ગુજરાત સહિત દેશભરમાં બાળકોમાં મોબાઈલનું વળગણ ચોંકાવનાર રીતે વધી રહ્યું છે. 14મી નવેમ્બર—બાળદિનના અવસર પર બહાર આવેલા એન્યુઅલ સર્વે ઓફ એજ્યુકેશન રિપોર્ટ-2024 (ASER) અનુસાર, ગ્રામીણ ગુજરાતમાં 82% બાળકો સ્માર્ટફોનનો ઉપયોગ કરે છે, જેમાંથી મોટા ભાગના બાળકો સોશિયલ મીડિયા, ગેમિંગ અને ઓનલાઇન અભ્યાસ માટે મોબાઈલનો ઉપયોગ કરે છે.

વધતું મોબાઈલ વળગણ

8થી 16 વર્ષના બાળકોમાં સ્માર્ટફોન વપરાશનો દર 83% સુધી પહોંચી ગયો છે. 57% બાળકો અભ્યાસ માટે મોબાઈલ વાપરે છે જ્યારે 76% બાળકો સોશિયલ મીડિયા પર સક્રિય છે. આ વધતી ટેવના કારણે હવે બાળકો શાળાના મેદાન કરતાં વધુ સમય મોબાઈલ સ્ક્રીન સામે વિતાવે છે.

 દરરોજ 3 કલાકથી વધુ સ્ક્રીન ટાઈમ

શોધમાં જાણવા મળ્યું કે બાળકોનો સરેરાશ સ્ક્રીન ટાઈમ 3 કલાકથી વધુ છે. લાંબા સમય સુધી સ્ક્રીન સામે રહેવાને કારણે:

• શારીરિક પ્રવૃત્તિઓ ઘટી ગઈ છે
• આંખોના પ્રશ્નો, માથાનો દુઃખાવો અને એકાગ્રતા ઘટવા જેવા સમસ્યાઓ વધી રહી છે
• બાળકો સામાજિક રીતે ઓછી ક્રિયાશીલતા બતાવી રહ્યા છે

શાળાઓમાં મેદાનનો અભાવ—મોબાઈલ પર વધી રહેલી નિર્ભરતા

ગુજરાતની કુલ 53,851 માન્ય શાળાઓમાંથી 6,332 શાળાઓમાં રમતના મેદાનો નથી.
રાજ્યની 33,000 સરકારી પ્રાથમિક શાળાઓમાંથી 5,000 શાળાઓ મેદાન વિના છે.
આ સ્થિતિમાં બાળકો માટે એકમાત્ર "રમણિય સ્થળ" મોબાઈલ જ બની ગયો છે.

કેવી રીતે રમાડવા માટે મોબાઈલ આપવાથી, ખાસ કરીને 2010 પછી જન્મેલા અને કોવિડ પછીના બાળકોમાં, શારીરિક નબળાઈ અને મટેરિયલ પ્લેનો અભાવ વધી રહ્યો છે.

 કોવિડ બાદના બાળકોમાં વધુ ગંભીર સ્થિતિ

2019 પછી જન્મેલા બાળકોને મેદાન કરતાં સ્ક્રીન વધુ મળ્યું છે. પરિણામે:

• શારીરિક વિકાસ ધીરો
• સામાજિક કુશળતાઓમાં ઘટાડો
• ઇમ્યુનિટી પર અસર

બાળકોમાં વધતું મોબાઈલ વ્યસન હવે ચિંતાનો વિષય બન્યું છે. શાળાઓમાં મેદાનો, ઘરમાં સ્ક્રીન ટાઈમ પર નિયંત્રણ અને બાળકોને આઉટડોર પ્રવૃત્તિઓ તરફ પ્રોત્સાહન દ્વારા જ આ સમસ્યાને નિયંત્રિત કરી શકાય છે.