયની કામગીરીમાંથી મુક્ત કરવા માટે રાજ્ય પગલાં લેશે?
• શું આવનારા સમયમાં આવા તણાવજન્ય મોત અટકાવવા માટે નીતિમાં ફેરફાર થશે?

આ ઘટના સમગ્ર સમાજને વિચારવા મજબૂર કરે છે કે શિક્ષકોનું માનસિક આરોગ્ય પણ એટલું જ મહત્વનું છે જેટલું તેમના દ્વારા અપાતું શિક્ષણ.