ગુજરાતમાં સ્થાનિક ઉત્પાદનો અને સ્વદેશી ઉદ્યોગોને પ્રોત્સાહન આપવા રાજ્ય સરકાર દ્વારા એક મહત્વપૂર્ણ પહેલ કરવામાં આવી રહી છે. રાજ્યના ચાર મોટા શહેરોમાં ‘નમો સ્વદેશી અર્બન મોલ’ સ્થાપિત કરવાની યોજના જાહેર કરવામાં આવી છે. આ યોજના હેઠળ Ahmedabad, Surat, Vadodara અને Rajkotમાં એક-એક આધુનિક સ્વદેશી મોલ બનાવવામાં આવશે.

રાજ્ય સરકારનું માનવું છે કે આ મોલ સ્થાનિક કારીગરો, નાના ઉદ્યોગકારો અને મહિલા સ્વસહાય જૂથોને સીધું બજાર ઉપલબ્ધ કરાવશે. આ યોજના દ્વારા સ્વદેશી ઉત્પાદનોને વધુ પ્રોત્સાહન મળશે અને ગ્રાહકોને પણ એક જ સ્થળે વિવિધ સ્થાનિક વસ્તુઓ સરળતાથી ખરીદવાની તક મળશે.

આ પહેલ ભારતને આત્મનિર્ભર બનાવવાના પ્રયાસોને વધુ મજબૂત બનાવે છે. વડાપ્રધાન Narendra Modi દ્વારા શરૂ કરાયેલા ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’, ‘આત્મનિર્ભર ભારત’ અને ‘હર ઘર સ્વદેશી’ જેવા અભિયાનોને આગળ વધારવા માટે આ યોજના મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. રાજ્યના મુખ્યમંત્રી Bhupendra Patelના નેતૃત્વમાં ગુજરાત સરકાર સ્થાનિક ઉત્પાદન અને કારીગરોને મજબૂત બનાવવા માટે અનેક નવી પહેલો કરી રહી છે.
 

સ્થાનિક કારીગરો માટે નવા અવસર

‘નમો સ્વદેશી અર્બન મોલ’નો મુખ્ય હેતુ સ્થાનિક ઉત્પાદકોને કાયમી બજાર ઉપલબ્ધ કરાવવાનો છે. ઘણીવાર નાના કારીગરો અને સ્વસહાય જૂથોને પોતાના ઉત્પાદનો વેચવા માટે યોગ્ય પ્લેટફોર્મ મળતું નથી. આ મોલ તેમના માટે એક મહત્વપૂર્ણ તક બની શકે છે.

આ મોલમાં સ્થાનિક કારીગરો, મહિલા સ્વસહાય જૂથો, શેરી ફેરીયાઓ અને નાના વેપારીઓ પોતાના ઉત્પાદનો પ્રદર્શિત કરી શકશે અને વેચાણ પણ કરી શકશે. આથી તેમને સીધા ગ્રાહકો સુધી પહોંચવાનો મોકો મળશે, જેના કારણે તેમની આવકમાં વધારો થવાની શક્યતા છે.
 

એક જ સ્થળે સ્વદેશી ઉત્પાદનો

આ મોલનો એક મહત્વપૂર્ણ લાભ એ રહેશે કે શહેરના લોકોને વિવિધ સ્વદેશી ચીજવસ્તુઓ એક જ સ્થળે ઉપલબ્ધ થશે. સામાન્ય રીતે અલગ અલગ સ્થળોએથી વસ્તુઓ ખરીદવી પડે છે, પરંતુ આ મોલમાં હસ્તકલા, પરંપરાગત ઉત્પાદનો, ઘરગથ્થુ વસ્તુઓ અને અન્ય સ્થાનિક બનાવટના ઉત્પાદનો સરળતાથી મળી શકશે.

આથી ‘વોકલ ફોર લોકલ’ અભિયાનને પણ વધુ વેગ મળશે. લોકો વધુમાં વધુ સ્વદેશી વસ્તુઓ ખરીદવા પ્રોત્સાહિત થશે, જેના કારણે સ્થાનિક અર્થતંત્ર મજબૂત બનશે.
 

