ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલતી ટ્રેડ ડીલની ચર્ચાઓ હવે અંતિમ તબક્કામાં પહોંચી છે, પરંતુ આ કરાર પર સહી થવા માટે હજુ થોડો સમય લાગી શકે છે. કારણ કે ભારતે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે અમેરિકાનું નવું વૈશ્વિક ટેરિફ માળખું નક્કી થયા પછી જ બંને દેશો વચ્ચેના આ મહત્વપૂર્ણ વેપાર કરારને અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવશે.

ભારત સરકારના વાણિજ્ય સચિવ Rajesh Agrawal એ જણાવ્યું હતું કે હાલમાં બંને દેશો વચ્ચે કરારની વિગતોને અંતિમ સ્વરૂપ આપવા માટે ચર્ચાઓ ચાલી રહી છે. તેમણે ઉમેર્યું કે ટેરિફ સંબંધિત અનિશ્ચિતતા દૂર થયા બાદ જ આ ટ્રેડ ડીલ પર સહી થશે. આથી સ્પષ્ટ થાય છે કે બંને દેશો આ કરારને ગંભીરતાથી લઈ રહ્યા છે અને કોઈપણ અનિશ્ચિતતા વગર જ તેને અમલમાં મૂકવા માંગે છે.

ગયા મહિને આ ટ્રેડ ડીલને વચગાળાનું સ્વરૂપ આપવામાં આવ્યું હતું અને આશા રાખવામાં આવી રહી હતી કે માર્ચ મહિનામાં જ તેના પર સહી થઈ જશે. પરંતુ અમેરિકાની ટ્રેડ નીતિમાં થયેલા અચાનક ફેરફારોને કારણે આ પ્રક્રિયા થોડી આગળ ધકેલાઈ ગઈ છે. ખાસ કરીને અમેરિકાના ટેરિફ સ્ટ્રક્ચરમાં આવેલા બદલાવને કારણે બંને દેશો હવે વધુ સ્પષ્ટતા માટે રાહ જોઈ રહ્યા છે.

અમેરિકાના પૂર્વ પ્રમુખ Donald Trump દ્વારા અનેક દેશો પર લાદવામાં આવેલા ટેરિફને અમેરિકાની સર્વોચ્ચ અદાલત Supreme Court of the United States દ્વારા ગેરકાયદે જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા. આ નિર્ણય બાદ અમેરિકાનું પહેલાનું ટેરિફ માળખું તૂટીને પડ્યું છે. તેના પરિણામે અમેરિકા દ્વારા તાત્કાલિક ધોરણે તમામ દેશો પર 10 ટકા જેટલો ટેરિફ લાદવામાં આવ્યો છે.
 

આ ટેરિફ અમેરિકન બંધારણની કલમ 122 હેઠળ લાગુ કરવામાં આવ્યો છે અને આશા છે કે તે લગભગ પાંચ મહિના સુધી અમલમાં રહેશે. જો આ સમયગાળા બાદ પણ તેને ચાલુ રાખવો હોય, તો અમેરિકાને તેની સંસદ એટલે કે યુએસ કોંગ્રેસની મંજૂરી લેવી પડશે. આ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને ભારતે પણ રાહ જોવાની નીતિ અપનાવી છે.

અધિકારીઓએ જણાવ્યું છે કે ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના ટ્રેડ ડીલના મોટા ભાગના મુદ્દાઓ પર પહેલેથી જ સહમતી બની ચૂકી છે. હવે ચર્ચાઓ મુખ્યત્વે ટેકનિકલ પાસાઓ અને નોન-ટેરિફ અવરોધો સુધી સીમિત રહી ગઈ છે. આ અવરોધોને દૂર કરવા માટે બંને દેશો વચ્ચે સતત સંવાદ ચાલી રહ્યો છે.

ભારત સરકારનું માનવું છે કે આ સમયનો ઉપયોગ રચનાત્મક રીતે કરવો જોઈએ જેથી જ્યારે પણ આ કરાર સહી માટે તૈયાર થાય, ત્યારે અન્ય કોઈ મુદ્દાના કારણે વિલંબ ન થાય. એટલે કે, બંને દેશો હાલ તમામ બાકી રહેલા મુદ્દાઓને સુલઝાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.

આ વચ્ચે, અમેરિકાએ ભારત સહિતના કેટલાક દેશો સામે ‘સુપર 301’ હેઠળ તપાસ કરવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરવાની વાત પણ કરી છે. આ મુદ્દે ભારતના વાણિજ્ય મંત્રાલયે જણાવ્યું છે કે તેના કાયદાકીય પાસાઓનો અભ્યાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે અને યોગ્ય સમયે તેનો જવાબ આપવામાં આવશે.

કુલ મળીને જોવામાં આવે તો ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેનો આ ટ્રેડ કરાર બંને દેશો માટે અત્યંત મહત્વનો છે. આ કરારથી દ્વિપક્ષીય વેપાર વધવાની સાથે નવા રોકાણના અવસર પણ ઊભા થશે. જોકે, ટેરિફ સંબંધિત સ્પષ્ટતા ન મળ્યા સુધી આ કરાર પર અંતિમ મોહર લાગવાની શક્યતા ઓછી છે.

આગામી સમયમાં અમેરિકાનું નવું ટેરિફ માળખું ક્યારે જાહેર થાય છે અને તે કેટલું સ્થિર રહે છે, તે જ નક્કી કરશે કે ભારત-અમેરિકા ટ્રેડ ડીલ ક્યારે હકીકતમાં રૂપાંતરિત થાય છે.