ગુજરાતમાં જમીન માપણીની પ્રોસેસ લાંબા સમયથી નાગરિકો માટે મોટી મુશ્કેલીનું કારણ બની હતી. ખાનગી લાયસન્સી સર્વેયરોને લાયસન્સ મેળવવું હોય ત્યારે રાજ્યકક્ષાએ ચાલતી ફાઇલની લાંબી પ્રક્રિયા, સેટલમેન્ટ કમિશનર સુધી પહોંચવા લાગતો સમય, અને મંજૂરી માટે મહીનાઓ સુધી ચાલતી રાહ—આ બધાએ મળી માપણીની પ્રક્રિયા અત્યંત ધીમાગતિ બનાવી દીધી હતી. આવી પરિસ્થિતિમાં સરકારે નાગરિક હિત ધ્યાનમાં રાખીને એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે, જેના આધારે હવે સર્વેયરોને લાયસન્સ જારી કરવાની સંપૂર્ણ સત્તા જિલ્લાકક્ષાએ કલેક્ટરને આપવામાં આવી છે. આ નવી પદ્ધતિ 4 ડિસેમ્બર 2025થી રાજ્યભરમાં અમલમાં આવી ગઈ છે.

ડિસેન્ટ્રલાઇઝેશનનો મોટો પગલું

રાજ્ય સરકારે લાંબા સમયથી ચાલતી ફરિયાદો, પેન્ડિંગ કેસો અને માપણીમાં થતી ગેરરીતિઓના આધારે આ નવી વ્યવસ્થા લાગુ કરવાની જરૂર અનુભવી. અત્યાર સુધીમાં લાયસન્સ ઇસ્યુ કરવાની સત્તા સેટલમેન્ટ કમિશનર અને રાજ્યકક્ષાના અધિકારીઓ પાસે હતી. પરિણામે, અરજીઓના ઢગલા ઊભા થતા, ફાઇલની ચકાસણીમાં વિલંબ થતો અને સામાન્ય નાગરિકોને માપણી માટે લાંબી રાહ જોવી પડતી.

નવી વ્યવસ્થા હેઠળ ડિસેન્ટ્રલાઇઝેશન કરવામાં આવતા હવે દરેક જિલ્લાના કલેક્ટર પોતે સર્વેયરોને લાયસન્સ આપશે. આથી અરજી સીધે જિલ્લા કચેરીમાં જ પ્રોસેસ થશે. સરકારનું માનવું છે કે નિર્ણય ક્ષમતા જિલ્લાકક્ષાએ લાવતા નાગરિકોને વધુ ઝડપી અને જવાબદાર સેવા મળી શકશે.

સર્વેયરનું સંપૂર્ણ ચેકિંગ અને મોનિટરિંગ જિલ્લા સ્તરે

નવો ઠરાવ કલેક્ટરની ભૂમિકા માત્ર લાયસન્સ આપવા સુધી મર્યાદિત નથી રાખતો. હવે:

• સર્વેયરની પ્રોફાઇલ વેરિફિકેશન
• શૈક્ષણિક અને તકનીકી લાયકાત ચકાસણી
• પોલીસ વેરિફિકેશન ફરજિયાત
• ફી નક્કી કરવી
• કેસો ફાળવવા
• સર્વેયરની કામગીરીનું મોનિટરિંગ

આ તમામ જવાબદારી જિલ્લાકક્ષાના કલેક્ટર ઓફિસ પર હશે. એટલે કે, સર્વેયર હવે સંપૂર્ણપણે જિલ્લા વહીવટ તંત્રની જવાબદારી હેઠળ કામ કરશે, જે માપણીની ગુણવત્તા અને ચોકસાઈ વધારી શકે છે.

