ભારત અને ન્યૂઝીલેન્ડ વચ્ચેના દ્વિપક્ષીય આર્થિક સંબંધોમાં એક મહત્વપૂર્ણ અને ઐતિહાસિક પગલું ભરાયું છે. બંને દેશો વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલી ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ (FTA) એટલે કે ટેરિફ મુક્ત વેપાર સમજૂતી અંગેની વાતચીત હવે સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થઈ છે. આ સમજૂતીથી બંને દેશોના વેપાર અને ઉદ્યોગ ક્ષેત્રને વ્યાપક ફાયદો થવાની આશા છે. ન્યૂઝીલેન્ડના વડાપ્રધાન ક્રિસ્ટોફર લક્સને સત્તાવાર જાહેરાત કરતા જણાવ્યું હતું કે, આ કરાર હેઠળ ન્યૂઝીલેન્ડ તેની 100 ટકા ટેરિફ લાઇન પર શુલ્ક સંપૂર્ણપણે દૂર કરશે, જેના કારણે ભારતીય નિકાસકારોને ન્યૂઝીલેન્ડના બજારમાં શૂન્ય ડ્યુટી સાથે સીધો પ્રવેશ મળશે.

આ સમજૂતી ભારતની ઝડપથી વિકસતી અર્થવ્યવસ્થાને વૈશ્વિક સ્તરે વધુ મજબૂત બનાવશે. વડાપ્રધાન લક્સને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સાથે ચર્ચા બાદ જણાવ્યું હતું કે, આ કરાર કીવી વ્યવસાયોને ભારતના 1.4 અબજ ગ્રાહકો સુધી પહોંચવાનો માર્ગ ખુલ્લો કરશે. અંદાજ મુજબ આગામી બે દાયકામાં ન્યૂઝીલેન્ડની ભારત તરફની નિકાસ વાર્ષિક 1.1 બિલિયન ડોલરથી વધીને 1.3 બિલિયન ડોલર સુધી પહોંચી શકે છે, જે બંને દેશોની અર્થવ્યવસ્થાને નવી ગતિ આપશે.

આ મુક્ત વેપાર સમજૂતીની સત્તાવાર શરૂઆત 16 માર્ચ, 2025ના રોજ થઈ હતી, જ્યારે કેન્દ્રીય વાણિજ્ય મંત્રી પીયૂષ ગોયલ અને ન્યૂઝીલેન્ડના વેપાર મંત્રી ટોડ મેક્લે વચ્ચે બેઠક યોજાઈ હતી. માત્ર પાંચ ઔપચારિક રાઉન્ડ અને અનેક વર્ચ્યુઅલ બેઠકો બાદ આ કરારને અંતિમ મંજૂરી આપવામાં આવી છે. આ સમજૂતી હેઠળ ભારતે પણ ઉદારતા દાખવીને ન્યૂઝીલેન્ડ માટે 70 ટકા ટેરિફ લાઇન પર છૂટછાટ આપવાની ઓફર કરી છે, જે બંને દેશોની પરસ્પર વિશ્વાસપૂર્ણ ભાગીદારી દર્શાવે છે.

હાલની સ્થિતિ મુજબ ભારતનો ન્યૂઝીલેન્ડમાં સરેરાશ આયાત ટેક્સ માત્ર 2.3 ટકા છે, જ્યારે ન્યૂઝીલેન્ડના ઉત્પાદનો પર ભારતમાં સરેરાશ 17.8 ટકા જેટલો ઊંચો ટેક્સ લાગુ પડે છે. આ ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ બાદ આ ઊંચા ટેક્સમાં મોટો ઘટાડો થશે, જેનાથી ન્યૂઝીલેન્ડના ઉત્પાદનો ભારતીય બજારમાં વધુ સ્પર્ધાત્મક બનશે. નાણાકીય વર્ષ 2024-25માં બંને દેશો વચ્ચે કુલ 1.3 બિલિયન ડોલરનો વેપાર થયો હતો, જેમાં ભારતે 711.1 મિલિયન ડોલરની નિકાસ કરી હતી.

વેપારિક દ્રષ્ટિએ જોવામાં આવે તો ભારત મુખ્યત્વે ન્યૂઝીલેન્ડને એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF), ટેક્સટાઈલ્સ, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ અને મશીનરીની નિકાસ કરે છે. ખાસ કરીને કાપડ અને ફાર્મા ઉદ્યોગને આ કરારથી મોટો ફાયદો થવાની શક્યતા છે. બીજી તરફ, ન્યૂઝીલેન્ડથી ભારત મુખ્યત્વે કૃષિ આધારિત કાચો માલ આયાત કરે છે, જેમાં લાકડાની વસ્તુઓ, લાકડાનો માવો (પલ્પ), સ્ટીલ સ્ક્રેપ અને એલ્યુમિનિયમ સ્ક્રેપનો સમાવેશ થાય છે.

આ મુક્ત વેપાર સમજૂતી માત્ર આર્થિક લાભ પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં ભારતની વ્યૂહાત્મક સ્થિતિને પણ મજબૂત બનાવે છે. આ કરાર દ્વારા ભારત વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇનમાં પોતાની ભૂમિકા વધુ મજબૂત કરી શકે છે. સાથે સાથે, ન્યૂઝીલેન્ડ જેવા વિકસિત દેશ સાથેનો આ કરાર ભારતની વૈશ્વિક વેપાર નીતિ માટે મહત્વપૂર્ણ મીલનો પથ્થર સાબિત થશે.

સારાંશરૂપે, ભારત-ન્યૂઝીલેન્ડ ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ બંને દેશોની મજબૂત મિત્રતા, પરસ્પર વિશ્વાસ અને લાંબા ગાળાના આર્થિક સહકારનું પ્રતીક છે. આ સમજૂતીથી આગામી વર્ષોમાં દ્વિપક્ષીય વેપારને નવી ઊંચાઈ મળશે, રોજગાર સર્જન થશે અને કૃષિથી લઈને ટેક્સટાઈલ તથા ઉદ્યોગ ક્ષેત્રને નવી દિશા મળશે.