રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS)ના વડા મોહન ભાગવતે હૈદરાબાદમાં યોજાયેલા એક મહત્વપૂર્ણ કાર્યક્રમમાં ભારતની વૈશ્વિક ભૂમિકા અંગે વિસ્તૃત વિચાર વ્યક્ત કર્યા હતા. તેમણે જણાવ્યું કે ભારતનું ‘વિશ્વગુરુ’ બનવું કોઈ રાષ્ટ્રીય મહત્ત્વાકાંક્ષા નથી, પરંતુ સમગ્ર માનવજાતની જરૂરિયાત છે. વિશ્વ આજે જે પ્રકારના પડકારોનો સામનો કરી રહ્યું છે, તેમાં ભારતનું આધ્યાત્મિક, નૈતિક અને માનવ મૂલ્યો આધારિત માર્ગદર્શન અત્યંત જરૂરી છે, એમ તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું.

મોહન ભાગવતે પોતાના સંબોધનમાં કહ્યું કે વિશ્વગુરુ બનવાની ભારતની યાત્રા સરળ નથી. આ લક્ષ્ય પ્રાપ્ત કરવા માટે સખત મહેનત, પ્રતિબદ્ધતા અને સમાજના સર્વાંગી વિકાસ માટે સતત પ્રયત્નો જરૂરી છે. તેમણે સ્પષ્ટ કહ્યું કે આ માત્ર ભાષણો કે વિચારોથી નહીં, પરંતુ આપણી જીવનશૈલી, વર્તન અને કાર્યો દ્વારા સાબિત કરવું પડશે.
 

ટેકનોલોજી પર માનવતાનું નિયંત્રણ હોવું જોઈએ

હૈદરાબાદમાં બોલતા મોહન ભાગવતે ટેકનોલોજીના વધતા પ્રભાવ પર પણ મહત્વપૂર્ણ વાત કરી. તેમણે જણાવ્યું કે આજના યુગમાં ટેકનોલોજી, સોશિયલ મીડિયા અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) જેવી બાબતો ઝડપથી વિકસી રહી છે. આ તમામ વિકાસ આવશ્યક છે, પરંતુ ટેકનોલોજી માનવતાની માલિક ન બને, માનવતા ટેકનોલોજીની માલિક રહે – એ જ સૌથી મોટો પડકાર છે.

મોહન ભાગવતે કહ્યું,
“ટેકનોલોજી આવશે, AI આવશે, બધું જ આવશે. પરંતુ તેના કોઈ નકારાત્મક પરિણામો નહીં આવે એ આપણી જવાબદારી છે. માનવ બુદ્ધિ ટેકનોલોજીના ઉપયોગને વિશ્વના કલ્યાણ તરફ દોરી જાય, રાક્ષસી વૃત્તિઓ તરફ નહીં, પરંતુ દૈવી વૃત્તિઓ તરફ દોરી જાય – આ આપણે આપણા આચરણ દ્વારા બતાવવું પડશે.”

તેમણે ઉમેર્યું કે માનવ મૂલ્યો, કરુણા, સહઅસ્તિત્વ અને જવાબદારી વિના ટેકનોલોજી વિનાશક બની શકે છે, જ્યારે યોગ્ય દિશામાં તેનો ઉપયોગ સમગ્ર માનવજાત માટે આશીર્વાદ સાબિત થઈ શકે છે.
 

‘વિશ્વગુરુ’ બનવું મહત્વાકાંક્ષા નહીં, ફરજ છે

RSS વડાએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું કે ભારતનું વિશ્વગુરુ બનવું કોઈ ઘમંડ કે સ્વાર્થથી પ્રેરિત વિચાર નથી.
“વિશ્વગુરુ બનવાની આપણી મહત્વાકાંક્ષા નથી. દુનિયાની જરૂરિયાત છે કે ભારત ફરીથી વિશ્વગુરુ બને,” એમ તેમણે કહ્યું.

તેમણે જણાવ્યું કે વિશ્વ આજે સંઘર્ષ, અસમાનતા, યુદ્ધ, માનસિક તણાવ અને નૈતિક સંકટમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. આવા સમયમાં ભારત પાસે તેના હજારો વર્ષ જૂના સંસ્કાર, દર્શન અને જીવન મૂલ્યો દ્વારા વિશ્વને નવી દિશા બતાવવાની ક્ષમતા છે.
 

સંઘનું કાર્ય અને વ્યક્તિત્વ વિકાસ

મોહન ભાગવતે RSSના કાર્ય વિશે પણ વાત કરી. તેમણે જણાવ્યું કે વિશ્વગુરુ બનવાની પ્રક્રિયા અનેક પ્રવાહો દ્વારા આગળ વધી રહી છે અને RSS પણ એમાંથી એક મહત્વપૂર્ણ પ્રવાહ છે. સંઘ વ્યક્તિત્વ વિકાસ પર ભાર મૂકે છે અને વ્યક્તિને સમાજ પરિવર્તન માટે તૈયાર કરે છે.

તેમણે કહ્યું,
“અમે લોકોના વ્યક્તિત્વનો વિકાસ કરીએ છીએ અને પછી તેમને સમાજના વિવિધ ક્ષેત્રોમાં કાર્ય કરવા માટે મોકલીએ છીએ. આજે તેમના કાર્યની દરેક જગ્યાએ પ્રશંસા થાય છે. સમાજ તેમ પર વિશ્વાસ રાખે છે.”

મોહન ભાગવતે જણાવ્યું કે જ્યારે વ્યક્તિ નૈતિક મૂલ્યો સાથે કાર્ય કરે છે, ત્યારે તે માત્ર પોતાના માટે નહીં, પરંતુ સમગ્ર સમાજ માટે પ્રેરણારૂપ બને છે. આ પ્રકારના વ્યક્તિત્વો જ ભારતને વૈશ્વિક સ્તરે માર્ગદર્શક બનાવી શકે છે.
 

વિશ્વને માર્ગદર્શન આપવાનો સમય

RSS વડાના જણાવ્યા મુજબ, ભારતે પોતાની વિચારધારા, આચરણ અને સેવાભાવ દ્વારા વિશ્વને બતાવવું પડશે કે વિકાસ અને માનવતા સાથે ચાલીને શક્ય છે. આધ્યાત્મિકતા અને આધુનિકતા વચ્ચે સંતુલન સાધીને જ ભારત વિશ્વ માટે માર્ગદર્શક બની શકે છે.

અંતમાં મોહન ભાગવતે કહ્યું કે વિશ્વગુરુ બનવાની યાત્રા લાંબી છે, પરંતુ જો સમાજ એકસાથે પ્રયત્ન કરે, તો ભારત ફરીથી વિશ્વને માર્ગ બતાવનારી ભૂમિકા ભજવી શકે છે – અને એ જ સમગ્ર માનવજાતના કલ્યાણ માટે જરૂરી છે.