અયોધ્યામાં રામ મંદિર મુદ્દાનું નિરાકરણ બાદ હવે રાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં કૃષ્ણ જન્મભૂમિનો મુદ્દો ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવવાની શક્યતા વધી રહી છે. ઉત્તર પ્રદેશમાં આગામી વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલા મથુરા ફરી એકવાર રાજકીય અને સામાજિક બંને મોરચે ચર્ચાનો મુખ્ય વિષય બની શકે છે. તાજેતરના કેટલાક બનાવો અને ધાર્મિક નેતાઓની સક્રિયતા એ દિશામાં સ્પષ્ટ સંકેત આપે છે કે આ મુદ્દાને ધીમે-ધીમે રાષ્ટ્રીય સ્તરે ચર્ચાસ્પદ બનાવવાની તૈયારી થઈ રહી છે.

સંતો દ્વારા આગળ વધતો નવો અભિયાન

સૂત્રો અનુસાર, આ મુદ્દાને સીધો રાજકીય પક્ષોની એજન્ડામાં સામેલ કરવામાં નહીં આવે, પરંતુ સંતો અને મહાત્માઓ દ્વારા તેને સામાજિક અભિયાનનું સ્વરૂપ આપવામાં આવશે. તાજેતરમાં બાગેશ્વર ધામના પીઠાધિપતિ ધીરેન્દ્ર શાસ્ત્રીની દિલ્હીથી લઈને વૃંદાવન સુધીની પદયાત્રા આ અભિયાનનો એક ભાગ માનવામાં આવી રહી છે. યાત્રા દરમિયાન સામાન્ય જનતા, સંતો ઉપરાંત કેટલાક રાજકીય આગેવાનોની હાજરી પણ જોવા મળી હતી, જે આ મુદ્દા પ્રત્યે વ્યાપક રસ વધતો બતાવે છે.

આ પદયાત્રા માત્ર ધાર્મિક ઘટના નહીં, પરંતુ લોકોની ધાર્મિક ભાવનાઓ, સમર્થન અને પ્રતિક્રિયાઓ માપવાનો એક પરોક્ષ પ્રયાસ પણ હોઈ શકે છે. સંત સમાજ નજીકના સમયમાં આ મુદ્દે વધુ સક્રિય બની શકે છે અને તેઓ દ્વારા જનજાગૃતિ અભિયાન, યાત્રાઓ અને સભાઓ દ્વારા જન્મભૂમિ મુદ્દાની માંગ ઉઠાવવામાં આવી શકે છે.

ભારતીય જનતા પાર્ટી અને આરએસએસની સત્તાવાર સ્થિતિ

ભાજપ અને આરએસએસ, બંને અયોધ્યા, કાશી અને મથુરા સંબંધિત મુદ્દાઓ અંગે વૈચારિક રીતે હંમેશા સ્પષ્ટ રહ્યા છે. પરંતુ અયોધ્યા જેવો રાજકીય ભાર અને કેન્દ્રબિંદુ કાશી અને મથુરાને મળ્યું નથી. સંઘ પ્રમુખ મોહન ભાગવતની તાજેતરની ટિપ્પણી ખાસ નોંધપાત્ર છે, જેમાં તેમણે જણાવ્યું હતું કે “મથુરા સંઘના એજન્ડાનો ભાગ નથી”. તેમ છતાં તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે કોઈ સ્વયંસેવક વ્યક્તિગત સ્તરે આવા આંદોલનમાં જોડાય તો તેને સ્વતંત્રતા છે.

આ નિવેદન સંકેત આપે છે કે સત્તાવાર રીતે સંઘ અથવા ભાજપ પહેલા પડથ્થર તરીકે આગળ નહીં વધે, પરંતુ જનભાવના અને સંતોના અભિયાન દ્વારા વાતાવરણ તૈયાર થાય તો તેઓ રાજકીય રીતે તેનો લાભ લેવાની વ્યૂહરચના બનાવી શકે છે.

રાજકીય પરિસ્થિતિ પર સંભવિત અસર

મથુરાનો મુદ્દો ઉઠે તો તે માત્ર ધાર્મિક જ નહીં, પરંતુ રાજકીય રીતે પણ મોટા ફેરફારો લાવી શકે છે. ખાસ કરીને યાદવ સમુદાયનું નામ આવી ચર્ચામાં મહત્વનું બની જાય છે, કારણ કે તેઓ પોતાને ભગવાન કૃષ્ણનો વંશજ માને છે. જો સંત સમાજ દ્વારા આ મુદ્દે યાદવ સમાજને જોડવાનો પ્રયાસ થશે તો પરંપરાગત રીતે સમાજવાદી પાર્ટી (SP)ને મળતું મોટી તાકાતવાળું મતબેઝ અસરગ્રસ્ત બની શકે છે.

આથી કેટલાક રાજકીય વિશ્લેષકો માને છે કે કૃષ્ણ જન્મભૂમિ મુદ્દો SP માટે પડકારરૂપ બની શકે છે. બીજી તરફ ભાજપ માટે આ મુદ્દો સામાજિક રીતે વધુ સ્વીકાર્ય બની શકે છે, કારણ કે તે સીધો ધાર્મિક આસ્થા અને રાષ્ટ્રીય ભાવનાને સ્પર્શે છે.

કેન્દ્રિય નેતાઓની મુલાકાતો અને સંકેતો

આ વચ્ચે કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન મંત્રી નીતિન ગડકરીની બરસાના મુલાકાત પણ ચર્ચાનો વિષય બની છે. બરસાનામાં તેમણે ગૌસેવા કરી, ત્યારબાદ રોપ-વે મારફતે રાધારાની મંદિરે દર્શન કર્યા અને ભાગવતાચાર્ય પદ્મશ્રી રમેશ બાબાની કથામાં હાજરી આપી. તેમની આ મુલાકાતને ધાર્મિક પ્રવાસ તો કહી શકાય, પરંતુ સમય અને સંદર્ભને જોતા રાજકીય નિરીક્ષકો તેને સંકેતરૂપે પણ જોઈ રહ્યા છે.

ગડકરીએ બરસાનાને “રાષ્ટ્ર નિર્માણને દિશા આપનાર આધ્યાત્મિક કેન્દ્ર” ગણાવ્યું — જે નિવેદન માત્ર ધાર્મિક નહીં પરંતુ રાજકીય અર્થ પણ ધરાવે છે.

મથુરા મુદ્દે હાલ કોઈ સત્તાવાર રાજકીય જાહેરાત નથી, પરંતુ ક્ષેત્રમાં વધી રહેલી ધાર્મિક ચહલપહલ, સંતોની સક્રિયતા, મોટી યાત્રાઓ, અને રાજકીય આગેવાનોની મુલાકાતો — આ બધું એક મોટા અભિયાનની શરૂઆત હોઈ શકે છે.

અયોધ્યાના નિર્ણય બાદ જે રાષ્ટ્રીય ભાવનાનો માહોલ ઉભો થયો હતો, તે હવે મથુરાને કેન્દ્ર બનાવીને ફરી સક્રિય થઈ શકે છે. જો સંત સમાજ આ મુદ્દાને જનચળવળનું સ્વરૂપ આપશે, તો રાજકીય પક્ષો પણ આ મુદ્દે પોતાની સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરવી પડશે.