શહેરી આજીવિકા મિશન દ્વારા અમલ

આ યોજના શહેરી વિકાસ અને શહેરી ગૃહ નિર્માણ વિભાગ હેઠળ કાર્યરત Gujarat Urban Livelihood Mission દ્વારા અમલમાં મૂકવામાં આવશે. આ સંસ્થા શહેરી ગરીબો અને નાના ઉદ્યોગકારોને રોજગાર અને આવકના અવસર ઉપલબ્ધ કરાવવા માટે વિવિધ યોજનાઓ ચલાવે છે.

‘નમો સ્વદેશી અર્બન મોલ’ પણ આ જ દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવે છે. આ યોજના દ્વારા શહેરોમાં નાના વ્યવસાયોને પ્રોત્સાહન મળશે અને સ્થાનિક ઉત્પાદનોને નવી ઓળખ મળશે.
 

સ્વદેશી મેળાઓની સફળતા બાદ નિર્ણય

તાજેતરમાં રાજ્યની 16 મહાનગરપાલિકાઓમાં ‘પ્લાસ્ટિક ફ્રી સ્વદેશી ફેસ્ટિવલ’ અંતર્ગત સ્વદેશી મેળાઓનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ મેળાઓને લોકો તરફથી સારો પ્રતિસાદ મળ્યો હતો. સ્થાનિક કારીગરો અને સ્વસહાય જૂથોની બહેનોને પોતાના ઉત્પાદનો પ્રદર્શિત અને વેચાણ કરવાની સારી તક મળી હતી.

આ સફળતાને ધ્યાનમાં રાખીને રાજ્ય સરકારે હવે કાયમી સ્વરૂપે ‘નમો સ્વદેશી અર્બન મોલ’ સ્થાપિત કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ મોલ દ્વારા વર્ષભર સ્થાનિક ઉત્પાદકોને વેચાણ માટે પ્લેટફોર્મ ઉપલબ્ધ રહેશે.
 

બજેટમાં જોગવાઈ

રાજ્ય સરકાર દ્વારા 2026-27ના બજેટમાં આ યોજના માટે ખાસ નાણાં ફાળવવામાં આવ્યા છે. ‘નમો સ્વદેશી અર્બન મોલ’ તથા સ્વદેશી મેળાઓના આયોજન માટે અંદાજે પાંચ કરોડ રૂપિયાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. આ ફંડનો ઉપયોગ મોલની સ્થાપના, વ્યવસ્થાપન અને વિવિધ પ્રદર્શનોના આયોજન માટે કરવામાં આવશે.
 

સ્થાનિક અર્થતંત્રને મળશે બળ

આ મોલના કારણે શહેરોમાં સ્થાનિક અર્થતંત્રને પણ બળ મળશે. નાના ઉદ્યોગકારો અને કારીગરોને સ્થિર આવકનો સ્ત્રોત મળશે, જ્યારે ગ્રાહકોને ગુણવત્તાવાળા સ્વદેશી ઉત્પાદનો ઉપલબ્ધ થશે.

સાથે જ આ મોલમાં સમયાંતરે સ્વદેશી હાટ, પ્રદર્શનો અને મેળાઓનું પણ આયોજન કરવામાં આવશે. જેના કારણે વધુ લોકો સ્થાનિક ઉત્પાદનો વિશે જાણશે અને સ્વદેશી વસ્તુઓનો ઉપયોગ વધશે.

આ રીતે ગુજરાતના ચાર મોટા શહેરોમાં શરૂ થનારા ‘નમો સ્વદેશી અર્બન મોલ’ રાજ્યમાં સ્થાનિક ઉત્પાદન, રોજગારી અને સ્વદેશી ચીજવસ્તુઓના પ્રચાર માટે એક મહત્વપૂર્ણ પગલું સાબિત થઈ શકે છે. આ યોજના દ્વારા ‘વોકલ ફોર લોકલ’ અને ‘આત્મનિર્ભર ભારત’ના વિચારને વધુ મજબૂતી મળશે.