Ukraine restricts Indian diesel: યુક્રેને ભારત પાસેથી ડીઝલની ખરીદી પર પ્રતિબંધ મૂકવાનો નિર્ણય લીધો છે. યુક્રેનિયન ઊર્જા સલાહકાર એન્કોર ના જણાવ્યા મુજબ, આ નિર્ણય 1 ઓક્ટોબર, 2025 થી અમલમાં આવશે. આ પગલું એટલા માટે લેવામાં આવ્યું છે કારણ કે યુક્રેનને શંકા છે કે ભારત દ્વારા મોટા પાયે રશિયા પાસેથી ખરીદવામાં આવતા સસ્તા ક્રૂડ ઓઇલમાંથી રિફાઇન થયેલ ડીઝલમાં "રશિયન ઘટકો" હોઈ શકે છે. આ પ્રતિબંધ પહેલા, ઓગસ્ટ 2025 માં, યુક્રેને ભારત પાસેથી 119,000 ટન ડીઝલની આયાત કરી હતી, જે તેની કુલ આયાતનો 18% હતો.

યુક્રેન ભારતીય ડીઝલ પર પ્રતિબંધ કેમ લગાવી રહ્યું છે?

રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ શરૂ થયા બાદથી વૈશ્વિક ઉર્જા બજારના સમીકરણોમાં મોટો ફેરફાર આવ્યો છે. રશિયા દ્વારા ડ્રોન અને મિસાઇલોથી યુક્રેનિયન તેલ રિફાઇનરીઓને સતત નિશાન બનાવવામાં આવી રહી છે, જેના કારણે યુક્રેનને ડીઝલની સ્થાનિક અછતનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. આ પરિસ્થિતિમાં યુક્રેન બાહ્ય દેશો પાસેથી ડીઝલની આયાત કરવા પર નિર્ભર બન્યું છે.

ન્યૂઝ એજન્સી રોઇટર્સના અહેવાલ મુજબ, એન્કોર કન્સલ્ટન્સીએ સોમવારે જાહેરાત કરી કે યુક્રેન ભારતથી આવતા તમામ ડીઝલ કન્સાઈનમેન્ટ્સ પર પ્રતિબંધ મૂકશે. આ નિર્ણય પાછળનું મુખ્ય કારણ એ છે કે ભારત રશિયા પાસેથી મોટા પ્રમાણમાં સસ્તું ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદે છે. યુક્રેનિયન સુરક્ષા એજન્સીઓએ ભારતમાંથી આવતા ડીઝલમાં સંભવિત "રશિયન ઘટકો" ની તપાસ કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. યુક્રેનનું સંરક્ષણ મંત્રાલય પણ અગાઉ ભારતમાંથી ડીઝલ ખરીદી ચૂક્યું હતું, કારણ કે તે જૂના સોવિયેત ધોરણોને પૂર્ણ કરતું હતું.

વૈશ્વિક પરિપ્રેક્ષ્યમાં ભારતની ભૂમિકા

રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ પછી, ભારતે રશિયા પાસેથી સસ્તા ભાવે ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદીને મોટો ફાયદો ઉઠાવ્યો છે. રશિયાનું યુરલ ગ્રેડ ક્રૂડ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડ કરતાં 5 થી 6 ડોલર પ્રતિ બેરલ સસ્તું ઉપલબ્ધ છે. ભારતીય રિફાઇનરીઓ આ ક્રૂડને રિફાઇન કરીને સ્થાનિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાં વેચી રહી છે. આ જ કારણોસર અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પણ ભારતીય ખરીદી પર 50% ટેરિફ લગાવ્યો છે.

આ વર્ષના પ્રથમ 6 મહિનામાં યુક્રેનની ડીઝલ આયાત ગયા વર્ષની સરખામણીમાં 13% ઘટીને 2.74 મિલિયન મેટ્રિક ટન થઈ છે. યુદ્ધને કારણે સપ્લાય ચેઇનના સમીકરણો બદલાયા છે, અને યુક્રેન હવે રશિયા પર નિર્ભર રહેવાને બદલે પશ્ચિમ યુરોપ તરફ વળ્યું છે. જોકે, ભારતથી આવતા ડીઝલ પર પણ શંકા વ્યક્ત કરીને યુક્રેને આ મામલે કડક વલણ અપનાવ્યું છે.