ભારત દેશ આજે 76મો બંધારણ દિવસ ઉજવી રહ્યું છે. 26 નવેમ્બરની આ ઐતિહાસિક તારીખને યાદગાર બનાવતી ઘટના રૂપે રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મૂના અધ્યક્ષતામાં સંસદના બંધારણ ગૃહના સેન્ટ્રલ હોલમાં વિશેષ કાર્યક્રમનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ કાર્યક્રમ સવારે 11 વાગ્યે શરૂ થયું અને તેમાં ઉપરાષ્ટ્રપતિ, વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી, લોકસભાના અધ્યક્ષ ઓમ બિરલા, તમામ કેન્દ્રીય મંત્રીઓ તેમજ બંને ગૃહના સાંસદોએ હાજરી આપી.

આ વર્ષે કાર્યક્રમમાં વિશેષ આકર્ષણ તરીકે બંધારણના 9 ભાષામાં અનુવાદનું લોકાર્પણ કરવામાં આવ્યું. રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મૂએ ડિજિટલ માધ્યમથી મરાઠી, નેપાળી, પંજાબી, બોડો, કાશ્મીરી, તેલુગુ, ઓડિયા, અસમિયા અને મલયાલમ ભાષામાં બંધારણના અનુવાદને દેશના લોકોને સમર્પિત કર્યા. તેમણે કહ્યું કે, આ દિવસે આખો દેશ બંધારણના નિર્માતાઓને શ્રદ્ધાંજલિ આપે છે. રાષ્ટ્રપતિએ જણાવ્યું, “બંધારણ દિવસના આ ઐતિહાસિક અવસર પર તમારાં વચ્ચે ઉપસ્થિત રહીને હું ખૂબ પ્રસન્ન છું.”

હકીકતમાં, 26 નવેમ્બર, 1949ના દિવસે બંધારણ ભવનના સેન્ટ્રલ હોલમાં બંધારણ સભાના સભ્યો દ્વારા ભારતના બંધારણના ડ્રાફ્ટને તૈયાર કરવાની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરી હતી. એ જ વર્ષે ભારતીય લોકોએ બંધારણને અપનાવીને દેશને વૈશ્વિક સ્તરે લોકશાહીનો પ્રતીક બનાવ્યો. બંધારણના આમુખનું વાંચન રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા સંસદના સેન્ટ્રલ હોલમાં કરવામાં આવ્યું, અને ત્યારબાદ રાષ્ટ્રગાનનું સંગીત નિર્વાહ કરવામાં આવ્યું. આ પ્રસંગમાં ઉપરાષ્ટ્રપતિ સી.પી. રાધાકૃષ્ણન, વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી, અધ્યક્ષ ઓમ બિરલા, સંસદીય કાર્યમંત્રી તેમજ તમામ મહાન અતિથિઓ હાજર રહ્યા.

ઉપરાષ્ટ્રપતિ સી.પી. રાધાકૃષ્ણને જણાવે છે કે, બંધારણ એ દેશવાસીઓની સામૂહિક બુદ્ધિમત્તા, ત્યાગ અને સપનાનું પ્રતીક છે. જેમણે સ્વાતંત્ર્ય માટે લડાઈ લડી હતી અને મહાન વિદ્વાનોએ, ડ્રાફ્ટિંગ કમિટીએ અને બંધારણ સભાના સભ્યોએ ભારતની જનતા માટે ઊંડા અને દૂરદર્શી વિચારો રજૂ કર્યા. તેમના નિઃસ્વાર્થ યોગદાનને કારણે ભારત આજે દુનિયાનું સૌથી મોટું લોકતંત્ર બની શક્યું છે. જમ્મુ-કાશ્મીરમાં અનુચ્છેદ 370 દૂર કરવાના પગલાં બાદ 2024ની ચૂંટણીમાં મોટી સંખ્યામાં મતદાન એ લોકતંત્રની મજબૂતીને દર્શાવતું પ્રતીક રહ્યું. ખાસ કરીને બિહાર ચૂંટણીમાં મહિલાઓના ઉત્સાહપૂર્ણ મતદાન દ્વારા લોકતંત્રના મજબૂત મૂલ્યોને વધારવામાં આવ્યું.

આ પ્રસંગે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ દેશવાસીઓને પત્ર લખ્યો હતો. પત્રમાં તેમણે યાદ કરાવ્યું કે, 1949માં બંધારણના ઐતિહાસિક અંગીકરણ પછી ભારતે કેવી રીતે વિકાસનો માર્ગ અપનાવ્યો અને બંધારણની માર્ગદર્શક ભૂમિકા કેવી મહત્વપૂર્ણ રહી. વડાપ્રધાન મોદીએ નોંધ્યું કે, બંધારણ સામાન્ય લોકોની ભાગીદારીને પ્રોત્સાહન આપે છે અને તેમને સર્વોચ્ચ સેવામાં પોતાનું યોગદાન આપવાની ક્ષમતા આપે છે. તેમણે પોતાના અનુભવનો ઉલ્લેખ કરતા જણાવ્યું કે, 2014માં સંસદની સીડીને નમન કરવું અને 2019માં બંધારણને માથા પર રાખવું એ દરેક ભારતીય માટે ગૌરવનો પ્રસંગ રહ્યો છે.

બંધારણ લોકોના સ્વપ્નોને સાકાર કરવાની શક્તિ ધરાવે છે. વડાપ્રધાન મોદીએ બંધારણ સભાના સભ્યોને શ્રદ્ધાંજલિ અર્પી, વિશેષરૂપે ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદ, ડૉ. બાબાસાહેબ આંબેડકર તેમજ મહિલાઓ સહિતના મહાન સભ્યોને યાદ કર્યો જેમની દ્રષ્ટિ અને યોગદાનથી ભારતનું બંધારણ સમૃદ્ધ બન્યું.

આ 76મા બંધારણ દિવસ પર, રાષ્ટ્રપતિ અને વડાપ્રધાન બંનેએ બંધારણના મહિમા અને તેના આધારે ગઠિત લોકતંત્રની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકાને રેખાંકિત કર્યું. 9 ભાષાઓમાં બંધારણના અનુવાદને લોકાર્પણ કરીને ભારતના વિવિધ પ્રાંતોના લોકો સુધી બંધારણની પ્રાપ્યતા વધારવી એ દેશના એકતા અને વૈવિધ્યતાનો પરાકાષ્ઠા ઉદાહરણ છે. બંધારણ માત્ર કાનૂની દસ્તાવેજ નહીં, પરંતુ દેશના દરેક નાગરિક માટે સ્વતંત્રતા, સમાનતા અને ન્યાયનું પ્રતિબિંબ છે.

બંધારણ દિવસ એ માત્ર ભૂતકાળની ઉજવણી નથી, પરંતુ એ એક સંકેત છે કે દેશના નાગરિકો તેમના અધિકારો અને ફરજોને સમજતા, એક જવાબદાર લોકશાહી માટે કાર્યરત રહે. 26 નવેમ્બર 1949ના દિવસથી શરૂ થયેલી આ યાત્રા આજે પણ પ્રેરણાનું સ્ત્રોત છે, જે ભારતના દરેક નાગરિકને તેમના કાનૂની હક્કો, જવાબદારીઓ અને દેશના લોકતંત્રની પવિત્રતા વિશે યાદ અપાવે છે.