દર વર્ષે 12 જાન્યુઆરીના રોજ સમગ્ર ભારતભરમાં સ્વામી વિવેકાનંદની જન્મજયંતિ રાષ્ટ્રીય યુવા દિવસ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. સ્વામી વિવેકાનંદ માત્ર એક મહાન સંત જ નહોતા, પરંતુ તેઓ ભારતના યુવાનો માટે પ્રેરણાસ્ત્રોત અને માર્ગદર્શક પણ હતા. તેમના વિચારો આજે પણ યુવા પેઢીને આત્મવિશ્વાસ, શિસ્ત અને રાષ્ટ્રસેવાના માર્ગે આગળ વધવા માટે પ્રેરણા આપે છે.
 

સ્વામી વિવેકાનંદનો જન્મ અને જીવન પરિચય

સ્વામી વિવેકાનંદનો જન્મ 12 જાન્યુઆરી 1863ના રોજ કોલકાતા (તત્કાલીન કલકત્તા) ખાતે થયો હતો. તેમનું મૂળ નામ નરેન્દ્રનાથ દત્ત હતું. બાળપણથી જ તેઓ બુદ્ધિશાળી, જિજ્ઞાસુ અને આધ્યાત્મિક સ્વભાવ ધરાવતા હતા. રામકૃષ્ણ પરમહંસના શિષ્ય તરીકે તેમણે આધ્યાત્મિક જ્ઞાન પ્રાપ્ત કર્યું અને પછી સમગ્ર વિશ્વમાં ભારતીય સંસ્કૃતિ અને સનાતન ધર્મનો ગૌરવ ફેલાવ્યો.
 

શિકાગોનું ઐતિહાસિક ભાષણ

સ્વામી વિવેકાનંદને વૈશ્વિક ઓળખ 1893માં શિકાગોમાં યોજાયેલા વિશ્વ ધર્મ સંમેલનમાં મળી. “Sisters and Brothers of America” શબ્દોથી શરૂ થયેલું તેમનું ભાષણ આજે પણ ઇતિહાસમાં સુવર્ણ અક્ષરોમાં લખાયેલું છે. આ ભાષણ દ્વારા તેમણે ભારતની સહિષ્ણુતા, સનાતન ધર્મના મૂલ્યો અને માનવતાના સંદેશને સમગ્ર વિશ્વ સુધી પહોંચાડ્યો. આ ભાષણ બાદ સમગ્ર વિશ્વે ભારતને એક આધ્યાત્મિક શક્તિ તરીકે ઓળખ્યું.
 

રાષ્ટ્રીય યુવા દિવસની શરૂઆત કેવી રીતે થઈ?

ભારત સરકારે 1984માં સ્વામી વિવેકાનંદની જન્મજયંતિને રાષ્ટ્રીય યુવા દિવસ તરીકે જાહેર કરી હતી. ત્યારબાદ 1985થી દર વર્ષે 12 જાન્યુઆરીના રોજ આ દિવસ સમગ્ર દેશમાં ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસ ઉજવવાનો મુખ્ય હેતુ સ્વામી વિવેકાનંદના વિચારો અને આદર્શો દ્વારા યુવાનોને પ્રેરિત કરવાનો છે, જેથી તેઓ રાષ્ટ્રનિર્માણમાં સક્રિય ભૂમિકા ભજવી શકે.
 

સ્વામી વિવેકાનંદ અને યુવા શક્તિ

સ્વામી વિવેકાનંદ માનતા હતા કે દેશનું ભવિષ્ય યુવાનોના હાથમાં છે. તેમનું કહેવું હતું કે જો યુવાનો શક્તિશાળી, શિક્ષિત અને નૈતિક મૂલ્યો ધરાવતા બનશે તો દેશ આપમેળે પ્રગતિ કરશે. તેમણે યુવાનોને આત્મવિશ્વાસ રાખવા, પોતાના અંદરના શક્તિ પર વિશ્વાસ રાખવા અને નિર્ભય બનીને જીવનના પડકારોનો સામનો કરવા માટે પ્રેરિત કર્યા.
 

રાષ્ટ્રીય યુવા દિવસનું મહત્વ

રાષ્ટ્રીય યુવા દિવસ માત્ર એક ઉજવણી નથી, પરંતુ યુવાનોને આત્મમંથન અને આત્મવિકાસ તરફ દોરી જવાનો દિવસ છે. આ દિવસે સ્વામી વિવેકાનંદના ઉપદેશો યાદ કરવામાં આવે છે, જે સ્વ-શિસ્ત, જવાબદારી, પરિશ્રમ અને આધ્યાત્મિક જાગૃતિ પર ભાર મૂકે છે. તેઓ માનતા હતા કે વ્યક્તિ પોતાની ઉર્જાનો યોગ્ય દિશામાં ઉપયોગ કરે તો તે સમાજ અને દેશ બંને માટે લાભદાયી સાબિત થઈ શકે છે.
 

આજના યુવાનો માટે સંદેશ

આજના ઝડપી અને ડિજિટલ યુગમાં સ્વામી વિવેકાનંદના વિચારો વધુ પ્રાસંગિક બની ગયા છે. તેઓ યુવાનોને કહેતા હતા કે “ઉઠો, જાગો અને લક્ષ્ય પ્રાપ્ત ન થાય ત્યાં સુધી અટકો નહીં.” આ વિચાર આજના યુવાનોને કારકિર્દી, જીવન અને રાષ્ટ્રસેવાના માર્ગે આગળ વધવા માટે શક્તિ આપે છે.

સ્વામી વિવેકાનંદની જન્મજયંતિ અને રાષ્ટ્રીય યુવા દિવસ આપણને યાદ અપાવે છે કે દેશની સાચી તાકાત તેના યુવાનો છે. જો યુવાનો વિવેકાનંદના વિચારોને જીવનમાં અપનાવે, તો ભારત એક શક્તિશાળી, સમૃદ્ધ અને આત્મનિર્ભર રાષ્ટ્ર બની શકે. આ દિવસ યુવાનોને પોતાના અંદરના શક્તિ ઓળખવા અને દેશહિત માટે કાર્ય કરવાની પ્રેરણા આપે છે.