ગુજરાતમાં માર્ગ વિકાસને લઈ હંમેશા દાવા કરવામાં આવે છે, પરંતુ જમીની હકીકત ઘણી જગ્યાએ આ દાવાઓથી વિપરીત જોવા મળે છે. રાજ્યના અનેક નેશનલ હાઈવે અને મુખ્ય માર્ગો હાલ બિસ્માર સ્થિતિમાં છે. ખાડા, તૂટેલા પેચવર્ક અને પાણી ભરાવાની સમસ્યાને કારણે વાહનચાલકોને ભારે હેરાનગતિ ભોગવવી પડી રહી છે. છતાંય, આ ખરાબ હાલત વચ્ચે પણ વાહનચાલકો પાસેથી ટોલટેક્સનું ઉઘરાણું સતત અને બમણી ગતિએ થઈ રહ્યું છે.

છેલ્લાં પાંચ વર્ષમાં ગુજરાતમાં ટોલટેક્સ પેટે રૂ. 8702 કરોડ જેટલી માતબર રકમ વસૂલવામાં આવી છે. નોંધપાત્ર વાત એ છે કે, અનેક હાઈવે પર હજુ પણ નિર્માણ અને સમારકામ અધૂરું છે અથવા તો વરસાદમાં રસ્તા ફરી બિસ્માર બની જાય છે. આમ છતાં ટોલ વસૂલાતમાં કોઈ રાહત આપવામાં આવી નથી, જેનાથી સામાન્ય નાગરિકોમાં રોષ જોવા મળી રહ્યો છે.
 

ભારે વરસાદે ઉઘાડી રસ્તાઓની પોલ

તાજેતરમાં પડેલા ભારે વરસાદને કારણે ગુજરાતના શહેરો, તાલુકા અને નેશનલ હાઈવે પર રસ્તાઓ ધોવાઈ ગયા હતા. ખાસ કરીને અમદાવાદ-હિંમતનગર નેશનલ હાઈવે જેવી મહત્વપૂર્ણ માર્ગ પર ખાડાઓ અને તૂટેલા રોડને કારણે વાહનચાલકોને અકસ્માતનો ભય રહ્યો. રસ્તાની દયનીય હાલત સામે આવતાં સરકાર પર ચારેબાજુથી ટીકા થઈ હતી. પરિણામે રાજ્ય સરકારે તાત્કાલિક મરામતના આદેશ આપ્યા અને પ્રભારી મંત્રીઓને પોતાના મતવિસ્તારમાં રસ્તાઓની સ્થિતિ તપાસવાની સૂચના આપી હતી.
 

નેશનલ હાઈવેની હાલત અને કેન્દ્ર સુધી રજૂઆત

રસ્તાની ખરાબ સ્થિતિ માત્ર રાજ્ય સ્તર સુધી સીમિત રહી ન હતી. નેશનલ હાઈવેની બિસ્માર હાલતને લઈ છેક દિલ્હી સુધી રજૂઆત કરાઈ હતી. આખરે કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન મંત્રી નિતિન ગડકરીને ગાંધીનગર આવી બેઠક યોજવી પડી હતી. અધિકારીઓને તાત્કાલિક સમારકામ અને ગુણવત્તા સુધારાના આદેશ આપવામાં આવ્યા, પરંતુ જમીની સ્તરે સ્થિતિમાં ખાસ ફેરફાર જોવા મળ્યો નથી એવી ફરિયાદો યથાવત છે.
 

ટોલટેક્સ વસૂલાતમાં સતત વધારો

ગુજરાતમાં હાલ નેશનલ હાઈવે પર કુલ 62 ટોલનાકા કાર્યરત છે. અહીં કાર, જીપથી માંડીને ભારે વાહનો પાસેથી રૂ.70થી લઈને રૂ.500 સુધી ટોલ વસૂલવામાં આવે છે. વર્ષ 2020-21માં રૂ.1196 કરોડની ટોલ વસૂલાત થઈ હતી, જ્યારે 2024-25માં આ આંકડો વધીને રૂ.2113 કરોડ સુધી પહોંચી ગયો છે. એટલે કે માત્ર ચાર વર્ષમાં ટોલ આવકમાં બમણો વધારો નોંધાયો છે.
 

ફાસ્ટટેગના નામે વધારાનો દંડ

ટોલટેક્સ ઉપરાંત ફાસ્ટટેગ ન ધરાવતા વાહનચાલકો પાસેથી પણ મોટી રકમ વસૂલવામાં આવી છે. ઉપલબ્ધ માહિતી મુજબ, ફાસ્ટટેગ ન હોવાના કારણે રૂ.78.58 કરોડ જેટલો દંડ વસૂલવામાં આવ્યો છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, ફાસ્ટટેગ હોવા છતાં ઘણા ટોલનાકા પર વાહનોની લાંબી કતારો લાગે છે, જેના કારણે સમય અને ઈંધણ બંનેનો વ્યય થાય છે.
 

નિર્માણ ખર્ચ કરતાં વધુ વસૂલાત

સૌથી ગંભીર મુદ્દો એ છે કે, અનેક હાઈવેના નિર્માણ પાછળ થયેલા ખર્ચ કરતાં વધુ રકમ ટોલટેક્સ રૂપે વસૂલાઈ ચૂકી છે. છતાં રસ્તાઓની ગુણવત્તામાં સુધારો ન થવો એ સવાલ ઉભો કરે છે કે, આ રકમનો યોગ્ય ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે કે નહીં. આધુનિક માર્ગવ્યવસ્થાની વાતો વચ્ચે વાહનચાલકો આજે પણ જોખમી રસ્તાઓ પર મુસાફરી કરવા મજબૂર છે.
 

જનતા માટે પ્રશ્નો, સરકાર માટે પડકાર

ટૂંકમાં કહીએ તો, ખખડધજ હાઈવે હોવા છતાં સરકારની તિજોરી ટોલટેક્સથી ભરાઈ રહી છે. એક તરફ વાહનચાલકો સુરક્ષા અને સુવિધાની માગ કરી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ ટોલટેક્સમાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે. હવે જોવાનું રહ્યું કે સરકાર રસ્તાની ગુણવત્તા સુધારવા માટે કેટલું ગંભીર પગલાં લે છે અને શું વાહનચાલકોને યોગ્ય રાહત મળે છે કે નહીં.