રાજકોટમાં ગુજરાતની પૂર્વ મુખ્યમંત્રી તથા વર્તમાન ઉત્તર પ્રદેશના રાજ્યપાલ આનંદીબેન પટેલની આત્મકથા **“મુજે ચુનૌતીયાં પસંદ હૈ!”**ના વિમોચન દરમિયાન એક એવું દૃશ્ય સર્જાયું કે જે ગુજરાતની રાજનીતિમાં નવી ચર્ચાને જન્મ આપે છે. લાંબા સમય પછી આનંદીબેન પટેલ અને કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ એક જ મંચ પર જોવા મળ્યા, અને બન્નેએ એકબીજા વિષે કરેલા નિવેદનો ધ્યાન ખેંચનાર હતા.

ગુજરાત રાજકારણમાં આ બંને નેતાઓ ઘણીવાર અલગ રાજકીય કેમ્પના ગણાતા આવ્યા છે, તેમ છતાં મંચ પરની તેમની પરસ્પર પ્રશંસા બતાવે છે કે “જૂની કેમિસ્ટ્રી” હજુ પણ જીવંત છે. ભાજપની વિશેષતા એ રહી છે કે ભલે આંતરિક જૂથ હોય, તે બહાર ક્યારેય દેખાતા નથી. છતાં રાજકારણમાં ગૂંથાયેલા સંબંધો અને જૂના વિવાદોની સુગંધ સમયાંતરે બહાર આવી જ જાય છે.

મોદી પછીના સમયની રાજકીય યાદો

2014માં નરેન્દ્ર મોદી વડાપ્રધાન બન્યા બાદ આનંદીબેન પટેલ ગુજરાતની પ્રથમ મહિલા મુખ્યમંત્રી બની હતી. પરંતુ તેમનો કાર્યકાળ પૂર્ણ ન થયો – કારણો રાજકીય રીતે જાણીતા હોવા છતાં સત્તાવાર ક્યારેય કહ્યા નહોતા. ચર્ચાઓમાં ઘણીવાર એવો ઉલ્લેખ થતો કે ચોક્કસ રાજકીય કેમ્પ તેમની સામે હતો. તે ઈતિહાસ ફરી એકવાર લોકોની યાદમાં તાજો થયો જ્યારે આ પુસ્તક વિમોચન પ્રસંગે આનંદીબેન અને અમિત શાહ એક જ મંચ પર આવ્યા.

કાર્યક્રમમાં મુખ્યમંત્રી ભુપેન્દ્ર પટેલ પણ હાજર હતા – જે પોતે આનંદીબેનના મતવિસ્તાર ઘાટલોડીયાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે અને તેમના કાર્યકાળ દરમ્યાન રાજ્યમાં અનેક પદોએ જવાબદારી બજાવી ચૂક્યા છે. આ ત્રિપુટીની હાજરી રાજકીય રીતે ખાસ માની શકાય.

અમિત શાહની પ્રશંસા સાથે રાજકીય સંદેશ

અમિત શાહે પોતાના સંબોધનમાં આનંદીબેન પટેલની પ્રશંસા કરતાં જણાવ્યું કે 2019માં સંગઠન પૂર્વેમાં આનંદીબેન ઇન્ચાર્જ તરીકે ઉત્તમ કામગીરી કરી. તેમણે ઉમેર્યું કે ભાજપ આજે જ્યાં સુધી પહોંચ્યો છે તે અનેક કાર્યકર્તાઓની મહેનતનું પરિણામ છે અને આનંદીબેનનો પોતાનો ફાળો મહત્ત્વનો છે.

શાહે આત્મકથાને ‘વાંચવા લાયક પુસ્તક’ તરીકે રજૂ કર્યું અને એને યુવાનો માટે પ્રેરણાસ્રોત ગણાવ્યું. આ શબ્દોમાં માત્ર પ્રશંસા જ નહોતી – પરંતુ નરમ રાજકીય સંકેતો પણ દેખાતા હતા.

