ભારતની કપડાની નિકાસ પર અમેરિકી ટેરિફની સીધી અસર
ભારત વિશ્વના અગ્રણી ટેક્સટાઈલ અને કપડાં નિકાસક દેશોમાં શમારા છે. દર વર્ષે ભારતમાંથી આશરે 12 અબજ ડોલરના કપડાં વિદેશોમાં નિકાસ થાય છે, જેમાંથી લગભગ 28 ટકા નિકાસ માત્ર અમેરિકા માટે થાય છે. આવા સમયે અમેરિકાના ભૂતપૂર્વ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા ભારત પર 50 ટકા ટેરિફ લાદવામાં આવતા ભારતીય ટેક્સટાઈલ સેક્ટર પર ગંભીર અસર પડી છે. નેશનલ ટેક્સટાઈલ એસોસિયેશનના પ્રમુખ આર.કે. વિજે મુજબ, આ નિર્ણયના કારણે દેશભરમાં ટેક્સટાઈલ ઉદ્યોગમાં સંકળાયેલા લાખો લોકોની રોજગારી પર જોખમ ઊભું થયું છે.
 

50 લાખથી વધુ કામદારો પર અસર
આર.કે. વિજે જણાવ્યા મુજબ, અમેરિકામાં મોટાપાયે ભારતીય કોટન કપડાંની નિકાસ થતી હતી. પરંતુ 50 ટકા ટેરિફ લાગુ થયા બાદ નિકાસમાં ભારે ઘટાડો નોંધાયો છે. પરિણામે કોટન યાર્ન અને કપડાં બનાવતી અનેક મિલો અને યુનિટ્સને ઉત્પાદન ઘટાડવું પડ્યું છે અથવા તો બંધ થવાની નોબત આવી છે. આ સ્થિતિના કારણે અંદાજે 50 લાખ લોકોની સીધી રોજગારી પર અસર પડી હોવાનું તેમણે જણાવ્યું હતું. ખાસ કરીને નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગોને આ આઘાત વધુ લાગ્યો છે.
 

પરિસ્થિતિ તાત્કાલિક, લાંબા ગાળે રાહતની આશા
ટેક્સટાઈલ ઉદ્યોગ માટે હાલની સ્થિતિ ચિંતાજનક હોવા છતાં આર.કે. વિજે આશાવાદ વ્યક્ત કર્યો છે. તેમનું માનવું છે કે આ સંકટ ચારથી પાંચ મહિના જેટલો સમય જ રહેશે. યુરોપિયન યુનિયન અને બ્રિટન સાથે ભારતના ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ (FTA) થવાથી નજીકના ભવિષ્યમાં ભારતીય કપડાં માટે નવા બજારો ખુલશે. આ નવા માર્કેટ્સથી અમેરિકા પરની નિર્ભરતા ઘટશે અને ઉદ્યોગને ફરી ગતિ મળશે.
 

કૃષિ બાદ સૌથી વધુ રોજગારી આપતું ક્ષેત્ર
ભારતમાં કૃષિ બાદ સૌથી વધુ રોજગારી આપતું ક્ષેત્ર ટેક્સટાઈલ સેક્ટર છે. આ ક્ષેત્રમાં આશરે ચાર કરોડ લોકો સીધી રીતે રોજગાર મેળવે છે, જ્યારે છ કરોડ જેટલા લોકો આડકતરી રીતે જોડાયેલા છે. સ્પિનિંગ, વીવિંગ, ગાર્મેન્ટિંગ, ડાઈંગ-પ્રિન્ટિંગથી લઈ લોજિસ્ટિક્સ સુધી ટેક્સટાઈલ ઉદ્યોગ રોજગારીનું મોટું સ્તંભ છે. કેન્દ્ર સરકારે પણ આ ક્ષેત્રને પ્રોત્સાહન આપવા માટે PLI સ્કીમ, ટેક્સટાઈલ પાર્ક અને વિવિધ સહાય યોજનાઓ અમલમાં મૂકી છે.
 

રિસાયકલિંગમાં ભારત હજુ પાછળ
ટેક્સટાઈલ ઉદ્યોગ સાથે પર્યાવરણનો મુદ્દો પણ ગંભીર બની રહ્યો છે. આર.કે. વિજે જણાવ્યા મુજબ, ભારતમાં ઉપયોગ બાદ ફેંકી દેવાતા કપડાંમાંથી માત્ર 12 ટકા કપડાંનું જ રિસાયકલિંગ થાય છે. બાકીના કપડાં કચરામાં જઈ જમીન અને પર્યાવરણને નુકસાન પહોંચાડે છે. ખાસ કરીને પોલિએસ્ટર જેવા સિન્થેટિક કપડાં બાયોડિગ્રેડેબલ ન હોવાથી ભૂગર્ભજળ અને જમીનની ગુણવત્તા બગાડે છે. હાલ ભારતમાં કપડાં ઉત્પાદન માટે લગભગ 50 ટકા કોટન અને 50 ટકા પોલિએસ્ટરનો ઉપયોગ થાય છે.
 

ગુજરાતમાં આવશે પહેલો પોલિએસ્ટર રિસાયકલિંગ પ્લાન્ટ
પર્યાવરણની ચિંતાને ધ્યાનમાં રાખીને દેશમાં પોલિએસ્ટર કપડાંના રિસાયકલિંગ માટે પહેલો મોટાપાયે પ્લાન્ટ ગુજરાતમાં સ્થાપિત થવાનો છે. આ પ્લાન્ટ પ્રતિદિન આશરે 100 ટન કપડાંનું રિસાયકલિંગ કરવાની ક્ષમતા ધરાવશે. આ પગલું ટેક્સટાઈલ ઉદ્યોગને વધુ ટકાઉ અને પર્યાવરણમૈત્રી બનાવવામાં મદદરૂપ થશે.
 

ટેક્સટાઈલ સેક્ટરમાં એઆઈનો વધતો ઉપયોગ
ટેક્નોલોજીના યુગમાં ટેક્સટાઈલ સેક્ટર પણ પાછળ નથી. હવે આ ક્ષેત્રમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI)નો વ્યાપક ઉપયોગ શરૂ થયો છે. અગાઉ એક ડિઝાઈન મંજૂર કરાવવા માટે 10 જેટલા સેમ્પલ બનાવવા પડતા હતા, જ્યારે હવે ડિજિટલ સેમ્પલથી જ કામ થઈ જાય છે. એટલું જ નહીં, આધુનિક મશીનોમાં એઆઈના કારણે માત્ર એક સ્વિચ દબાવીને પ્રોડક્શન દરમિયાન ડિઝાઈન બદલવી શક્ય બની છે. આથી સમય, ખર્ચ અને સંસાધનોની મોટી બચત થાય છે.

ટ્રમ્પના 50 ટકા ટેરિફે ટૂંકા ગાળામાં ભારતીય ટેક્સટાઈલ ઉદ્યોગને મોટો આઘાત આપ્યો છે, પરંતુ નવા વૈશ્વિક બજારો, ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ અને રિસાયકલિંગ જેવા પગલાંઓથી ઉદ્યોગ ફરીથી મજબૂત બનવાની પૂરી સંભાવના છે.