ભારતીય વૈજ્ઞાનિકો અને સંશોધકોને કેન્સર નિદાનના ક્ષેત્રમાં મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિ મળી છે. ઓન્કોલોજી રિસર્ચમાં કાર્યરત ભારતીય સંશોધક ટીમે ‘ઓન્કોમાર્ક’ (OncoMark) નામનું અદ્યતન એઆઈ આધારિત ફ્રેમવર્ક વિકસાવ્યું છે, જે કેન્સરને શરૂઆતના તબક્કામાં ઓળખવામાં મદદરૂપ બનશે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ શોધ કેન્સરની સમયસર તપાસ અને સારવારની પ્રક્રિયામાં ક્રાંતિકારી ફેરફાર લાવી શકે છે.

હાલમાં કેન્સરની ઓળખ માટે અનેક પ્રકારના ટેસ્ટ, બાયોપ્સી અને સ્કેન કરવાની જરૂર પડે છે, જેના કારણે ખર્ચ પણ વધારે થાય છે અને સમય પણ વેડફાય છે. ઘણી વખત મોડું નિદાન થવાને કારણે દર્દીની સ્થિતિ ગંભીર બની જાય છે. આવી સ્થિતિમાં ‘ઓન્કોમાર્ક’ જેવી એઆઈ આધારિત ટેકનોલોજી દર્દીઓ માટે આશાની નવી કિરણ બની છે.
 

ઓન્કોમાર્ક શું છે?

‘ઓન્કોમાર્ક’ એ એક એઆઈ પાવર્ડ સિસ્ટમ છે, જે કેન્સરના કોષોનું મોલેક્યુલર લેવલ પર વિશ્લેષણ કરે છે. આ સિસ્ટમ ટ્યુમર કેટલું આક્રમક છે, તે કેટલા પ્રમાણમાં ફેલાઈ શકે છે અને દર્દી માટે કેટલું જોખમ ઊભું કરી શકે છે, તેનું ચોક્કસ મૂલ્યાંકન કરે છે. આ વિશ્લેષણના આધારે ડોક્ટરોને કેન્સરના તબક્કા (સ્ટેજ) નક્કી કરવામાં અને દર્દી માટે યોગ્ય સારવાર યોજના તૈયાર કરવામાં સહાય મળે છે.

સંશોધક ટીમના જણાવ્યા અનુસાર, ઓન્કોમાર્કની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે તે ઓછા સમયમાં વધુ ચોક્કસ પરિણામ આપે છે, જેના કારણે સારવાર વધુ અસરકારક અને ખર્ચમાં ઓછી બની શકે છે.
 

ટ્યુમરની આક્રમકતા માપવામાં મદદ

ઓન્કોમાર્ક સિસ્ટમ ટ્યુમરની વૃદ્ધિ, તેની આક્રમકતા અને ફેલાવાની શક્યતાઓને સમજવા માટે ટ્રાન્સક્રિપ્ટોમિક ડેટા એનાલિસિસનો ઉપયોગ કરે છે. આ પ્રક્રિયામાં કેન્સર સેલ્સના જીન એક્સપ્રેશનનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવે છે, જેના આધારે કેન્સરના સ્વભાવ વિશે ઊંડાણપૂર્વક માહિતી મળે છે. પરિણામે ડોક્ટરો દર્દી માટે સ્પેશિયલ અને વ્યક્તિગત ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન ડિઝાઈન કરી શકે છે.
 

14 પ્રકારના કેન્સરનો ડેટા

આ એઆઈ ફ્રેમવર્કને વધુ અસરકારક બનાવવા માટે સંશોધકોએ 14 અલગ-અલગ પ્રકારના કેન્સરનો ડેટા સિસ્ટમમાં ફીડ કર્યો છે. દર્દીના સેમ્પલ્સ અને ડાયગ્નોસ્ટિક રિપોર્ટના આધારે ઓન્કોમાર્ક કેન્સરના પ્રકાર અને તેની ગંભીરતાનું વિશ્લેષણ કરે છે. આ સિસ્ટમ કેન્સરના હોલમાર્ક્સને ઓળખીને તેની સંપૂર્ણ પ્રોફાઇલ તૈયાર કરે છે, જે પરંપરાગત પદ્ધતિઓ કરતાં વધુ ઝડપી અને વિશ્વસનીય માનવામાં આવે છે.
 

99 ટકા સુધીની ચોકસાઈ

આંતરિક પરીક્ષણ દરમિયાન ઓન્કોમાર્કે 99 ટકા સુધીની ચોકસાઈ દર્શાવી છે, જે તેને વિશ્વની અગ્રણી કેન્સર ડાયગ્નોસ્ટિક ટેકનોલોજીમાં સ્થાન અપાવે છે. સંશોધકોના જણાવ્યા અનુસાર, આટલી ઊંચી ચોકસાઈના કારણે ખોટા નિદાનની શક્યતા ખૂબ જ ઓછી રહે છે અને દર્દીને યોગ્ય સમયે યોગ્ય સારવાર મળી શકે છે.
 

આંતરરાષ્ટ્રીય જર્નલમાં પ્રકાશિત સંશોધન

આ મહત્ત્વપૂર્ણ સંશોધનને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે માન્યતા મળી છે. આ રિસર્ચ ‘કમ્યુનિકેશન્સ બાયોલોજી’ નામની પ્રતિષ્ઠિત જર્નલમાં
“OncoMark: The High-Throughput Neural Multi-Task Learning Framework for Comprehensive Cancer Hallmark Qualification”
શીર્ષક હેઠળ પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યું છે. આ સાથે જ ભારત સરકારના વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી મંત્રાલય તરફથી પણ આ સંશોધનને માન્યતા આપવામાં આવી છે.
 

કેન્સર સારવારમાં નવી દિશા

નિષ્ણાતો માને છે કે ઓન્કોમાર્ક જેવી એઆઈ ટૂલ્સ કેન્સર સારવારને વધુ સસ્તી, ઝડપી અને અસરકારક બનાવી શકે છે. ખાસ કરીને ભારત જેવા દેશમાં, જ્યાં કેન્સરના દર્દીઓની સંખ્યા વધી રહી છે અને સારવાર ખર્ચ એક મોટો પડકાર છે, ત્યાં આવી ટેકનોલોજી આરોગ્ય ક્ષેત્ર માટે ગેમ-ચેન્જર સાબિત થઈ શકે છે.

ઓન્કોમાર્કનું વિકાસ ભારતીય વૈજ્ઞાનિકોની ક્ષમતાનો પ્રબળ પુરાવો છે. કેન્સરની વહેલી ઓળખ, યોગ્ય સારવાર અને દર્દીની જીવનદર વધારવા માટે આ એઆઈ ફ્રેમવર્ક મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવશે. આવનારા સમયમાં જો આ ટેકનોલોજી હોસ્પિટલોમાં વ્યાપક રીતે અપનાવવામાં આવશે, તો કેન્સર સામેની લડાઈમાં માનવજાતને મોટી સફળતા મળવાની સંભાવના છે.