તાજેતરમાં રશિયાના રાષ્ટ્રપ્રમુખ વ્લાદિમીર પુતિનની ભારત મુલાકાત બાદ વૈશ્વિક રાજકીય સમીકરણોમાં મહત્વપૂર્ણ ફેરફાર જોવા મળ્યો છે. ખાસ કરીને ભારત, રશિયા અને ચીન વચ્ચે વધતા સહકાર અને નજીકતા બાદ અમેરિકા પોતાની નીતિમાં નરમાશ દાખવતું દેખાઈ રહ્યું છે. આ સંદર્ભમાં અમેરિકાના રાષ્ટ્રપ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના વખાણ કરવાનું રાજકીય વર્તુળોમાં ખાસ મહત્વનું માનવામાં આવી રહ્યું છે.

અમેરિકાના ભારત સ્થિત દૂતાવાસે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘એક્સ’ પર પોસ્ટ કરીને ટ્રમ્પના નિવેદનને જાહેર કર્યું હતું. પોસ્ટમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે રાષ્ટ્રપ્રમુખ ટ્રમ્પ ભારતને ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં અમેરિકાનો મહત્વપૂર્ણ વ્યૂહાત્મક ભાગીદાર માને છે. ટ્રમ્પે ભારતને વિશ્વની સૌથી પ્રાચીન સભ્યતાઓમાંથી એકનું ઘર ગણાવીને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને પોતાનો “મહાન મિત્ર” ગણાવ્યા હતા.
 

PM મોદી અને ટ્રમ્પ વચ્ચે વધતો સંવાદ

ઉલ્લેખનીય છે કે તાજેતરમાં જ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને રાષ્ટ્રપ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વચ્ચે ટેલિફોનિક વાતચીત થઈ હતી. આ વાતચીત દરમિયાન બંને નેતાઓએ ભારત-અમેરિકા વચ્ચેની દ્વિપક્ષીય આર્થિક ભાગીદારીને વધુ મજબૂત બનાવવા અને વેપાર સંબંધોને નવી દિશા આપવા અંગે ચર્ચા કરી હતી. આ ઉપરાંત, બંને દેશોના અધિકારીઓ વચ્ચે વેપાર સમજૂતી અંગે મહત્વપૂર્ણ બેઠકો પણ યોજાઈ હતી, જેને સકારાત્મક ગણવામાં આવી રહી છે.
 

ટેરિફ મુદ્દે અમેરિકા પર દબાણ

અમેરિકાએ તાજેતરમાં ભારતીય ઉત્પાદનો પર કુલ 50 ટકા જેટલો ટેરિફ લાદ્યો હતો. શરૂઆતમાં 25 ટકા ટેરિફ લગાવ્યા બાદ, ભારત રશિયા પાસેથી ક્રૂડ ઓઈલ ખરીદતું હોવાના કારણે વધુ 25 ટકા ટેરિફ લાદવામાં આવ્યો હતો. આ નિર્ણયથી બંને દેશોના વેપાર સંબંધોમાં તણાવ સર્જાયો હતો. જોકે, હવે બંને દેશોના અધિકારીઓ વચ્ચે ચાલી રહેલી ચર્ચાઓને કારણે આ ટેરિફમાં રાહત મળવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
 

PM મોદીએ બેઠકને ગણાવી સફળ

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ટેરિફ ઘટાડા અને દ્વિપક્ષીય સંબંધોને લઈને યોજાયેલી બેઠકોને સફળ ગણાવી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના સંબંધોમાં સુધારાની સમીક્ષા કરવામાં આવી છે, તેમજ પ્રાદેશિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય મુદ્દાઓ પર પણ વિસ્તૃત ચર્ચા થઈ છે. PM મોદીએ એ પણ જણાવ્યું કે વૈશ્વિક શાંતિ, સ્થિરતા અને સમૃદ્ધિ માટે ભારત અને અમેરિકા સાથે મળીને કામ કરતું રહેશે, જોકે તેમણે વેપાર મુદ્દે કોઈ સીધો ઉલ્લેખ કર્યો ન હતો.
 

SCO સમિટ બાદ બદલાયેલ વૈશ્વિક દૃશ્ય

અમેરિકાના ટેરિફ નિર્ણય બાદ ચીનના તિયાનજિનમાં શાંઘાઈ કોઓપરેશન ઓર્ગેનાઇઝેશન (SCO)ની સમિટ યોજાઈ હતી, જેમાં ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી, ચીનના રાષ્ટ્રપ્રમુખ શી જિનપિંગ અને રશિયાના રાષ્ટ્રપ્રમુખ વ્લાદિમીર પુતિન એકસાથે જોવા મળ્યા હતા. આ સમિટ દરમિયાન ત્રણેય દેશોના નેતાઓ વચ્ચે જોવા મળેલી નજીકતા અને સહયોગે વૈશ્વિક રાજકારણમાં નવી ચર્ચાને જન્મ આપ્યો હતો.
 

ભારત-રશિયા સંબંધો વધુ મજબૂત

SCO સમિટ બાદ થોડા મહિનાઓમાં જ રશિયાના રાષ્ટ્રપ્રમુખ પુતિન ભારતની મુલાકાતે આવ્યા હતા. આ મુલાકાત દરમિયાન PM મોદીએ પુતિનનું ઉષ્માભર્યું સ્વાગત કર્યું હતું. બંને નેતાઓ વચ્ચે અનેક દ્વિપક્ષીય કરારો પર હસ્તાક્ષર થયા હતા, જેનાથી ભારત-રશિયા સંબંધો વધુ મજબૂત બન્યા હોવાનું માનવામાં આવે છે.
 

અમેરિકા વૈશ્વિક સ્તરે એકલું પડતું?

રાજકીય વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે ભારત, રશિયા અને ચીન વચ્ચે વધતા સહકારને કારણે અમેરિકા વૈશ્વિક સ્તરે થોડું એકલું પડતું દેખાઈ રહ્યું છે. આ જ કારણસર ટ્રમ્પ સરકાર હવે ભારત પ્રત્યે વધુ નરમ વલણ અપનાવી રહી છે અને વડાપ્રધાન મોદીના વખાણ કરીને સંબંધોને ફરી મજબૂત કરવાની કોશિશ કરી રહી છે.

સમગ્ર પરિસ્થિતિ જોતા એવું કહી શકાય કે પુતિનની દિલ્હી મુલાકાત બાદ વૈશ્વિક રાજકારણમાં નવી ગતિ આવી છે અને ભારતની વૈશ્વિક ભૂમિકા વધુ મજબૂત બની રહી છે.