પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા ઈઝરાયલ-ઈરાન યુદ્ધની અસર હવે ભારત અને ખાસ કરીને ગુજરાતના ઉદ્યોગો પર જોવા મળી રહી છે. ગેસ સપ્લાયમાં ઘટાડો થતા અનેક ઉદ્યોગો મુશ્કેલીમાં મુકાઈ રહ્યા છે. કોમર્શિયલ ગેસની અછતને કારણે હોટલ-રેસ્ટોરન્ટ અને કેટરિંગ વ્યવસાય પર પહેલાથી જ અસર પડી છે, ત્યારે હવે ડેરી ઉદ્યોગ પણ સંકટમાં ફસાઈ શકે તેવી સ્થિતિ સર્જાઈ છે.

ગુજરાતના કેટલાક મોટા ડેરી પ્લાન્ટને મળતા ગેસ પુરવઠામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરાયો છે. ખાસ કરીને મહેસાણા સહિતના વિસ્તારોમાં આવેલા ડેરી પ્લાન્ટમાં ગેસ સપ્લાયમાં લગભગ 40 ટકા સુધીનો કાપ મુકાતા હવે ઉત્પાદન પર સીધી અસર થવાની શક્યતા ઉભી થઈ છે.
 

ડેરી ઉદ્યોગ સામે વધતું સંકટ

ડેરી પ્લાન્ટમાં દૂધ પ્રોસેસિંગ માટે મોટા પ્રમાણમાં ગેસની જરૂર પડે છે. દૂધને ઉકાળવા, પ્રોસેસ કરવા તેમજ વિવિધ ડેરી પ્રોડક્ટ બનાવવાની પ્રક્રિયામાં ગેસ મહત્વપૂર્ણ છે.

હાલમાં ગેસ પુરવઠામાં ઘટાડો થતા ડેરી સંચાલકો માટે ઉત્પાદન જાળવવું મુશ્કેલ બની રહ્યું છે. મહેસાણાની દૂધસાગર ડેરી સહિત કેટલીક ડેરીઓમાં ગેસ સપ્લાયમાં 40 ટકા સુધીનો ઘટાડો થયો હોવાનું જાણવા મળ્યું છે.

પરિસ્થિતિ વધુ ગંભીર બને તો ડેરી પ્લાન્ટને અસ્થાયી રીતે બંધ કરવાનો વિકલ્પ પણ અપનાવવો પડી શકે છે. જો આવું થાય તો દૂધના ઉત્પાદનોના સપ્લાય પર પણ અસર પડી શકે છે.
 

મિલ્ક પાવડર ઉત્પાદન પર અસરની ભીતિ

ગેસની અછતને કારણે સૌથી મોટી અસર મિલ્ક પાવડર ઉત્પાદન પર પડી શકે છે. મિલ્ક પાવડર બનાવવાની પ્રક્રિયામાં સતત અને મોટી માત્રામાં ઉર્જાની જરૂર રહે છે.

જો ગેસ પુરવઠો યથાવત નહીં રહે તો મિલ્ક પાવડરના ઉત્પાદનમા નોંધપાત્ર ઘટાડો થઈ શકે છે. આ સ્થિતિ લાંબા સમય સુધી રહે તો ડેરી ઉદ્યોગને આર્થિક નુકસાન પણ વેઠવું પડી શકે છે.

આ ઉપરાંત દૂધના અન્ય પ્રોડક્ટ્સ જેમ કે ઘી, બટર અને ચીઝના ઉત્પાદન પર પણ તેની અસર જોવા મળી શકે છે.
 

હોટલ અને ખાણીપીણી ઉદ્યોગ પર અસર

કોમર્શિયલ ગેસ સિલિન્ડરની અછતને કારણે હોટલ, રેસ્ટોરન્ટ અને કેટરિંગ ઉદ્યોગ પહેલાથી જ મુશ્કેલીમાં મુકાયા છે. ગેસ સિલિન્ડર મેળવવામાં મોડું થતું હોવાથી વ્યવસાયિકો માટે દૈનિક કામગીરી ચલાવવી મુશ્કેલ બની રહી છે.