માપણીના પેન્ડિંગ કેસોમાં આવશે મોટી રાહત

મહેસૂલ વિભાગના સુત્રો માને છે કે આ નિર્ણયથી માપણી સંબંધિત પેન્ડિંગ કેસોમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થશે. કારણ કે, હવે દરેક જિલ્લામાં તંત્ર પોતાને અનુકૂળ સર્વેયરો ફાળવી શકશે, તેમની ઉપલબ્ધતા મુજબ કેસ વહેંચી શકશે અને લોકલ લેવલે જ નિર્ણય લઈ શકશે.

રાજ્યકક્ષાએ ફાઇલ અટવાઈ રહેતી, જેને કારણે કેસો મહીનાઓ સુધી બાકી રહેતા. હવે ફાઇલનું ચક્કર ઘટી જશે અને નાગરિકોને પોતાની અરજીની પ્રગતિ વિશે ઝડપી માહિતી પણ મળી શકશે.

ભ્રષ્ટાચાર રોકવા માટે કડક વ્યવસ્થા

નવા નિયમો માત્ર લાયસન્સ પ્રદાનની પ્રક્રિયામાં ઝડપ લાવવા પૂરતા નથી, પણ સિસ્ટમને પારદર્શક બનાવવા પર પણ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.

• દરેક સર્વેયરના પોલીસ વેરિફિકેશન ફરજિયાત.
• તમામ લાયસન્સનો ડિજિટલ રેકોર્ડ કલેક્ટર કચેરી જાળવશે.
• સમયાંતરે રાજ્યને વિગતવાર રિપોર્ટ મોકલવો ફરજિયાત રહેશે.

લાયસન્સ રિન્યુઅલ, કામગીરીમાં ગેરરીતિઓ અને નાગરિકોની ફરિયાદો પર કલેક્ટરને સીધી કાર્યવાહી કરવાની સત્તા આપવામાં આવી છે.

આ નિયમો ભ્રષ્ટાચારને રોકવા, સર્વેયરોની જવાબદારી વધારવા અને નાગરિકોની સમસ્યાઓ ઝડપથી ઉકેલવા માટે બનાવાયા છે.

રાજ્યભરમાં માર્ગદર્શિકા તૈયાર

નવી વ્યવસ્થાને અમલી બનાવવા માટે રાજ્યના તમામ જિલ્લાઓમાં માર્ગદર્શિકા તૈયાર કરવાની કામગીરી શરૂ થઈ ગઈ છે. દરેક જિલ્લામાં અલગથી રજિસ્ટર તૈયાર થઈ રહ્યા છે, જેમાં લાયસન્સીની માહિતી, તેમની કામગીરી અને કેસોની વિગતો દાખલ થશે. આ ડિજિટલ ડેટાબેઝ ભવિષ્યમાં એક સંકલિત સિસ્ટમ તરીકે કામ કરશે.

નાગરિકોને શું મળશે લાભ?

• માપણી માટે લાંબી રાહમાંથી રાહત
• અરજીની પ્રક્રિયામાં ઝડપ
• લોકલ લેવલ પર જ સમસ્યા ઉકેલ
• જવાબદાર અને દેખરેખ હેઠળ સર્વેયરોની કામગીરી
• ભ્રષ્ટાચારની શક્યતા ઘટશે
• પેન્ડિંગ કેસોમાં ઘટાડો

ગુજરાત સરકારનો આ નિર્ણય લાંબા સમયથી અસ્થિર બનેલી જમીન માપણી પ્રણાલીને સ્ફૂર્તિ આપવા દિશામાં એક મોટું પગલું માનવામાં આવે છે. કલેક્ટરને સત્તા આપવાથી જિલ્લાકક્ષાએ પ્રતિસાદ ઝડપી મળશે, નાગરિકોને સમયસર સેવા મળશે અને સિસ્ટમ વધુ પારદર્શક બનશે. નાગરિકોના અનુભવને સરળ બનાવવા માટે આ નીતિ વાસ્તવમાં અસરકારક સાબિત થશે કે નહીં, તે આગામી મહિનાઓમાં સ્પષ્ટ થઈ જશે, પરંતુ હાલના સંજોગોમાં આ નિર્ણયને સ્વાગત લાયક ગણવામાં આવે છે.