T20 વર્લ્ડકપ 2026 પહેલાં આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ કાઉન્સિલ (ICC)ને એક મોટો અને અચાનક ઝટકો લાગ્યો છે. ભારતના સૌથી મોટા ડિજિટલ વ્યૂઅરશિપ પ્લેટફોર્મ્સમાંના એક JioHotstarએ સત્તાવાર રીતે ICCને જાણ કરી છે કે તે પોતાના વર્તમાન મીડિયા અધિકારોના કરારને આગળ ચાલુ રાખી શકશે નહીં. આ નિર્ણય માત્ર ટેક્નિકલ કે સ્ટ્રેટેજિક નથી, પરંતુ નાણાકીય નુકસાનના ભારને કારણે લેવાયો છે. પરિણામે ICCની મીડિયા યોજનાઓ, આવકની ગતિશીલતા અને આગામી 2026 વર્લ્ડકપના બ્રોડકાસ્ટ મોડલ પર મોટું સંકટ ઊભું થયું છે.

JioHotstar અને ICC વચ્ચેનો વર્તમાન કરાર હજી બે વર્ષ માટે ચાલુ રહેવાનો હતો, પરંતુ Hotstarએ પહેલા જ તેની જવાબદારીમાંથી મુક્ત થવાનો નિર્ણય લઈ લીધો છે. ICC માટે આ અચંબો એટલા માટે ખાસ છે કે ભારત તેનો સૌથી મોટો માર્કેટ છે અને તેમની કુલ આવકમાંથી લગભગ 80% હિસ્સો ભારતીય બજારમાંથી જ આવે છે. ક્રિકેટ માટેનો વિશ્વનો સૌથી મોટો દર્શકવર્ગ ભારતમાં હોય એટલે બ્રોડકાસ્ટર્સ અહીં ભારે રોકાણ કરવા તૈયાર રહેતા હતા. પરંતુ આ વખતે પરિસ્થિતિ સંપૂર્ણપણે બદલાઈ ગઈ છે.

જૂના કરારની નાણાકીય રચના Hotstar માટે ભારે સાબિત થઈ રહી હતી. ટૂર્નામેન્ટ્સના પ્રોડક્શન ખર્ચ, ટેક્નિકલ ખર્ચ અને માર્કેટિંગનું વજન વધવાથી મળતો રિટર્ન અપેક્ષા કરતા ઓછો પડતો ગયો. જ્યારે IPL અને અન્ય ઘરેલુ સ્પોર્ટ્સની સ્પર્ધા ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સ પર સતત વધી રહી છે, ત્યારે ICC ઇવેન્ટ્સ માટે આટલી મોટી રકમ ખર્ચવી Hotstar માટે વ્યાવસાયિક રીતે વધુ જોખમી બની ગઈ. તેથી કંપનીએ સમય પહેલા કરારમાંથી બહાર નીકળવું વધુ યોગ્ય માન્યું.

આ સમાચાર બહાર આવતા જ ICC ગભરાઈ નથી, પરંતુ આગામી મીડિયા રાઈટ્સ માટે પગલાં વધારવાની શરૂઆત કરી દીધી છે. મળતી માહિતી મુજબ ICC હવે 2026 થી 2029 સુધીના નવા ચક્ર માટે લગભગ 2.4 અબજ ડોલરનું ટેન્ડર જાહેર કરવાની તૈયારીમાં છે. અગાઉનો 2024–27 ચક્ર લગભગ 3 અબજ ડોલરનો હતો, એટલે નવા ટેન્ડરમાં કિંમત થોડું ઓછી રાખવાનો પ્રયાસ થયો છે. પરંતુ પડકાર એ છે કે—સમ આ ઘટાડેલી કિંમત પર પણ મોટા બ્રોડકાસ્ટર્સ તેમાં દેખીતા રસ બતાવતા નથી.

રિપોર્ટ્સ મુજબ ICCએ પહેલેથી જ ત્રણ મુખ્ય બ્રોડકાસ્ટર્સ—Sony Pictures Network India, Netflix અને Amazon Prime Video—ને ઇમેઇલ દ્વારા સંપર્ક કર્યો છે. આ ત્રણેય કંપનીઓ ભારતીય માર્કેટમાં મજબૂત હાજરી ધરાવે છે અને ટોચના સ્તરની ખરીદી કરવાની ક્ષમતા પણ ધરાવે છે. છતાં પણ હવે સુધી કોઈપણની તરફથી સકારાત્મક પ્રતિસાદ મળ્યો નથી. નિષ્ણાતો કહે છે કે વર્તમાન બજાર પરિસ્થિતિમાં ICCના રાઈટ્સનું મૂલ્યાંકન હદથી વધુ દેખાઈ રહ્યું છે અને કોઈ મોટા બ્રોડકાસ્ટર ભારે નાણાકીય જોખમ લેવા તૈયાર નથી.

