વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી શુક્રવારે દક્ષિણ આફ્રિકાના જ્હોનિસબર્ગ ગયા છે, જ્યાં 21થી 23 નવેમ્બર દરમિયાન યોજાનારી 20મી G-20 સમિટમાં તેઓ ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ કરશે. આ મુલાકાત માત્ર રાજનૈતિક નહીં પરંતુ વૈશ્વિક અર્થતંત્ર, વિકાસ, સુરક્ષા અને પર્યાવરણ જેવા મુદ્દાઓ પર ભારતની દૃષ્ટિ અને નેતૃત્વ રજૂ કરવાની મહત્વપૂર્ણ તક ગણાઈ રહી છે.

આ વર્ષે યોજાતી G-20 સમિટને વિશેષ ગણવામાં આવી રહી છે, કારણ કે ઈતિહાસમાં પ્રથમવાર G-20નું આયોજન આફ્રિકા ખંડમાં થઈ રહ્યું છે. દક્ષિણ આફ્રિકાના રાષ્ટ્રપતિ સિરિલ રામાફોસાના આમંત્રણ પર વડાપ્રધાન મોદી આ શિખર બેઠકમાં હાજરી આપી રહ્યા છે.

આફ્રિકામાં પ્રથમવાર G-20 સમિટ: ભારત માટે કૂટનીતિનો મહત્વનો મંચ

સમિટ માટે રવાના થવાને પહેલા વડાપ્રધાન મોદીએ જણાવ્યું કે આ મુલાકાત ખાસ મહત્વ ધરાવે છે. “આ આફ્રિકામાં યોજાતી પ્રથમ G-20 સમિટ છે. 2023માં ભારતની અધ્યક્ષતા દરમિયાન જ આફ્રિકન યુનિયનને G-20નું કાયમી સભ્યપદ મળ્યું હતું — જે ભારતની ‘ગ્લોબલ સાઉથ’ માટેની પ્રતિબદ્ધતાનું પ્રતિબિંબ છે,” એમ મોદીએ કહ્યું.

યાદ રહે કે G-20 એ વિશ્વની 20 શક્તિશાળી આર્થિકતાઓનો સમૂહ છે, જેના નિર્ણયો વૈશ્વિક રાજનીતિ અને આર્થિકતાને અસર કરતાં હોય છે. ભારત આ મંચનો ઉપયોગ છેલ્લા વર્ષોમાં પોતાના વૈશ્વિક પ્રભાવ અને નીતિ-નિર્ધારણમાં યોગદાન વધારવા માટે અસરકારક રીતે કરી રહ્યું છે.

PM મોદીના મહત્વના એજન્ડા: ત્રણ મુખ્ય સત્રોને કરશે સંબોધન

જ્હોનિસબર્ગ ખાતેની સમિટમાં વડાપ્રધાન મોદી ત્રણ મુખ્ય સત્રોને સંબોધિત કરશે. દરેક સત્રનો વિષય અને તેમાં ભારતનું વલણ અત્યંત મહત્વનું છે:

1. સમાવેશી અને ટકાઉ આર્થિક વિકાસ – ‘કોઈ વંચિત ન રહે’

આ સત્રમાં અર્થતંત્રની સ્થિરતા, વિકાસ અને સમાવેશી વૃદ્ધિ પર ચર્ચા થશે. ભારતનું વલણ સ્પષ્ટ છે—આર્થિક વિકાસનો લાભ બધાને મળવો જોઈએ.
ભારત ડિજિટલ પેમેન્ટ સિસ્ટમ, આધાર આધારિત કલ્યાણ મોડલ અને MSME સેક્ટરના વિકાસ જેવા વિષયો રજૂ કરી શકે છે.

2. ગતિશીલ વિશ્વમાં G-20નું યોગદાન – આબોહવા પરિવર્તન પર ભાર

આ સત્ર આપત્તિ જોખમ, ક્લાઈમેટ ચેન્જ, પર્યાવરણીય પડકારો અને સ્થિર ઊર્જા જેવા મુદ્દાઓ પર કેન્દ્રિત રહેશે.
ભારત આબોહવા ન્યાય, ગ્રીન હાઈડ્રોજન, રિન્યુએબલ એનર્જી ક્ષમતા અને ‘વન અર્થ, વન ફ્યુચર’ પર પોતાના પ્રયત્નોની વિગતો રજૂ કરી શકે છે.

3. બધા માટે ન્યાયી અને નિષ્પક્ષ ભવિષ્ય

આ સત્રમાં વિકાસશીલ દેશો માટે ન્યાયી વૈશ્વિક નીતિઓ, આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય માળખામાં સુધારાઓ અને ગરીબી ઉકેલવા જેવા મુદ્દાઓ ચર્ચાશે.
ભારત વારંવાર ગ્લોબલ સાઉથની અવાજને વિશ્વ સુધી પહોંચાડવાનું કામ કરી રહ્યું છે — આ સત્રમાં પણ એ દૃષ્ટિ સ્પષ્ટ રહેશે.

IBSA લીડર્સ મીટિંગમાં પણ હશે ભાગ

G-20 સાથે વડાપ્રધાન મોદી ઇન્ડિયા–બ્રાઝિલ–દક્ષિણ આફ્રિકા (IBSA) લીડર્સ બેઠકમાં પણ ભાગ લેશેછે.
IBSA એ ત્રણ મોટા લોકશાહી દેશોનો વ્યૂહાત્મક જૂથ છે, જે વેપાર, સુરક્ષા અને વિકાસ જેવા મુદ્દાઓ પર સહકાર વધારવા કામ કરે છે. આ બેઠક ભારત અને દક્ષિણ આફ્રિકા માટે દ્વિપક્ષીય સંબંધો મજબૂત બનાવવાની તક પણ સર્જશે.

સમિટથી ભારતની અપેક્ષાઓ

આ G-20 સમિટ ભારતને નીચે મુજબના મુદ્દાઓ પર વૈશ્વિક મહત્વ રજૂ કરવાની તક આપશે:

• ગ્લોબલ સાઉથનું પ્રતિનિધિત્વ
• આર્થિક સમાનતા અને ડિજિટલ વિકાસ
• રિન્યુએબલ એનર્જી અને ગ્રીન ભવિષ્ય
• આતંકવાદ સામે સહયોગ
• વૈશ્વિક વેપારમાં સ્થિરતા
  
  વડાપ્રધાન મોદીની આ મુલાકાત ભારતની વૈશ્વિક રાજનૈતિક અને આર્થિક સ્થિતિને વધુ મજબૂત બનાવશે. G-20 સમિટ વિશ્વના સૌથી મોટા મંચોમાંનું એક છે, અને તેના માધ્યમથી ભારત પોતાની નીતિઓ, વિચારો અને દૃષ્ટિકોણને સમગ્ર વિશ્વ સુધી અસરકારક રીતે રજૂ કરશે.