રશિયાના પ્રમુખ વ્લાદિમીર પુતિનના ભારત પ્રવાસની સત્તાવાર જાહેરાત બાદ બંને દેશો વચ્ચેની વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી ફરી એક વાર ચર્ચામાં આવી છે. પુતિન 4 અને 5 ડિસેમ્બર દરમિયાન વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના આમંત્રણ પર ભારતની મુલાકાત લેશે અને આ મુલાકાત દ્વિપક્ષીય વાર્ષિક શિખર સંમેલનનો ભાગ બનશે. ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયે જાહેર કરેલા નિવેદન મુજબ, આ બે દિવસની મુલાકાત દરમિયાન અનેક મહત્વપૂર્ણ વાટાઘાટો અને કાર્યક્રમો યોજાશે, જે ભારત-રશિયા સંબંધોને વધુ મજબૂત કરવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે.

પુતિનના આગમન સમયે સૌથી મહત્વનું ધ્યાન દ્વિપક્ષીય ચર્ચાઓ પર રહેશે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને રશિયાના પ્રમુખ પુતિન વચ્ચે ભારત-રશિયા સંબંધોની વર્તમાન સ્થિતિની સમીક્ષા થશે અને ભવિષ્યના સહયોગના માર્ગો નક્કી કરવામાં આવશે. ઘણા ક્ષેત્રો જેમ કે રક્ષા, ઉર્જા, પરમાણુ સહકાર, વેપાર, અવકાશ, શિક્ષણ અને સંશોધન સહિતના ક્ષેત્રોમાં ભારતમાં અને રશિયામાં લાંબા સમયથી ચાલતી ભાગીદારીને વધુ મજબૂત બનાવવાનો ઉદ્દેશ્ય રાખવામાં આવ્યો છે. ખાસ કરીને રક્ષા સહકારમાં ભારત રશિયાનો મહત્વનો ભાગીદાર રહ્યો છે અને આ મુલાકાત દરમિયાન રક્ષા ઉત્પાદન, ટેકનોલોજીના સ્થળાંતરણ અને સંયુક્ત સંશોધન જેવા મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થવાની શક્યતા છે.

આ મુલાકાત દરમિયાન રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મૂ પણ પુતિન સાથે મુલાકાત કરશે અને તેમના માનમાં વિશેષ ભોજન સમારંભનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. આવા ઉચ્ચ-સ્તરીય કાર્યક્રમો બંને દેશો વચ્ચેના રાજનૈતિક અને સાંસ્કૃતિક સંબંધોને વધુ ઘનિષ્ઠ બનાવે છે. ભારત-રશિયા સંબંધોને પરંપરાગત મિત્રતાના રૂપમાં જોવામાં આવે છે અને છેલ્લા ઘણા દાયકાઓથી બંને દેશો અનેક આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો પર એકબીજાનું સમર્થન કરતા આવ્યા છે.

વિદેશ મંત્રાલયે જણાવ્યા મુજબ, પુતિનની આ મુલાકાત 23મા ભારત-રશિયા વાર્ષિક શિખર સંમેલનનો ભાગ છે. બંને દેશો વચ્ચે આ શિખર સંમેલન દર વર્ષે યોજાય છે અને તેમાં પ્રદેશીય તેમજ વૈશ્વિક મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થાય છે. ભૂરાજકીય પરિવર્તનોના સમયમાં ભારત-રશિયા સંબંધો કેવી રીતે આગળ વધે, તેની દિશા આ મુલાકાત નક્કી કરી શકે છે. દુનિયામાં બદલાતી રણનીતિ, નવી ઊર્જા જરૂરિયાતો, વૈશ્વિક સપ્લાય ચેન, તેમજ દક્ષિણ એશિયા અને યુરેશિયા ક્ષેત્રના સુરક્ષા મુદ્દાઓ પર પણ ચર્ચાઓ થવાની શક્યતા છે.

ધ્યાનપાત્ર બાબત એ છે કે પુતિન છેલ્લે 2021માં ભારત આવ્યા હતા અને ગયા વર્ષે વડાપ્રધાન મોદી વાર્ષિક સમિટ માટે મોસ્કોની મુલાકાતે ગયા હતા. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં વૈશ્વિક રાજકીય સ્થિતિમાં મોટા ફેરફારો થયા છે, જેમાં ભારત અને રશિયા બન્ને દેશો પોતાની વિદેશ નીતિને સંતુલિત રીતે આગળ ધપાવવાના પ્રયાસોમાં લાગી રહ્યા છે. આવા સમયમાં પુતિનની આ મુલાકાતને વિશેષ મહત્વ મળવું સ્વાભાવિક છે.

ભારત અને રશિયા વચ્ચેનો સહકાર માત્ર રક્ષા અથવા ઉર્જા ક્ષેત્ર પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ બંને દેશો વચ્ચેના વેપાર સંબંધો પણ સતત વધી રહ્યા છે. આ મુલાકાત દરમ્યાન વેપારને 100 અબજ ડોલર સુધી પહોંચાડવાના લક્ષ્ય અંગે પણ ચર્ચા થવાની શક્યતા છે. ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે રશિયામાં શિક્ષણની તકો, સાંસ્કૃતિક વિનિમય અને ટેકનોલોજીની ભાગીદારી પણ આ ચર્ચાઓનો ભાગ બની શકે છે.

એકંદરે જોવામાં આવે તો પુતિનની આવનારી મુલાકાત બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોને વધુ ગાઢ બનાવવા માટેનો એક મહત્વનો તબક્કો સાબિત થશે. દ્વિપક્ષીય વિશ્વાસ અને મિત્રતાના નવા અધ્યાયની શરૂઆત થવાની આશા સાથે ભારત આ ઉચ્ચ-સ્તરની મુલાકાતનું સ્વાગત કરવા તૈયાર છે.