ગુજરાતમાં દવાના વેચાણને લગતા નિયમોમાં તાજેતરમાં કડક સુધારા કરવામાં આવ્યા છે. રાજ્યના આરોગ્ય વિભાગ અને ગુજરાત સ્ટેટ ફાર્મસી કાઉન્સિલ દ્વારા લાવવામાં આવેલા નવા નિયમો હેઠળ દવાના સ્ટોરમાં ફાર્માસિસ્ટ સિવાય કોઈપણ વ્યક્તિને મેડિસિન વેચવાનો અધિકાર નથી. આ નિયમનો ઉદ્દેશ માત્ર દવાઓનું સલામત વેચાણ સુનિશ્ચિત કરવો અને પ્રજા માટે ફાર્માસ્યુટિકલ સલામતી વધારવી છે.

ગુજરાત સ્ટેટ ફાર્મસી કાઉન્સિલ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા આ નિયમ મુજબ, ફાર્માસિસ્ટ સિવાય કોઈપણ વ્યક્તિએ એલોપેથિક દવા વેચી, ડિસ્ટ્રિબ્યુટ કે આપવી કાયદેસરની ગુના ગણાશે. જો કોઇ આ નિયમનું ઉલ્લંઘન કરે, તો તેને કાયદા અનુસાર દંડ અને જેલની સજા ભોગવવી પડી શકે છે. સ્પષ્ટ રીતે કહીએ તો નિયમ મુજબ દંડ માટે રૂ. 2 લાખ સુધીનો પ્રાવધાન છે અને ગુનામાં સંબંધિત વ્યક્તિને 3 મહિના સુધી કેદ થવાની કાર્યવાહી પણ થઈ શકે છે. કેટલીક ગંભીર પરિસ્થિતિઓમાં ફાર્માસિસ્ટનું લાયસન્સ પણ રદ કે સ્થગિત કરી શકાય છે.

આ નવા નિયમો અમલમાં મૂકવાનો મુખ્ય હેતુ એ છે કે દવાના વેચાણમાં માત્ર પ્રોફેશનલ જ સક્રિય હસ્તક્ષેપ કરે. અગાઉ કેટલીક દવાની દુકાનોમાં ફાર્માસિસ્ટ વિના દવાઓ વેચાતી જોવા મળી હતી, જેના કારણે લોકો માટે ગંભીર આરોગ્ય જોખમ સર્જાતા હતા. ખાસ કરીને એવા દવાઓ, જેમ કે પેઈનકિલર્સ, એન્ટીબાયોટિક્સ અને અન્ય પ્રિસ્ક્રિપ્શન દવાઓ, ફાર્માસિસ્ટની નિષ્ણાત સલાહ વગર વેચાઈ ગઈ હતી.

ગુજરાત સ્ટેટ ફાર્મસી કાઉન્સિલના એડિશનલ રજિસ્ટ્રાર દ્વારા 9 ડિસેમ્બરના રોજ તમામ હૉસ્પિટલના સંચાલકો, મેડિકલ સ્ટોર્સના માલિકો અને ફાર્માસિસ્ટને આ નિયમ વિશે જાણકારી આપવામાં આવી છે. ફાર્મસી કાઉન્સિલના અધિકારીઓએ ખાસ સૂચના આપી છે કે કોઈપણ દવાનો વેચાણ ફાર્માસિસ્ટની હાજરીમાં જ થાય અને નિયમોના ઉલ્લંઘન માટે કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.

આ નિયમનો એક મહત્વપૂર્ણ પાસું એ છે કે તે લોકોને ફાર્માસ્યુટિકલ સલામતી વિશે જાગૃતિ આપે. ઘણા લોકો માટે સામાન્ય દવાઓની ખોટી જ્ઞાન અથવા યોગ્ય માર્ગદર્શન વિના ઉપયોગ થવાથી ગંભીર બિમારીનું જોખમ વધે છે. હવે ફાર્માસિસ્ટ જ દવાઓનું વેચાણ કરવાના હક્ક ધરાવશે, જેના કારણે દવાઓનું યોગ્ય જતન અને સલામત ઉપયોગ સુનિશ્ચિત થાય.

ગુજરાતમાં ઘણા દવા સ્ટોર્સ ફાર્માસિસ્ટના લાયસન્સ પર જ ચાલે છે. આ નિયમ અમલમાં આવતાં તે સ્ટોર્સ માટે ચોક્કસ રીતે અનુસરવાનું ફરજિયાત બની ગયું છે. દવા વેચાણ કરતા માલિકો અને સ્ટાફને ફાર્માસિસ્ટના માર્ગદર્શન વગર વેચાણ ન કરવા માટે તંત્ર કડક પગલાં લેશે.

આ નિયમોના અમલ સાથે, ફાર્માસિસ્ટને વધુ જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે. ફાર્માસિસ્ટ હવે માત્ર દવા વેચવાનાં અધિકારી નહીં, પરંતુ ગ્રાહકોને સલાહ, દવાનો યોગ્ય ઉપયોગ અને સુરક્ષિત સ્ટોર મેનેજમેન્ટ માટે જવાબદાર રહેશે. આ રીતે દવાના વેચાણ અને આરોગ્ય સેવાઓમાં એક નવો નિયમિત અને સુરક્ષિત માળખો ઉભો થશે.

નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે, ફાર્માસિસ્ટ સિવાય દવાનો વેચાણ પ્રતિબંધ લાગુ પડવાથી દવા સંબંધિત ખતરાઓ, જેમ કે ગેરહાજરી, દોષરૂપ ઉપયોગ અને અસ્વચ્છ ઉત્પાદનોથી થતા હાનિપ્રદ પરિણામોમાં ઘટાડો થશે. આ પગલાંથી રાજ્યના નાગરિકો માટે આરોગ્ય સુરક્ષા વધુ મજબૂત બને છે.

આ નિયમોના અમલથી ન માત્ર દવાના સ્ટોર્સમાં વ્યવસ્થિત વ્યવહાર સુનિશ્ચિત થશે, પરંતુ ફાર્માસિસ્ટનો વ્યાવસાયિક અધિકાર પણ મજબૂત થશે. દવા વેચાણ માટે ફાર્માસિસ્ટના જ હાજર રહેવું એ જાહેર આરોગ્ય માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.

ગુજરાતમાં ફાર્માસ્યુટિકલ સુરક્ષા અને ગ્રાહકની સુરક્ષા માટે આ નવા નિયમો રાજ્યમાં ફાર્મસી વ્યવસાય માટે ક્રાંતિસમાન બદલાવ લાવી રહ્યા છે. હવે દવા ખરીદનાર લોકો ફાર્માસિસ્ટના માર્ગદર્શન હેઠળ જ દવા મેળવી શકશે, જેનાથી તેઓને યોગ્ય દવા, યોગ્ય માત્રા અને સલામત ઉપયોગ માટે સલાહ મળશે.

ગુજરાતમાં ફાર્માસિસ્ટ સિવાય કોઈપણ વ્યક્તિ દવા વેચી શકશે નહીં, ઉલ્લંઘન પર કાયદાકીય પગલાં, દંડ અને જેલનો પ્રાવધાન રહેશે. આ પગલાંથી દવા વેચાણમાં વ્યવસ્થિતતા અને નાગરિકોની આરોગ્ય સલામતી સુનિશ્ચિત થાય તેવી આશા રાખવામાં આવે છે.