ગુજરાત સહિત દેશભરમાં ફરી એકવાર સિઝનલ ઈન્ફ્લૂએન્ઝા (H1N1)નું જોખમ વધી રહ્યું છે. લાંબા સમયથી સવારે 7 વાગ્યાથી બપોરે 3 વાગ્યા સુધી વધતું તાપમાન અને સાંજના સમયમાં તેનું તીવ્ર ઘટાડો, સાથે શહેરોમાં વધતું હવા પ્રદૂષણ – આ તમામ પરિબળો મળીને હાલ ઈન્ફ્લૂએન્ઝા માટે અત્યંત અનુકૂળ પરિસ્થિતિ બનાવી રહ્યા છે. સરકારી પત્રોમાં હવે જેને સ્વાઇનફ્લૂ નહિ પરંતુ સિઝનલ ઈન્ફ્લૂએન્ઝા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તે રોગ ફરી ચિંતાજનક ઝડપે ફેલાયો છે.

એક સમયે સામાન્ય શરદી સમાન ગણાતો ફ્લૂ આજે ગંભીર રૂપ ધારણ કરી રહ્યો છે. કારણ કે, તાજેતરના આંકડા મુજબ ઈન્ફ્લૂએન્ઝાનો મૃત્યુદર કોરોના કરતાં પણ વધુ નોંધાઈ રહ્યો છે, જે આરોગ્ય તંત્ર માટે ચેતવણી સમાન છે.

ગુજરાતમાં સતત વધી રહ્યા છે કેસો

કોરોના મહામારી પહેલાં વર્ષ 2019માં ગુજરાતમાં ઈન્ફ્લૂએન્ઝાના 4,844 કેસો નોંધાયા હતા, જેમાં 151 લોકોનાં મોત થયાં હતાં.

કોરોના સમયગાળા (2020–2022) દરમિયાન જાહેર જીવન બંધ હોવાથી ફ્લૂના કેસોમાં ઘટાડો થયો હતો, પરંતુ 2024 પછી ફરી કેસોમાં તેજી જોવા મળી છે.

2024માં ગુજરાતે નોંધાવ્યા:

• 1,711 કેસો
• 55 મોત

જ્યારે રાષ્ટ્રીય સ્તરે:

• 20,414 કેસો
• 347 મોત

આ આંકડા બતાવે છે કે ફ્લૂનો ફેલાવો હવે ફરીથી કોરોના-પૂર્વના સ્તર તરફ જઈ રહ્યો છે અને હવામાન તેમજ પ્રદૂષણ તેની ગરજ વધારી રહ્યા છે.

દેશના ટોચના ફ્લૂ રાજ્યોમાં ગુજરાતનો સમાવેશ

દેશમાં ફ્લૂના કેસોમાં સૌથી વધુ વધારો નોંધાવતા રાજ્યોમાં કર્ણાટક, કેરળ, દિલ્હી, મહારાષ્ટ્ર અને તમિલનાડુ પછી છઠ્ઠા ક્રમે ગુજરાત છે. દેશના કુલ કેસોમાં 8%થી વધુ કેસો માત્ર ગુજરાતમાં નોંધાય છે.

2025ના જાન્યુઆરીથી જૂન દરમિયાન ગુજરાતમાં 56 કેસ નોંધાયા હતા, પરંતુ નિષ્ણાતો ચેતવણી આપે છે કે ચોમાસા બાદનો સમય – એટલે કે ઓક્ટોબર અને નવેમ્બર – ઈન્ફ્લૂએન્ઝા માટે સૌથી જોખમી સીઝન છે. હાલના બદલાતા હવામાનને કારણે રોગ ઝડપથી ફેલાઈ શકે છે.

મૃત્યુદર કોરોનાથી વધારે – ચિંતાનો મુખ્ય મુદ્દો

ભારતમાં કોરોનાના કુલ 4.50 કરોડ કેસો સામે 5,33,847 મોત થયા હતા, એટલે કે મૃત્યુદર આશરે 1.18% હતો.

બીજી તરફ સિઝનલ ફ્લૂમાં:

• રાષ્ટ્રીય મૃત્યુદર – 1.70%
• ગુજરાતમાં મૃત્યુદર – 3% સુધી

આ આંકડા દર્શાવે છે કે ગુજરાતમાં ઈન્ફ્લૂએન્ઝાનો પ્રભાવ દેશ કરતાં વધુ ગંભીર છે. સૌથી મોટી ચિંતાની બાબત એ છે કે ફ્લૂ કોરોના જેટલો જ અતિ સંક્રામક રોગ છે. ઘર કે ઓફિસમાં એક વ્યક્તિ બીમાર થાય, તો ઘણીવાર બીજાને પણ ઝડપથી અસર થતી હોય છે.

રાજકોટમાં વાઈરલ કેસોમાં 30%નો ઝાટકો વધારો

આરોગ્ય વિભાગમાં ઉપલબ્ધ માહિતી મુજબ રાજકોટ મહાનગરપાલિકાની હદમાં ગત સપ્તાહે વાઈરલ શરદી અને ઉધરસના કેસોમાં 30%નો વધારો નોંધાયો છે.

• તબીબોના જણાવ્યા પ્રમાણે:
• પ્રદૂષિત હવા
• તીવ્ર હવામાન બદલાવ
• રસીકરણ અંગે અજાગૃતતા
• અને ભીડવાળા સ્થળો

— આ સૌ ઇન્ફ્લૂએન્ઝાના ઝડપી ફેલાવાનું કારણ બને છે.

જાગરૂકતા અને સાવચેતી હવે સમયની જરૂર

વિશેષજ્ઞો સલાહ આપે છે કે:

• ભીડવાળા સ્થળે માસ્કનો ઉપયોગ
• હાથ ધોવાની ટેવ
• વૃદ્ધો, બાળકો અને બીમાર લોકો માટે રસીકરણ
• જરૂર વગરની મુસાફરીમાં ઘટાડો
• વહેલી તકે દવાઓ અને સારવાર શરૂ કરવી

ઈન્ફ્લૂએન્ઝાની ગંભીરતા ઘટાડવા માટે ખુબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.

ગુજરાતમાં સિઝનલ ઈન્ફ્લૂએન્ઝાનો વધતો ખતરો અને કોરોના કરતાં વધુ મૃત્યુદર ચિંતાનો વિષય છે. પ્રદૂષણ, હવામાન બદલાવ અને જાહેર અજાગૃતતા પર નિયંત્રણ લાવી શકાય તો જ આ ચેપજન્ય રોગ સામે અસરકારક લડત આપી શકાય.