નવી દિલ્હી,

મક્કા કરારમાં જોડાવવા ઈરાનને તુર્કીએ, સાઉદી અને પાકનું નોતરું

મધ્ય પૂર્વના રાજકારણમાં અને વૈશ્વિક સુરક્ષા સમીકરણોમાં ખૂબ જ મોટા ફેરબદલના સંકેતો મળી રહ્યા છે. સાઉદી અરેબિયા, તૂર્કિયે અને પાકિસ્તાન દ્વારા તાજેતરમાં રચાયેલા શક્તિશાળી ત્રિપક્ષીય ગઠબંધન 'મક્કા કરાર'માં જોડાવા માટે ઈરાનને સત્તાવાર આમંત્રણ મળ્યું હોવાના અહેવાલ સામે આવ્યા છે. અલ્ મયાદીનના રિપોર્ટ અનુસાર ઈરાન આ પ્રસ્તાવ પર ગંભીરતાથી વિચારણા કરી રહ્યું છે. ગત 7 ઓગસ્ટના રોજ સાઉદી અરેબિયાના ક્રાઉન પ્રિન્સ મોહમ્મદ બિન સલમાન, તૂર્કિયેના પ્રમુખ રેસેપ તૈયપ એર્દોગન અને પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન શહબાઝ શરીફ વચ્ચે આ કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા.

આ ગઠબંધનની સૌથી મોટી શરત એ છે કે ત્રણેયમાંથી કોઈ પણ એક દેશ પર થનારો વિદેશી કે સશસ્ત્ર હુમલો ત્રણેય દેશો પરનો હુમલો માનવામાં આવશે. તૂર્કિયેના વિદેશ મંત્રી હાકાન ફિદાને આ વ્યવસ્થાની તુલના પશ્ચિમી દેશોના સૈન્ય સંગઠન NATO ના આર્ટિકલ 5 સાથે કરી છે. આ કરાર હેઠળ ત્રણેય દેશોના વિદેશ મંત્રીઓ, સંરક્ષણ મંત્રીઓ અને સૈન્ય કમાન્ડરો વચ્ચે નિયમિત બેઠકો, સંયુક્ત સૈન્ય અભ્યાસ અને સંરક્ષણ ઉદ્યોગોમાં પરસ્પર સહયોગ વધારવા પર સંમતિ સધાઈ છે.

ઈરાની સંસદની ન્યૂઝ એજન્સીના વડા મહેદી રહીમીના જણાવ્યા અનુસાર, ઈરાનને આ કરારમાં સામેલ થવાનું આમંત્રણ મળ્યું છે. તેઓએ ઉમેર્યું કે મધ્ય પૂર્વના દેશો હવે એક પ્રાદેશિક 'સુરક્ષા કવચ' બનાવવાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યા છે. ઈરાન હંમેશાથી કોઈ બહારની શક્તિઓ વગર સ્થાનિક દેશો દ્વારા જ પ્રાદેશિક સુરક્ષા વ્યવસ્થા ગોઠવવાનો હિમાયતી રહ્યું છે, જેથી આ પ્રસ્તાવ ઈરાન માટે ફાયદાકારક સાબિત થઈ શકે છે.

હાલમાં તૂર્કિયે અને અન્ય સભ્યોએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ ગઠબંધન ઈરાન કે અન્ય કોઈ ચોક્કસ દેશની વિરુદ્ધ નથી. ભવિષ્યમાં આ જૂથનો વિસ્તાર કરીને અન્ય અરબ અને મુસ્લિમ દેશોને પણ જોડવામાં આવશે, જેમાં ઈજિપ્તનું નામ સંભવિત આગામી સભ્ય તરીકે ચર્ચામાં છે. જો ઈરાન આ જૂથમાં જોડાય છે, તો મધ્ય પૂર્વમાં અમેરિકા અને ઈઝરાયેલના પ્રભાવ સામે આ એક અત્યંત શક્તિશાળી સૈન્ય અને રાજકીય મોરચો બનીને ઉભરશે.