આનંદીબેનની સ્પષ્ટવાદી ટકોર — ‘મારો આત્મા શિક્ષકનો છે’

અમિત શાહના મંચ છોડ્યા બાદ આનંદીબેને જે કહ્યું તે ખાસ મહત્વનું હતું. તેમણે ગૃહમંત્રીનું નામ લીધા વગર કહ્યું:

“હમણા હમણા ગૃહમંત્રી આપણી વચ્ચેથી ગયા… બધા જાણે છે કે તેમને ‘ચાણક્ય’ કહેવામાં આવે છે અને તેઓ ખરેખર ચાણક્ય જ છે.”

આવતા-જતાં અટકી તેઓએ આગળ ઉમેર્યું કે કોણે આગળ લાવવું, કોણે પાછળ રાખવું, કઈ ચાલ ક્યાં વાપરવી એ બધું તેમને આવડે છે. તેમના શબ્દોમાં એક પ્રશંસા હતી પરંતુ સાથે જ હળવી ટકોર પણ છુપાયેલી હતી.

પછી આનંદીબેને પોતાની અપેક્ષાઓ અંગે કહ્યું:

“મને આ બધું ફાવે નહીં; મારો આત્મા તો શિક્ષકનો છે. શિક્ષણ સિવાય કશું આવડતું નથી.”

આ વાક્યો સ્પષ્ટ બતાવે છે કે તેમણે રાજકારણ કરતાં શિક્ષણને વધુ નજીક માન્યું છે અને તેઓ આજે પણ પોતાની ઓળખ રાજનીતિ કરતા શિક્ષણ ક્ષેત્ર સાથે વધારે જોડાયેલી માને છે.

ગુજરાતની નીતિઓ પર ખુલ્લી ટકોર

આનંદીબેન પટેલ રાજકારણમાં સક્રિય ન હોવા છતાં તેમણે મંચ પરથી કેટલીક નીતિઓ અંગે સ્પષ્ટ અભિપ્રાય આપ્યા.

• ગુજરાતમાં દારૂબંધી હળવી કરવાની ચર્ચા સામે તેમણે સરકારને ચેતવનારી સલાહ આપી.
• યુનિવર્સિટીઓમાં થતા ભંડોળ ગેરવહીવટ અંગે પણ ટકોર કરી.

તેઓ રાજકીય દબાણથી દૂર હોવાને કારણે આજે વધુ ખુલ્લું બોલી શકે છે એવો અંદાજ અનેક લોકો લગાવી રહ્યા છે.

ભાજપની આંતરિક ગતિશીલતાને નવો વળાંક

આ ઘટનાએ રાજકીય વર્તુળોમાં અનેક ચર્ચાઓને જન્મ આપ્યો છે. આનંદીબેન અને અમિત શાહ ભલે આજે અલગ રાજકીય પદ પર હોય છતાં તેમના સંબંધો વચ્ચેનું “અજાણતું અંતર” ગાયબ થયું છે તેવું મંચ પરથી જણાયું.

એક તરફ અમિત શાહનું આજના ભાજપમાં અદભૂત પ્રભાવ છે, બીજી તરફ આનંદીબેન રાજકીય રીતે સક્રિય ન હોવા છતાં તેમનો વ્યક્તિત્વ, અનુભવ અને સ્પષ્ટવક્તા સ્વભાવ તેમને આજે પણ ચર્ચામાં રાખે છે.

“મુજે ચુનૌતીયા પસંદ હૈ!” માત્ર આત્મકથા જ નથી—તે આનંદીબેન પટેલના જીવનના સંઘર્ષો, અભિગમ અને રાજકીય અનુભવોનું દર્પણ છે. વિમોચન કાર્યક્રમ દરમિયાન થયેલી રાજકીય ચર્ચાઓ બતાવે છે કે ગુજરાતની રાજનીતિમાં જૂના સંબંધો અને જૂના મતભેદો ક્યારેય સંપૂર્ણ રીતે ગુમ થતા નથી.

આ મંચે ફરી એકવાર સાબિત કર્યું કે રાજકારણમાં કોઈ બાબત ‘ભૂતકાળ’ નથી—બધું સમયાંતરે ફરી પ્રસ્તુત થાય છે, નવા અર્થ સાથે.