ગુજરાતમાં સમાન નાગરિક સંહિતા (UCC) અમલમાં લાવવા માટે રાજ્ય સરકારે મહત્વપૂર્ણ પગલું ભર્યું છે. આ માટે રચાયેલી કમિટીએ પોતાનો અંતિમ અહેવાલ મુખ્યમંત્રીને સોંપી દીધો છે. આ કમિટી 4 ફેબ્રુઆરી 2025ના રોજ બનાવવામાં આવી હતી અને લાંબા અભ્યાસ પછી હવે તેની ભલામણો સરકાર સમક્ષ રજૂ કરી છે.

હવે રાજ્ય સરકાર આ અહેવાલના આધારે આગળની કાર્યવાહી હાથ ધરશે. મળતી માહિતી મુજબ, 17 માર્ચે યોજાનારી કામકાજ સલાહકાર સમિતિની બેઠકમાં UCC સહિત કુલ 4 વિધેયકો અંગે ચર્ચા થશે. 24 માર્ચે વિધાનસભામાં UCC બિલ રજૂ થવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
 

વિધાનસભામાં રાજકીય ગરમાવો

વિધાનસભામાં ચૂંટણી ખર્ચ અંગે ચર્ચા કરવા મુદ્દે ભારે વિવાદ જોવા મળ્યો હતો. કોંગ્રેસના ધારાસભ્ય શૈલેષ પરમારે પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો કે ચૂંટણી ખર્ચ અંગે ચર્ચા કેમ અટકાવવામાં આવી રહી છે.

આ મુદ્દે મંત્રી અર્જુન મોઢવાડિયાએ જવાબ આપતા જણાવ્યું કે ચૂંટણી પંચ એક બંધારણીય સંસ્થા છે અને તેની ટીકા ગૃહમાં કરી શકાતી નથી.

ત્યારબાદ અધ્યક્ષ શંકર ચૌધરીએ સ્પષ્ટ કર્યું કે અનુદાનની માંગણીઓ પર ચર્ચા તેમના નિર્દેશ અનુસાર જ થઈ શકે અને હાઇકોર્ટ તેમજ ચૂંટણી પંચ જેવા સ્વાયત્ત સંસ્થાઓ અંગે ગૃહમાં ચર્ચા શક્ય નથી.
 

UCC બિલ અંગે મહત્વની તારીખો

• 17 માર્ચ: કામકાજ સલાહકાર સમિતિમાં ચર્ચા
• 24 માર્ચ: વિધાનસભામાં બિલ રજૂ થવાની શક્યતા
• 25 માર્ચ: વિધાનસભા સત્રનો અંતિમ દિવસ
   

દિલ્હી બેઠક બાદ તેજ થઈ ચર્ચાઓ

મુખ્યમંત્રી અને નાયબ મુખ્યમંત્રીની તાજેતરની દિલ્હી મુલાકાત બાદ રાજ્યમાં UCC મુદ્દે ચર્ચાઓ વધુ તેજ બની છે. કેન્દ્રના નેતાઓ સાથે થયેલી બેઠકમાં આ મુદ્દે મહત્વપૂર્ણ ચર્ચા થઈ હોવાનું માનવામાં આવે છે.
 

UCC એટલે શું?

દેશમાં બે પ્રકારના કાયદા હોય છે:

• ક્રિમિનલ કાયદા (ગુનાહિત કેસો માટે)
• સિવિલ કાયદા (લગ્ન, સંપત્તિ, છૂટાછેડા વગેરે માટે)

હાલમાં ભારતમાં વિવિધ ધર્મો માટે અલગ અલગ પર્સનલ લૉ લાગુ પડે છે. UCC લાગુ થતાં તમામ નાગરિકો માટે એકસરખા કાયદા લાગુ થશે.
 

 
UCC લાગુ થયા પછી શું બદલાઈ શકે?

1️⃣ લગ્ન રજિસ્ટ્રેશન ફરજિયાત

બધા લગ્ન 6 મહિનાની અંદર રજિસ્ટર કરાવવું પડશે.
 

2️⃣ લિવ-ઇન રિલેશનશિપ નિયમિત

લિવ-ઇન સંબંધનું પણ રજિસ્ટ્રેશન ફરજિયાત રહેશે.
 

3️⃣ મિલકતમાં સમાન અધિકાર

પુત્ર અને પુત્રી બંનેને સમાન સંપત્તિ હક મળશે.
 

4️⃣ માતા-પિતાને પણ હક

મૃતકની મિલકતમાં માતા-પિતાનો પણ સમાન હિસ્સો રહેશે.
 

5️⃣ બહુપત્નીત્વ અને હલાલા પર પ્રતિબંધ

આ પ્રથાઓ પર કાયદેસર રોક લાગશે.
 

6️⃣ લઘુતમ લગ્ન ઉંમર

• પુરુષ: 21 વર્ષ
• સ્ત્રી: 18 વર્ષ
   

7️⃣ વસિયત માટે સમાન નિયમ

બધા ધર્મ માટે વસિયતના નિયમો એકસરખા રહેશે.
 

8️⃣ છૂટાછેડાનું રજિસ્ટ્રેશન

લગ્નની જેમ છૂટાછેડા પણ નોંધાવવા પડશે.
 

🚫 કેટલાક વર્ગોને મળશે છૂટ

• અનુસૂચિત જનજાતિઓ (Scheduled Tribes) UCCમાંથી બહાર રહેશે
• ટ્રાન્સજેન્ડર સમુદાયની પરંપરાઓમાં ફેરફાર નહીં થાય
   

ગુજરાતમાં UCC લાગુ કરવાની દિશામાં હવે અંતિમ તબક્કાની તૈયારીઓ ચાલી રહી છે. જો આ બિલ પસાર થાય, તો લગ્ન, છૂટાછેડા અને સંપત્તિ જેવા મુદ્દાઓમાં મોટા ફેરફારો જોવા મળી શકે છે. ઉત્તરાખંડ પછી ગુજરાત પણ આ કાયદો અમલમાં લાવનાર રાજ્ય બની શકે છે.