દેશના ગ્રામિણ વિકાસ ક્ષેત્રમાં એક મહત્વપૂર્ણ પરિવર્તન આવ્યું છે. રાષ્ટ્રપતિ દ્રોપદી મુર્મુએ ‘વિકસિત ભારત ગેરંટી ફોર રોજગાર એન્ડ આજિવિકા મિશન (ગ્રામીણ)’ એટલે કે વીબી–જી રામ જી બિલને મંજૂરી આપી છે. આ સાથે જ વર્ષોથી અમલમાં રહેલી મનરેગા યોજનાનું સ્થાન હવે ‘જી રામ જી’ કાયદાએ લઈ લીધું છે. સંસદમાં ગુરુવારે વિપક્ષના ભારે વિરોધ વચ્ચે આ બિલ પસાર કરવામાં આવ્યું હતું.

નવા કાયદા હેઠળ ગ્રામિણ પરિવારોને મળતી મજૂરી રોજગાર ગેરંટીમાં નોંધપાત્ર વધારો કરવામાં આવ્યો છે. અગાઉ મનરેગા અંતર્ગત દર વર્ષે 100 દિવસની રોજગાર ગેરંટી હતી, જેને હવે વધારીને 125 દિવસ કરવામાં આવી છે. સરકારનું માનવું છે કે આ પગલાથી ગ્રામિણ વિસ્તારોમાં આવક સુરક્ષા મજબૂત થશે અને ગરીબ પરિવારોને વધારાનો આધાર મળશે.

કેન્દ્રીય ગ્રામિણ વિકાસ મંત્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે આ કાયદાને ઐતિહાસિક ગણાવતા જણાવ્યું હતું કે, મોદી સરકારે મહાત્મા ગાંધીના આદર્શોને સાચા અર્થમાં જીવંત રાખ્યા છે. તેમણે વિપક્ષ, ખાસ કરીને કોંગ્રેસ પર આરોપ મૂક્યો હતો કે અગાઉની સરકારોએ મનરેગાને સંપૂર્ણ શક્તિથી અમલમાં મૂકી નહોતી. ચૌહાણે કહ્યું કે, કોંગ્રેસે ગાંધીજીના નામનો રાજકીય ઉપયોગ કર્યો, જ્યારે વર્તમાન સરકારે તેમના વિચારોને જમીન પર ઉતાર્યા છે.

વિપક્ષ તરફથી મનરેગાની જગ્યાએ નવો કાયદો લાવવો અને તેમાંથી મહાત્મા ગાંધીનું નામ દૂર કરવાના મુદ્દે સરકાર પર પ્રહાર કરવામાં આવ્યા હતા. પરંતુ શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે આ આરોપોને ફગાવી દેતા કહ્યું કે, ‘જી રામ જી’ કાયદો માત્ર નામ બદલવાનો પ્રયાસ નથી, પરંતુ ગ્રામિણ ભારતને વધુ સશક્ત બનાવવાની દિશામાં લેવાયેલું વ્યાપક પગલું છે.

તેમણે યુપીએ અને એનડીએ સરકારોના સમયમાં યોજનાના અમલની તુલના કરતા મહત્વપૂર્ણ આંકડા રજૂ કર્યા. ચૌહાણના જણાવ્યા અનુસાર, કોંગ્રેસના શાસનકાળ દરમિયાન કુલ 1660 કરોડ શ્રમ દિવસોનું સર્જન થયું હતું, જ્યારે મોદી સરકારના સમયમાં આ આંકડો વધીને 3210 કરોડ શ્રમ દિવસો સુધી પહોંચી ગયો છે. આથી સ્પષ્ટ થાય છે કે વર્તમાન સરકારે ગ્રામિણ રોજગાર સર્જનમાં વધુ અસરકારક કામગીરી કરી છે.

મહિલાઓની ભાગીદારી બાબતે પણ નોંધપાત્ર સુધારો થયો હોવાનું કેન્દ્રીય મંત્રીએ જણાવ્યું. અગાઉ મનરેગા હેઠળ મહિલાઓની ભાગીદારી 48 ટકા હતી, જે મોદી સરકારના સમયમાં વધીને 56.73 ટકા સુધી પહોંચી ગઈ છે. આ આંકડા ગ્રામિણ મહિલાઓને આર્થિક રીતે સશક્ત બનાવવામાં સરકારની ભૂમિકા દર્શાવે છે.

‘જી રામ જી’ કાયદો વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના વિકસિત ભારત 2047ના વિઝન સાથે સીધો જોડાયેલ છે. સરકારનું લક્ષ્ય માત્ર રોજગાર પૂરતો સીમિત નથી, પરંતુ ગ્રામિણ વિસ્તારોમાં આજીવિકા, કૃષિ ઉત્પાદકતા અને આર્થિક સ્વાવલંબનને મજબૂત બનાવવાનું છે. આ કાયદા દ્વારા ગ્રામિણ યુવાનોને સ્થાનિક સ્તરે રોજગાર મળી રહે, સ્થળાંતર ઘટે અને ગામડાંઓમાં વિકાસની ગતિ તેજ બને – એવો સરકારનો ઉદ્દેશ છે.

નવા કાયદા અંતર્ગત રોજગાર યોજનાઓને કૃષિ, પશુપાલન, ગ્રામિણ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને સ્વરોજગાર પ્રવૃત્તિઓ સાથે જોડવામાં આવશે. આથી માત્ર મજૂરી નહીં, પરંતુ લાંબા ગાળાની આજીવિકાના અવસરો પણ ઊભા થશે. સરકારનું માનવું છે કે આ પગલાંથી ગ્રામિણ અર્થવ્યવસ્થા વધુ મજબૂત બનશે અને ગરીબી ઘટાડવામાં મદદ મળશે.

સારાંશરૂપે, રાષ્ટ્રપતિની મંજૂરી સાથે અમલમાં આવનાર ‘જી રામ જી’ કાયદો દેશના ગ્રામિણ વિકાસમાં નવી દિશા ખોલે છે. મનરેગાથી આગળ વધીને, આ કાયદો વધુ દિવસોની રોજગાર ગેરંટી, મહિલાઓની વધતી ભાગીદારી અને વિકસિત ભારતના સપનાને સાકાર કરવાની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું સાબિત થવાની શક્યતા છે.