સોની સ્પોર્ટ્સ, જે ભારતની સૌથી જૂની અને જાણીતી સ્પોર્ટ્સ બ્રોડકાસ્ટિંગ કંપનીઓમાંની એક છે, તે હાલમાં પહેલાથી જ કેટલાય મોટા કરારોથી ઘેરાઈ ગઈ છે. બજેટના વધતા દબાણને કારણે આ વર્ષે સોનીએ ભારત–ઇંગ્લેન્ડ ટેસ્ટ સીરિઝના ડિજિટલ અધિકારો પણ Hotstarને સોંપ્યા હતા. હવે ICCના રાઈટ્સના મોટી કિંમતના બોજ હેઠળ સોની કદાચ ફરીથી પોતાના જોખમોને વધારવા નથી માંગતી. નેટફ્લિક્સ અને એમેઝોન પ્રાઈમ જેવા પ્લેટફોર્મ્સે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં રમતગમતના હકોમાં રસ બતાવ્યો છે, પરંતુ ક્રિકેટ જેવા લાઈવ ઇવેન્ટ્સ માટે જરૂરી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, પ્રોડક્શન અને સતત ઓપરેશનલ ખર્ચ તેમના માટે હજુ પણ મોટા પડકાર સમાન છે.

ભારત જેવા વિશાળ અને વૈવિધ્યપૂર્ણ માર્કેટમાં સ્પોર્ટ્સ બ્રોડકાસ્ટિંગ હવે માત્ર વ્યૂઅરશિપનો પ્રશ્ન નથી રહ્યો, પરંતુ તે ડિજિટલ જાહેરાત, સબ્સ્ક્રિપ્શન, સર્વર ખર્ચ, ફ્રી-ટુ-એર મોડલ અને સ્ટ્રીમિંગ ટેક્નોલોજીના સંતુલન પર આધારિત થઈ ગયું છે. મોટા બ્રોડકાસ્ટર્સના હિસાબે, ICCના ઇવેન્ટ્સ માટે ખર્ચાતી રકમની સરખામણીએ ભારતીય પ્રેક્ષકોનો ડિજિટલ કન્વર્ઝન રેટ અપેક્ષા કરતા ધીમો છે. Hotstarનું નુકસાન પણ આ જ પાસાનો સૌથી મોટો ઉદાહરણ છે.

જો ICC ભારતીય માર્કેટ માટે સમયસર નવી ડીલી મેળવી શકશે નહીં તો આ મોડલ તેના માટે ભારે પડકાર જમાવી શકે છે. તેની આવકનો મુખ્ય સ્ત્રોત નબળો પડી જશે અને બાકીની નાની-મધ્યમ બજારો આ ખાધ પૂરી કરવા સમર્થ નથી. T20 વર્લ્ડકપ 2026 નિકટ આવી રહ્યો છે અને આવા સમયે ICCના મુખ્ય બ્રોડકાસ્ટિંગ ભાગીદારે સાથ છોડવો એક ગંભીર ચેતવણીરૂપ ઘટકોમાંથી એક છે.

આગામી દિવસોમાં સૌથી મોટી વાત એ રહેશે કે ICC અંતે કોની સાથે નવો કરાર કરશે, કેટલા મૂલ્યે કરશે અને શું ભારતના દર્શકોને ફરીથી ક્રિકેટ જોવા માટે નવા પ્લેટફોર્મ્સ અપનાવવા પડશે. ક્રિકેટ ભારત માટે માત્ર રમત નથી—તે ભાવનાઓ, અર્થતંત્ર અને વ્યાપારનું મોટું ચક્ર છે. તેથી બ્રોડકાસ્ટિંગની આ રચનાત્મક ગડબડનું પ્રભાવ ઘણો દૂર સુધી જોવા મળશે. ICC માટે સ્થિતિ સ્પષ્ટ છે: નવો બ્રોડકાસ્ટર શોધવો માત્ર જરૂરિયાત નથી—પરંતુ આગામી ચક્રના ટકી રહેવાનું એકમાત્ર માર્ગ છે.