ગેસ સિલિન્ડર બુક કરાવવાનો સમય વધતા સામાન્ય લોકોમાં પણ ચિંતા વધી છે કે ક્યાંક રસોડા માટેના ગેસ સિલિન્ડર પણ અછતમાં ન આવી જાય.
 

સિરામીક ઉદ્યોગમાં ઉત્પાદન ઠપ

મોરબીનો સિરામીક ઉદ્યોગ પણ ગેસની અછતથી ભારે અસરગ્રસ્ત બન્યો છે. પ્રોપેન ગેસનો પુરવઠો ખોરવાતા મોરબીમાં 100થી વધુ સિરામીક ફેક્ટરીઓ બંધ થઈ ગઈ હોવાનું જાણવા મળ્યું છે.

ગેસ વિના ઉત્પાદન શક્ય ન હોવાથી ઘણી ફેક્ટરીઓએ કામકાજ તાત્કાલિક બંધ કરવું પડ્યું છે. જો પરિસ્થિતિ યથાવત રહેશે તો આ આંકડો વધુ વધી શકે છે.
 

રાજ્ય સરકાર પાસે ઉદ્યોગકારોની રજૂઆત

ગેસની અછતને લઈને સિરામીક ઉદ્યોગકારો ગાંધીનગર પહોંચ્યા હતા અને રાજ્ય સરકાર સમક્ષ પોતાની સમસ્યાઓ રજૂ કરી હતી. ઉદ્યોગકારોના પ્રતિનિધિમંડળે મુખ્યમંત્રી સાથે મુલાકાત કરીને ગેસ પુરવઠા અંગે તાત્કાલિક ઉકેલ લાવવા માંગ કરી હતી.

આ તરફ રાજ્ય સરકારે પણ પ્રોપેન ગેસનો ઉપયોગ કરતા ઉદ્યોગોને એક મહિના માટે ઉત્પાદન બંધ રાખવા અંગે અભિપ્રાય માંગ્યો હોવાનું જાણવા મળ્યું છે.
 

અન્ય ઉદ્યોગો પર પણ જોખમ

માત્ર સિરામીક જ નહીં પરંતુ ગેસ આધારિત અન્ય ઉદ્યોગો પણ આ સંકટથી પ્રભાવિત થઈ રહ્યા છે. રાજકોટ નજીકના શાપર-વેરાવળ વિસ્તારમાં આવેલા કાસ્ટિંગ અને ફોર્જિંગ ઉદ્યોગકારોએ પણ રાજ્ય સરકાર સમક્ષ રજૂઆત કરી છે.

આ વિસ્તારમાં આવેલા 600થી વધુ ઉદ્યોગ એકમો ગેસ પર આધારિત છે. જો ગેસ પુરવઠામાં વધુ ઘટાડો થશે તો આ એકમોને કામકાજ બંધ કરવું પડી શકે છે.
 

હજારો કામદારોની રોજીરોટી પર અસર

ઉદ્યોગો બંધ થવાથી માત્ર ઉત્પાદન પર જ નહીં પરંતુ હજારો કામદારોની રોજીરોટી પર પણ અસર પડી શકે છે. જો ગેસની અછત લાંબા સમય સુધી યથાવત રહેશે તો રોજગારી અને સ્થાનિક અર્થતંત્ર પર ગંભીર અસર થવાની શક્યતા છે.

વિશેષજ્ઞોનું માનવું છે કે મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધનો ઉકેલ ઝડપથી નહીં આવે તો તેની અસર વિશ્વના અનેક દેશો સહિત ભારતના ઉદ્યોગો પર પણ લાંબા સમય સુધી જોવા મળી શકે છે.